Przepis art. 1007 Kodeksu cywilnego reguluje terminy przedawnienia dla kilku rodzajów roszczeń związanych z zachowkiem oraz z zapisami zwykłymi i poleceniami spadkowymi. W szczególności ustala, że roszczenia uprawnionego do zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się po upływie pięciu lat od dnia ogłoszenia testamentu (§1). Dodatkowo, roszczenia o uzupełnienie zachowku z tytułu otrzymanych przez zobowiązanego zapisów windykacyjnych lub darowizn oraz z tytułu funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej także przedawniają się z upływem pięciu lat, ale liczone są od otwarcia spadku (§2 i §3). Podobnie jest w przypadku roszczeń dotyczących mienia powstałego w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej (§4). Norma zwraca uwagę na różne punkty odniesienia do biegu terminu – dla roszczeń o zachowek i zmniejszenie zapisów jest to data ogłoszenia testamentu, a dla roszczeń o uzupełnienie zachowku – data otwarcia spadku.
Przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy uprawnieni do zachowku, spadkobiercy lub osoby obowiązane do uzupełnienia zachowku zamierzają dochodzić swoich praw i roszczeń związanych z rozporządzeniami spadkowymi. Warunkiem rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia jest albo ogłoszenie testamentu, albo otwarcie spadku. Przedawnienie tych roszczeń oznacza, że po upływie wskazanego okresu pięciu lat, osoby uprawnione mogą utracić możliwość skutecznego dochodzenia swoich praw w drodze sądowej.
Przykład praktyczny: Jan zmarł, pozostawiając testament, który został ogłoszony w dniu 1 stycznia 2020 roku. Jego córka, uprawniona do zachowku, dowiedziała się, że otrzymała mniej niż wynikałoby z prawa. Musi zatem zgłosić roszczenie o uzupełnienie zachowku w ciągu pięciu lat od tej daty, czyli do 31 grudnia 2024 roku. Jeśli spadek obejmował również darowizny i zapisy windykacyjne, roszczenie o ich uwzględnienie liczy się od dnia otwarcia spadku, czyli od momentu śmierci Jana. Roszczenia te nie będą mogły być dochodzone po upływie tego okresu.
Często pojawiają się błędy dotyczące momentu rozpoczęcia terminu przedawnienia oraz jego długości. Niektóre osoby mylnie uważają, że biegnie on od momentu śmierci spadkodawcy, podczas gdy dla części roszczeń musi to być data ogłoszenia testamentu. Inny błąd to nie uwzględnienie przedawnienia roszczeń związanych z fundacją rodzinną, które także mają pięcioletni termin. Art. 1007 podkreśla konieczność zachowania terminów, gdyż ich przekroczenie uniemożliwi skuteczne dochodzenie roszczeń.
W przypadku konkretnych problemów z roszczeniami o zachowek i ich przedawnieniem, wskazane jest zasięgnięcie porady prawnika, który pomoże ocenić sytuację i terminy według indywidualnych okoliczności sprawy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
