Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 13 lipca 2026
Roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Okręgowy w Płocku zasądził na rzecz powódki 62.000 zł tytułem zachowku, oddalając powództwo w pozostałej części. Orzeczenie pokazuje praktyczne zastosowanie art. 991 § 1 kc i art. 1002 kc przy dochodzeniu roszczeń po spadkodawcy.
Fragment uzasadnienia
… maja 2003 r., a spadek po niej na podstawie ustawy nabyli: rodzice E. G. i W. G. po ¼ części spadku każde z nich oraz brat A. G. (1) w ½ części spadku. Zgodnie z art. 1002 k.c. roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy. Przepis ten statuuje zatem zasadę dziedziczności roszczenia o…
Fragment uzasadnienia
… udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). Zgodnie z treścią przepisu art. 1002 k.c. roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych po pierwszym spadkodawcy. W niniejszej sprawie powód A. W. domagał się od pozwanej H. K. (1)…
Fragment uzasadnienia
… własne uprawnienia w tym zakresie. Zgodnie z art. 991 § 1 kc należą oni do kręgu uprawnionych do zachowku, a na gruncie przedmiotowej sprawy nie zachodzi sytuacja opisana w art. 1002 kc. Zgodnie z tym przepisem do dziedziczenia roszczenia z tytułu zachowku dochodzi w sytuacji, gdy osoba do niego uprawniona umiera przed jego zrealizowaniem. W przypadku odrzucenia spadku ustawodawca przewidział fikcję prawną, zgodnie z którą…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 1002: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArtykuł 1002 Kodeksu cywilnego określa szczególną zasadę dotyczącą przejścia roszczenia z tytułu zachowku. Zgodnie z tym przepisem, jeśli osoba uprawniona do zachowku ma spadkobiercę, roszczenie to nie przechodzi automatycznie na tego spadkobiercę. Przejście roszczenia na spadkobiercę jest możliwe jedynie wtedy, gdy ten spadkobierca sam należy do grona osób uprawnionych do zachowku po zmarłym, czyli po pierwszym spadkodawcy. Oznacza to, że uprawnienie do dochodzenia zachowku nie jest dziedziczone bezwarunkowo i jest ograniczone, co ma na celu ochronę struktury dziedziczenia i zapewnienie sprawiedliwości rodzinnej. Przepis ten stanowi zatem warunek dziedziczenia roszczenia, wiążąc go z zachowaniem tytułu uprawniającego do zachowku.
Przepis ma zastosowanie w sytuacji, gdy osoba uprawniona do zachowku umrze przed dochodzeniem roszczenia lub w toku sprawy spadkowej. W takich przypadkach istotne jest, kto jest spadkobiercą tej osoby i czy sam również posiada prawo do zachowku po pierwotnym spadkodawcy. Jeśli spadkobierca nie należy do kręgu uprawnionych do zachowku, roszczenie nie przechodzi na niego, co powoduje, że prawo do zachowku wygasa w zakresie roszczenia tej osoby. Warunek ten ogranicza także możliwość przedłużenia terminu egzekwowania prawa do zachowku przez kolejne pokolenia.
Wyobraźmy sobie sytuację, w której ojciec odmawia należnej części zachowku swojemu dziecku. Dziecko to umiera, dziedzicząc po nim dzieci, które jednak z kolei nie są uprawnione do zachowku po pierwszym spadkodawcy – dziadku. Wówczas dzieci zmarłego dziecka nie mogą dochodzić zachowku po dziadku, ponieważ nie spełniają warunku określonego w art. 1002 KC. Tym samym roszczenie zatrzymuje się na pokoleniu pierwotnie uprawnionym, nie przechodząc dalej.
Często pojawiają się błędy interpretacyjne, zwłaszcza gdy mylnie zakłada się, że wszelkie prawa i roszczenia z tytułu zachowku przechodzą automatycznie na spadkobierców. Brak świadomości wymogu, aby spadkobierca także był uprawniony do zachowku, prowadzi do nieprawidłowego ustalania uprawnień i mogą powodować spory sądowe. Ponadto, błędem jest korzystanie z tego roszczenia po osobach, które na mocy przepisów nie dziedziczą prawa do zachowku po pierwszym spadkodawcy. Artykuł 1002 KC więc precyzuje tę granicę. W sytuacji indywidualnej zawsze warto skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo ustalić, czy roszczenie z tytułu zachowku może skutecznie przejść na spadkobiercę.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Roszczenie przechodzi tylko wtedy, gdy spadkobierca jest uprawniony do zachowku po pierwszym spadkodawcy.
W takim przypadku roszczenie nie przechodzi na spadkobiercę i wygasa.
Nie, dziedziczy się je tylko wtedy, gdy spadkobierca należy do osób uprawnionych do zachowku.
Tak, dotyczy przejścia roszczeń z tytułu zachowku w każdym spadku, zgodnie z ustawą.
Tak, bo ustalenie uprawnień do zachowku i ich przejścia może być skomplikowane i wymaga fachowej analizy.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 1002