Ustawa dotyczy użycia lub pobytu poza granicami państwa związków operacyjnych i taktycznych oraz oddziałów i pododdziałów, zwanych dalej „jednostkami wojskowymi”.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa.
Dz.U. 1998 poz. 1117
Zobacz w ISAP →W rozumieniu ustawy:
1)użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza
obecność jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w:
a)konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw
sojuszniczych,
b)misji pokojowej,
c)akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom,
d)ewakuacji obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku konieczności
ochrony ich życia lub zdrowia, z państwa niebędącego państwem
członkowskim Unii Europejskiej, państwem członkowskim Europejskiego
Obszaru Gospodarczego lub państwem-stroną Traktatu
Północnoatlantyckiego;
2)pobyt Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa oznacza
obecność jednostek wojskowych poza granicami państwa w celu udziału w:
a)szkoleniach i ćwiczeniach wojskowych,
b)akcjach ratowniczych, poszukiwawczych lub humanitarnych; przepisu tego
nie stosuje się do akcji ratowniczych regulowanych przepisami
o ratownictwie na morzu lub prowadzonych przez wojskowe lotnicze
zespoły poszukiwawczo-ratownicze w celu udzielenia pomocy ludziom
albo statkom powietrznym lub morskim znajdującym się
w niebezpieczeństwie na zasadach określonych w umowach
międzynarodowych,
c)przedsięwzięciach reprezentacyjnych.
1.Użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami
państwa może nastąpić na podstawie decyzji właściwego organu organizacji
międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem, organu Unii Euro-
pejskiej, a także zaproszenia lub zgody państwa przyjmującego.
2.Użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa do
ewakuacji obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku konieczności ochrony
ich życia lub zdrowia, może nastąpić mimo braku decyzji, zaproszenia lub zgody,
o której mowa w ust. 1, jeżeli zwłoka spowodowałaby nieodwracalne skutki.
3.W przypadku, o którym mowa w ust. 2, Prezes Rady Ministrów we wniosku
do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o użycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej
Polskiej wskazuje okoliczności uzasadniające konieczność użycia Sił Zbrojnych
Rzeczypospolitej Polskiej do niezwłocznej ewakuacji obywateli Rzeczypospolitej
Polskiej.
1.O użyciu jednostek wojskowych poza granicami państwa postanawia
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek:
1)Rady Ministrów – w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. a i b;
2)Prezesa Rady Ministrów – w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 1 lit. c i d.
2.O podjętym postanowieniu Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie
informuje Marszałków Sejmu i Senatu.
3.W przypadku gdy wymaga tego ochrona informacji niejawnych,
postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o użyciu Sił Zbrojnych
Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa nie podlega ogłoszeniu.
1.O pobycie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami
państwa decyzję podejmuje:
1)Minister Obrony Narodowej;
2)Rada Ministrów – w sytuacjach określonych w art. 2 pkt 2 lit. a, jeżeli środki na
udział w szkoleniach i ćwiczeniach nie zostały uwzględnione w budżecie
Ministerstwa Obrony Narodowej.
2.O podjęciu decyzji o pobycie jednostek wojskowych poza granicami państwa
Prezes Rady Ministrów powiadamia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
3.W przypadku gdy wymaga tego ochrona informacji niejawnych, decyzja
o pobycie jednostek wojskowych poza granicami państwa nie podlega ogłoszeniu.
1.W postanowieniu o użyciu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
poza granicami państwa określa się:
1)nazwę oraz liczebność jednostki wojskowej;
2)okres, w którego trakcie jednostka wojskowa będzie mogła pozostawać poza
granicami państwa, oraz rejon jej działania;
3)cel skierowania jednostki wojskowej oraz ogólny zakres realizowanych przez nią
zadań.
2.W przypadku konieczności przedłużenia lub skrócenia okresu użycia
jednostek wojskowych poza granicami państwa, przepisy art. 3 lub art. 4 stosuje się
odpowiednio.
W skład jednostek wojskowych wykonujących zadania poza granicami państwa wchodzą żołnierze w czynnej służbie wojskowej oraz pracownicy.
1.Wymiar czasu pracy pracowników świadczących pracę w strefie
działań wojennych jest określony ich zadaniami służbowymi. Do tych pracowników
nie stosuje się przepisów działu szóstego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks
pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510, 1700 i 2140 oraz z 2023 r. poz.
240)
2.Zadania służbowe pracowników są ustalane przez przełożonych w sposób
pozwalający na ich wykonywanie w ramach 40 godzin pracy w tygodniu.
Wykonywanie zadań służbowych nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin
w tygodniu, w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w okresie rozliczeniowym
wynoszącym 4 miesiące.
3.Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji
przełożonego w miejscu pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania
pracy.
4.Pracownikowi przysługuje prawo do co najmniej:
1)8 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie;
2)24 godzin nieprzerwanego odpoczynku w okresie siedmiodniowym;
3)dnia wolnego od pracy w niedzielę raz na 4 tygodnie oraz w święta określone
w przepisach ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy
(Dz. U. z 2020 r. poz. 1920);
4)60 minut odpoczynku przed rozpoczęciem pracy obejmującej wykonywanie
zadań służbowych w nocy;
5)trwającej 30 minut przerwy w pracy, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy wynosi
co najmniej 6 godzin.
5.Przepisy ust. 2 i 4 nie mają zastosowania do pracowników realizujących
zadania wynikające z celu skierowania jednostki wojskowej, związane
z zapewnieniem bezpieczeństwa jednostki wojskowej oraz z ochroną życia i zdrowia
ludzkiego.
6.Ze względu na szczególny charakter pracy świadczonej w strefie działań
wojennych rozkład czasu pracy pracownika może przewidywać pracę zmianową.
7.Okres rozliczeniowy jest liczony indywidualnie dla pracownika od pierwszego
dnia świadczenia przez niego pracy w strefie działań wojennych.
1.Osoby wchodzące w skład jednostek wojskowych wykonujących
zadania poza granicami państwa podlegają na terytorium państwa obcego przepisom
dyscyplinarnym, karnym i porządkowym obowiązującym w Rzeczypospolitej
Polskiej.
2.Żołnierze i pracownicy wchodzący w skład jednostek wojskowych są
obowiązani do przestrzegania prawa państwa przyjmującego oraz wiążącego
Rzeczpospolitą Polską prawa międzynarodowego.
Żołnierze pełniący służbę w jednostce wojskowej, o której mowa w art. 2 pkt 1, użytej poza granicami państwa mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego uzbrojenia dozwolonego na mocy wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych umów międzynarodowych oraz międzynarodowego prawa zwyczajowego, w sposób oraz w granicach zasad określonych przez organ organizacji międzynarodowej, któremu jednostka została podporządkowana na czas operacji, z uwzględnieniem celu jej użycia poza granicami państwa oraz zastrzeżeń zgłoszonych przez upoważniony organ państwowy.
1.Żołnierze, o których mowa w art. 7a, niezależnie od warunków
stosowania środków przymusu bezpośredniego, warunków użycia broni i innego
uzbrojenia, wynikających z zasad określonych przez organ organizacji między-
narodowej lub z celu użycia jednostki wojskowej poza granicami państwa, mają prawo
stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego uzbrojenia:
1)w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub
wolność osoby oraz w celu przeciwdziałania czynnościom zmierzającym
bezpośrednio do takiego zamachu;
2)przeciwko osobie niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego
porzucenia broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie może
zagrozić życiu, zdrowiu lub wolności osoby;
3)przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń żołnierzowi
lub innej osobie uprawnionej do posiadania broni;
4)w celu odparcia gwałtownego, bezpośredniego i bezprawnego zamachu na
jednostkę wojskową polską lub sojuszniczą;
5)w celu odparcia niebezpiecznego, bezpośredniego, gwałtownego zamachu na
obiekty i urządzenia ważne dla Sił Zbrojnych;
6)w celu odparcia zamachu na mienie, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie
zagrożenie życia, zdrowia lub wolności osoby;
7)w bezpośrednim pościgu za osobą, wobec której stosowanie środków przymusu
bezpośredniego, użycie broni i innego uzbrojenia było dopuszczalne
w przypadkach określonych w pkt 1–5;
8)w celu ujęcia osoby, o której mowa w pkt 1–3 i 6, jeżeli schroniła się w miejscu
trudno dostępnym, a z okoliczności towarzyszących wynika, że może użyć broni
lub innego niebezpiecznego narzędzia, których użycie zagrozić może życiu,
zdrowiu lub wolności osoby;
9)w celu ujęcia lub udaremnienia ucieczki osoby zatrzymanej, jeżeli:
a)istnieje uzasadnione podejrzenie, że osoba zatrzymana może użyć broni
palnej, materiałów wybuchowych lub niebezpiecznego narzędzia,
b)zatrzymanie nastąpiło w związku z uzasadnionym podejrzeniem lub
stwierdzeniem popełnienia czynów, o których mowa w pkt 1–7
– z zastrzeżeniem ust. 3.
2.Broni palnej nie używa się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 7 w stosunku
do kobiet o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat,
starców oraz osób o widocznym kalectwie, chyba że okoliczności wskazują na
konieczność użycia broni w stosunku do tych osób.
3.Żołnierze, o których mowa w art. 7a, mają prawo do wyprzedzającego
stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni, innego uzbrojenia oraz
wszelkich innych dozwolonych prawem międzynarodowym środków dla zapewnienia
samoobrony, ochrony sprzętu i miejsca stacjonowania.
4.W działaniach oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych stosowanie środków
przymusu bezpośredniego, użycie broni i innego uzbrojenia może nastąpić tylko na
rozkaz dowódcy jako szczególny i ostateczny środek.
5.Użycie broni i innego uzbrojenia powinno następować w sposób
i z natężeniem proporcjonalnym do zagrożenia, wyrządzający możliwie najmniejszą
szkodę i nie narażać innych osób, a w szczególności osoby cywilne, na
niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. O ile sytuacja na to pozwala oraz nie
wynika to wprost z celu realizacji zadania, użycie broni i innego uzbrojenia przeciwko
osobie nie powinno zmierzać do pozbawienia jej życia.
Minister Obrony Narodowej określa, w drodze zarządzenia niepodlegającego ogłoszeniu, dla każdej operacji zagranicznej z udziałem Sił Zbrojnych:
1)które z zasad dotyczących użycia środków przymusu bezpośredniego, użycia
broni i innego uzbrojenia, zawartych w niniejszej ustawie oraz wynikających
z wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych umów międzynarodowych,
międzynarodowego prawa zwyczajowego i planu operacji opracowanego przez
organizację międzynarodową odpowiedzialną za jej prowadzenie, mają być
stosowane przez żołnierzy Polskich Kontyngentów Wojskowych, w celu
zrealizowania zadań operacji,
2)sposób, tryb dokumentowania oraz meldowania o zastosowaniu środków
przymusu bezpośredniego oraz użycia broni i innego uzbrojenia
– mając na uwadze cel użycia Sił Zbrojnych poza granicami państwa, sytuację
i warunki na terytorium, na którym jest prowadzona operacja zagraniczna, oraz
niezbędne w tych warunkach prawo do samoobrony.
1.Pisemna zgoda żołnierza niezawodowego do pełnienia służby poza
granicami państwa jest wymagana tylko w przypadkach określonych w art. 2 pkt 1
lit. b oraz w pkt 2 lit. b.
2.Pisemna zgoda, o której mowa w ust. 1, nie jest wymagana w przypadku
żołnierzy pełniących służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie
wojny.
1.Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:
1)warunki i tryb zatrudniania pracowników w jednostkach wojskowych
wykonujących zadania poza granicami państwa, z uwzględnieniem specyfiki
związanej z wykonywaniem pracy w takich jednostkach wojskowych;
2)(uchylony)
3)szczegółowe zasady i tryb finansowania przygotowania i działania jednostek
wojskowych, z uwzględnieniem przepisów o finansach publicznych;
4)uposażenie oraz inne należności pieniężne otrzymywane przez żołnierzy
wyznaczonych do pełnienia służby poza granicami państwa, wynagrodzenie
i inne należności pieniężne oraz świadczenia otrzymywane przez pracowników
wojska zatrudnionych w jednostkach wojskowych, z uwzględnieniem
w szczególności prawa do świadczeń odszkodowawczych, wynikających
z odrębnych ustaw, dodatków zagranicznego i wojennego w zależności od celu
użycia tych jednostek poza granicami państwa, oraz do bezpłatnych świadczeń
zdrowotnych, zaopatrzenia w leki i artykuły sanitarne, a także bezpłatnego
przewozu z kraju i z powrotem w związku z rozpoczęciem i zakończeniem misji
oraz w przypadkach losowych;
5)warunki otrzymywania świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 42
ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, 2674 i
2770), oraz sposób i tryb finansowania ponoszonych kosztów, uwzględniając
zasady wydatkowania środków publicznych.
2.Rada Ministrów zapewni środki finansowe na użycie lub pobyt jednostek
wojskowych poza granicami państwa w przypadkach określonych w art. 2, jeżeli
środki na ten cel nie zostały uwzględnione w budżecie Ministerstwa Obrony
Narodowej albo urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
3.Minister właściwy do spraw zagranicznych, w drodze obwieszczenia, ogłasza
strefy działań wojennych oraz dzień rozpoczęcia i zakończenia w nich działań
wojennych.
W przypadku śmierci pracownika podczas pobytu poza granicami państwa albo jeżeli pracownik zmarł w następstwie wypadku lub choroby pozostających w związku z wykonywaną pracą poza granicami państwa, stosuje się odpowiednio przepisy art. 432 ust. 3 pkt 3, art. 433 ust. 2 pkt 7, art. 443 ust. 2 i 3 oraz art. 463 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305 oraz z 2023 r. poz.
347)
1.Pracownik wykonujący poza granicami państwa zadania, o których
mowa w art. 2 pkt 1, w przypadku odniesienia ran, kontuzji, urazu psychicznego lub
schorzenia lub ze względu na jego stan psychofizyczny zgodnie ze wskazaniami
lekarza – po powrocie do kraju – może być skierowany na bezpłatny turnus leczniczo-
-profilaktyczny wraz z pełnoletnim najbliższym członkiem rodziny w rozumieniu
art. 4 pkt 12 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami
państwa (Dz. U. z 2022 r. poz.
2205)
2.Turnus leczniczo-profilaktyczny trwa 14 dni kalendarzowych i obejmuje
działania leczniczo-rehabilitacyjne i profilaktykę zdrowotną, w tym profilaktykę
psychologiczną.
3.Kolejny pobyt pracownika, o którym mowa w ust. 1, na turnusie leczniczo-
-profilaktycznym po uczestnictwie w wykonywaniu tych samych zadań, o których
mowa w art. 2 pkt 1, może odbyć się pod warunkiem poddania się leczeniu
specjalistycznemu, ambulatoryjnemu lub stacjonarnemu albo konsultacji
specjalistycznej zakończonej wskazaniem uczestnictwa w turnusie leczniczo-
-profilaktycznym jako niezbędnym do kontynuacji leczenia.
4.Osoby skierowane na turnus leczniczo-profilaktyczny mogą skorzystać
z prawa do turnusu leczniczo-profilaktycznego w czasie pozostawania w stosunku
pracy w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub
przez niego nadzorowanych.
5.Pełne koszty uczestnictwa w turnusie leczniczo-profilaktycznym pracownika
oraz 50% kosztów uczestnictwa pełnoletniego najbliższego członka rodziny pokrywa
się z budżetu państwa z części pozostającej w dyspozycji Ministra Obrony
Narodowej.
6.Koszty uczestnictwa w turnusie leczniczo-profilaktycznym pracownika oraz
pełnoletniego najbliższego członka rodziny są finansowane na podstawie umowy
zawartej z kierownikiem podmiotu prowadzącego turnus.
7.Umowa jest zawierana z uwzględnieniem zasad wydatkowania środków
publicznych określonych w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach
publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, z późn. zm.1)) i określa w szczególności:
1)warunki i organizację turnusu leczniczo-profilaktycznego oraz liczbę
uczestników;
2)okres jej obowiązywania;
3)kwotę zobowiązania i możliwość jej weryfikacji oraz zasady rozliczeń;
4)zasady zwrotu środków finansowych i stosowania kar umownych w przypadku
niewłaściwego wykonania umowy;
5)sposób i tryb kontroli wykonania umowy.
8.Skierowanie na turnus leczniczo-profilaktyczny zawiera następujące dane:
1)pracownika:
a)imię i nazwisko,
b)numer PESEL,
c)miejsce zamieszkania,
d)miejsce zatrudnienia,
e)numer telefonu kontaktowego;
2)pełnoletniego najbliższego członka rodziny:
a)imię i nazwisko,
b)datę urodzenia,
c)stopień pokrewieństwa.
9.Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia:
1)tryb kierowania pracownika wraz z pełnoletnim najbliższym członkiem rodziny
na turnus leczniczo-profilaktyczny,
2)podmiot kierujący na turnus leczniczo-profilaktyczny,
3)ramowy program turnusu leczniczo-profilaktycznego,
4)podmiot prowadzący turnus leczniczo-profilaktyczny,
5)rodzaje i wzory dokumentów wystawianych w związku z kierowaniem na turnus
leczniczo-profilaktyczny
– uwzględniając potrzeby pracownika wynikające z jego aktualnego stanu zdrowia
i stanu psychofizycznego, w tym konieczność zapewnienia pełnej rekonwalescencji
oraz umożliwienie dalszego leczenia lub rehabilitacji po zakończeniu pobytu
na turnusie leczniczo-profilaktycznym.
1.Przepisy ustawy stosuje się także do żołnierzy i pracowników wojska,
którzy w dniu wejścia w życie ustawy pełnią służbę lub wykonują obowiązki poza
granicami państwa na podstawie ustawy z dnia 19 lutego 1998 r. o zasadach użycia Sił
Zbrojnych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w 1998 r. (Dz. U. poz.
119)
2.W stosunku do żołnierzy pełniących służbę w jednostkach wojskowych
w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie mają zastosowanie przepisy
o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
(pominięty)
(pominięty)
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę