Fundusz Polskiej Nauki, zwany dalej „Funduszem”, finansuje działalność naukową, o której mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. − Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.1)), z wyłączeniem twórczości artystycznej, szczególnie ważną dla realizacji strategii rozwoju kraju służącą rozwojowi innowacyjnych produktów, zwaną dalej „działalnością naukową”.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o wspieraniu działalności naukowej z Funduszu Polskiej Nauki
Dz.U. 2019 poz. 823
Zobacz w ISAP →Środki Funduszu pochodzą z:
1)dotacji celowych z budżetu państwa;
2)odsetek od wolnych środków Funduszu przekazanych w depozyt zgodnie
z art. 4;
3)środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi;
4)środków z kredytów lub pożyczek zaciągniętych na rzecz Funduszu przez
Bank Gospodarstwa Krajowego;
5)wpływów z obligacji emitowanych na rzecz Funduszu przez Bank
Gospodarstwa Krajowego;
6)pożyczek z budżetu państwa;
7)darowizn i zapisów;
8)wpływów z innych środków publicznych;
9)wpływów z komercjalizacji wyników pracy zespołów badawczych, o których
mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, lub know-how związanego z tymi wynikami;
10)wpływów z innych tytułów.
1.Bank Gospodarstwa Krajowego może zaciągać kredyty, pożyczki
lub emitować obligacje w kraju i za granicą na rzecz Funduszu i z przeznaczeniem
na:
1)finansowanie działań, o których mowa w art. 5 ust. 1;
2)spłatę zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz
wyemitowanych obligacji.
2.Za zobowiązania Banku Gospodarstwa Krajowego, o których mowa
w ust. 1, z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wyemitowanych
obligacji mogą być udzielane przez Skarb Państwa gwarancje i poręczenia, zgodnie
z przepisami ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach
udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz.
291), z tym że wymogu, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, w zakresie,
w jakim wymaga się, aby środki przeznaczone na spłatę kredytu pochodziły ze
źródeł innych niż budżet państwa, nie stosuje się
3.Gwarancje i poręczenia, o których mowa w ust. 2, są zwolnione z opłat
prowizyjnych.
4.Minister właściwy do spraw finansów publicznych wykonuje czynności
zmierzające do odzyskania kwot zapłaconych z tytułu wykonania umowy
poręczenia lub gwarancji na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 8 maja
1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz
niektóre osoby prawne, z wyłączeniem art. 43 tej ustawy.
5.Jeżeli odzyskanie wierzytelności Skarbu Państwa, powstałych z tytułu
udzielonego poręczenia lub gwarancji, nie jest możliwe, Rada Ministrów, na
wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych, może umorzyć
wierzytelność w całości lub części.
Wolne środki Funduszu są lokowane w formie depozytu, o którym mowa w art. 78b ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.2)).
1.Środki Funduszu przeznacza się na:
1)finansowanie zespołów badawczych prowadzących, w formie wirtualnego
instytutu badawczego, działalność naukową w określonym obszarze
wskazanym zgodnie z art. 6 ust. 1;
2)komercjalizację wyników pracy zespołów badawczych, o których mowa
w pkt 1, lub know-how związanego z tymi wynikami.
2.Wirtualny instytut badawczy stanowi formę organizacji pracy
wyselekcjonowanych, konkurencyjnych na poziomie międzynarodowym zespołów
badawczych, prowadzących działalność naukową o wysokim potencjale
zastosowań społeczno-gospodarczych, pod kierunkiem lidera o uznanym dorobku
naukowym, której celem jest komercjalizacja jej wyników.
3.Wirtualnym instytutem badawczym zarządza podmiot wybrany przez
ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej
„ministrem”, w trybie określonym w art. 7, zwany dalej „podmiotem
zarządzającym”.
4.Podmiot zarządzający wybiera zespoły badawcze wchodzące w skład
wirtualnego instytutu badawczego w trybie otwartego konkursu ofert.
5.Przy wyłanianiu zespołów badawczych podmiot zarządzający bierze pod
uwagę:
1)dotychczasowe osiągnięcia członków zespołu badawczego w zakresie
działalności naukowej oraz komercjalizację wyników tej działalności;
2)potencjał zespołu badawczego do prowadzenia działalności naukowej na
najwyższym światowym poziomie;
3)znaczenie przewidywanych efektów działalności naukowej dla rozwoju
gospodarczego i polityki rozwojowej państwa, w tym wkład
w innowacyjność gospodarki;
4)potencjał komercjalizacyjny planowanych efektów działalności naukowej.
1.Minister, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw
gospodarki, wskazuje obszar działalności naukowej, która będzie finansowana ze
środków Funduszu.
2.Wysokość środków finansowych ze środków Funduszu przeznaczonych na
finansowanie działalności naukowej w obszarze wskazanym zgodnie z ust. 1
i okres tego finansowania ustala minister.
3.Minister podaje do publicznej wiadomości, w drodze komunikatu
ogłoszonego w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej,
informację o obszarze działalności naukowej wskazanym zgodnie z ust. 1,
wysokości środków finansowych przeznaczonych na jej finansowanie oraz okresie
tego finansowania.
1.Minister, biorąc pod uwagę obszar działalności naukowej wskazany
zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz potencjał organizacyjny i techniczny niezbędny do
realizacji zadań w zakresie zarządzania wirtualnym instytutem badawczym,
wskazuje podmiot zarządzający, którym może być:
1)Sieć Badawcza Łukasiewicz – PORT Polski Ośrodek Rozwoju Technologii
albo
2)podmiot, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. –
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, wybrany w trybie otwartego
konkursu ofert.
2.W ogłoszeniu o otwartym konkursie ofert określa się:
1)przedmiot otwartego konkursu ofert;
2)okres finansowania i wysokość środków przeznaczonych na funkcjonowanie
wirtualnego instytutu badawczego;
3)szczegółowe kryteria oceny ofert;
4)miejsce i termin składania ofert;
5)termin rozstrzygnięcia otwartego konkursu ofert;
6)termin i sposób ogłoszenia wyników otwartego konkursu ofert;
7)wykaz dokumentów, które należy dołączyć do oferty;
8)informację o możliwości odwołania otwartego konkursu ofert przed upływem
terminu na złożenie ofert oraz możliwości przedłużenia terminu złożenia ofert
i terminu rozstrzygnięcia otwartego konkursu ofert;
9)sposób złożenia oferty i dokumentów, o których mowa w pkt 7.
3.Ogłoszenie o otwartym konkursie ofert zamieszcza się w Biuletynie
Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra.
4.Oferta złożona w otwartym konkursie ofert zawiera:
1)informację o posiadanych przez podmiot składający ofertę zasobach
rzeczowych oraz zasobie kadrowym i kompetencjach osób zapewniających
wykonywanie zadań podmiotu zarządzającego;
2)informację o dotychczasowej działalności podmiotu składającego ofertę;
3)szczegółowy sposób realizacji zadań podmiotu zarządzającego;
4)harmonogram realizacji zadań podmiotu zarządzającego;
5)przewidywaną wysokość kosztów realizacji zadań podmiotu zarządzającego.
5.Przy rozpatrywaniu ofert uwzględnia się:
1)potencjał organizacyjny i techniczny podmiotu składającego ofertę;
2)doświadczenie podmiotu składającego ofertę w zakresie zarządzania
projektami obejmującymi prowadzenie działalności naukowej;
3)przewidywaną wysokość kosztów realizacji zadań podmiotu zarządzającego.
6.Do wyboru podmiotu zarządzającego nie stosuje się przepisów ustawy
z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz.
1320)
7.Minister podaje do publicznej wiadomości, w drodze komunikatu
ogłoszonego w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej,
informację o podmiocie zarządzającym wyłonionym w trybie wskazanym w ust. 1.
1.Do zadań podmiotu zarządzającego należy:
1)organizacja i przeprowadzanie otwartych konkursów ofert na wyłonienie
zespołów badawczych;
2)opracowanie standardów rekrutacji do zespołów badawczych oraz
przeprowadzanie ewaluacji ich stosowania;
3)wybór oraz organizacja pracy ekspertów, w tym ekspertów zagranicznych,
którzy będą dokonywali oceny zgłoszonych do konkursu zespołów
badawczych i ich liderów;
4)przygotowanie i zawieranie umów o finansowanie ze środków Funduszu
zespołów badawczych wyłonionych w otwartych konkursach ofert;
5)opracowanie zasad i procedur w zakresie zarządzania własnością
intelektualną oraz komercjalizacją wyników pracy zespołów badawczych lub
know-how związanego z tymi wynikami;
6)przeprowadzanie ewaluacji działalności naukowej zespołów badawczych oraz
oceny końcowej zespołów badawczych;
7)przekazywanie środków z Funduszu;
8)komercjalizacja wyników pracy zespołów badawczych lub know-how
związanego z tymi wynikami;
9)nadzór nad realizacją zadań przez zespoły badawcze oraz prawidłowością
wydatkowania środków z Funduszu.
2.W ramach nadzoru, o którym mowa w ust. 1 pkt 9, podmiot zarządzający
może:
1)żądać informacji i wyjaśnień od zespołów badawczych i ich liderów oraz
podmiotów, o których mowa w art. 11;
2)dokonywać kontroli realizacji zadań przez zespoły badawcze;
3)wstrzymać wypłatę środków finansowych w przypadku wydatkowania
przekazanych środków niezgodnie z umową, zakresem planowanej
działalności naukowej lub nieosiągnięcia wyników zaplanowanych na danym
etapie działalności naukowej, do czasu wyjaśnienia nieprawidłowości;
4)przerwać wypłatę środków finansowych w przypadku nienależytego
wykonywania umowy, wydatkowania przekazanych środków niezgodnie
z zakresem planowanej działalności naukowej lub nieosiągnięcia wyników
zaplanowanych na danym etapie działalności naukowej;
5)dokonywać innych działań nadzorczych określonych w umowie, o której
mowa w art. 11.
1.Minister zawiera z podmiotem zarządzającym umowę
o zarządzanie wirtualnym instytutem badawczym.
2.Umowa o zarządzanie wirtualnym instytutem badawczym określa
w szczególności:
1)obszar działalności naukowej, w którym będzie prowadzona przez zespoły
badawcze w formie wirtualnego instytutu badawczego działalność naukowa
finansowana ze środków Funduszu;
2)liczbę zespołów badawczych, które mają zostać wyłonione w trybie otwartego
konkursu ofert;
3)sposób i tryb przeprowadzania otwartych konkursów ofert na wyłonienie
zespołów badawczych;
4)sposób i tryb sprawowania nadzoru nad realizacją zadań przez podmiot
zarządzający;
5)wysokość i sposób przekazywania oraz rozliczania środków finansowych
przeznaczonych na finansowanie zespołów badawczych;
6)wysokość środków finansowych przeznaczonych na finansowanie realizacji
zadań przez podmiot zarządzający;
7)warunki przekazywania środków z komercjalizacji wyników pracy zespołów
badawczych lub know-how związanego z tymi wynikami na rzecz Funduszu;
8)sposób i zakres prowadzenia ewaluacji działalności naukowej oraz oceny
końcowej zespołów badawczych;
9)warunki rozwiązania umowy.
1.Minister sprawuje nadzór nad realizacją zadań przez podmiot
zarządzający pod względem legalności, gospodarności i rzetelności.
2.W ramach nadzoru minister:
1)może żądać wglądu do dokumentów związanych z zarządzaniem wirtualnym
instytutem badawczym;
2)dokonuje oceny działalności podmiotu zarządzającego;
3)przeprowadza kontrolę podmiotu zarządzającego w trybie przepisów ustawy
z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r.
poz. 224).
Podmiot zarządzający zawiera z podmiotem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 3–6 i 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w którym działalność naukową prowadzi lider zespołu badawczego, umowę o finansowanie zespołu badawczego ze środków Funduszu, określającą w szczególności:
1)lidera zespołu badawczego wraz z określeniem liczby członków tego zespołu
oraz planem niezbędnych działań rekrutacyjnych;
2)zakres planowanej działalności naukowej, warunki jej realizacji, w tym
harmonogram i kosztorys;
3)warunki i tryb przekazywania środków finansowych;
4)spodziewane efekty działalności naukowej, w tym zobowiązanie do
współpracy przy komercjalizacji wyników pracy zespołów badawczych lub
know-how związanego z tymi wynikami;
5)zasady zarządzania pracą zespołu badawczego i warunki jej organizacji;
6)inne niż określone w art. 8 ust. 2 pkt 1–4 działania wykonywane w ramach
nadzoru nad realizacją zadań przez zespoły badawcze oraz prawidłowością
wydatkowania środków z Funduszu;
7)sposób i tryb sprawowania nadzoru nad realizacją zadań przez zespoły
badawcze oraz prawidłowością wydatkowania środków z Funduszu;
8)zakres praw wynikających z przyznania praw autorskich, praw pokrewnych
oraz praw własności przemysłowej;
9)sposób i koszty sprawowania ochrony praw własności intelektualnej;
10)sposoby i warunki rozporządzania prawami własności intelektualnej oraz ich
wykorzystania dla celów komercyjnych i do dalszych badań naukowych lub
prac rozwojowych;
11)wielkości udziałów i korzyści wynikających z komercjalizacji wyników pracy
zespołów badawczych lub know-how związanego z tymi wynikami;
12)warunki i sposób rozliczenia przekazanych środków finansowych;
13)sposób i zakres ewaluacji działalności naukowej;
14)tryb kontroli wykonania obowiązków określonych w umowie;
15)warunki rozwiązania umowy.
Minister zawiera z Bankiem Gospodarstwa Krajowego porozumienie określające szczegółowe warunki współpracy w zakresie gospodarowania środkami Funduszu, w tym:
1)sposób gromadzenia w ramach Funduszu wpływów, o których mowa
w art. 2 pkt 9;
2)podmiot zarządzający oraz sposób i harmonogram przekazywania temu
podmiotowi środków finansowych.
1.Ze środków Funduszu dokonuje się:
1)pokrycia kosztów emisji i wykupu obligacji, o których mowa w art. 3 ust. 1;
2)spłaty:
a)kredytów i pożyczek wraz z odsetkami i innymi kosztami obsługi
kredytów i pożyczek, o których mowa w art. 3 ust. 1,
b)udzielonego przez Bank Gospodarstwa Krajowego finansowania,
o którym mowa w ust. 3, wraz z kosztami tego finansowania.
2.Ze środków Funduszu dokonuje się również wypłaty:
1)wynagrodzenia przysługującego Bankowi Gospodarstwa Krajowego z tytułu
kosztów obsługi Funduszu;
2)wypłaty środków przeznaczonych na pokrycie kosztów realizacji zadań przez
podmiot zarządzający.
3.W przypadku niedoboru na rachunku Funduszu środków niezbędnych do
terminowej obsługi działań, o których mowa w ust. 1 i 2, Bank Gospodarstwa
Krajowego, w uzgodnieniu z ministrem i ministrem właściwym do spraw finansów
publicznych, może finansować ich realizację ze środków własnych.
4.Wysokość środków finansowych przeznaczonych na pokrycie kosztów
realizacji zadań przez podmiot zarządzający nie może przekroczyć 5 % środków
finansowych przeznaczonych na finansowanie działań, o których mowa w art. 5
ust. 1.
Bank Gospodarstwa Krajowego, na wniosek ministra, dokonuje wypłat ze środków Funduszu na rzecz podmiotu zarządzającego w wysokości i terminach wynikających z porozumienia, o którym mowa w art. 12.
1.Nadzór nad gospodarowaniem środkami Funduszu sprawuje Rada
Nadzorcza Banku Gospodarstwa Krajowego.
2.Bank Gospodarstwa Krajowego:
1)przekazuje ministrowi oraz ministrowi właściwemu do spraw finansów
publicznych projekt planu finansowego Funduszu na dany rok do dnia
15 czerwca roku poprzedniego;
2)wyodrębnia w swoim planie finansowym plan finansowy Funduszu
opracowany w porozumieniu z organami, o których mowa w pkt 1, do dnia
31 lipca roku poprzedzającego rok, na który plan jest opracowywany;
3)sporządza dla Funduszu odrębny bilans oraz rachunek zysków i strat
wchodzących w skład sprawozdania finansowego Banku Gospodarstwa
Krajowego;
3a)przekazuje ministrowi oraz ministrowi właściwemu do spraw finansów
publicznych, w terminach określonych w przepisach dotyczących
sprawozdawczości budżetowej państwowych funduszy celowych,
sprawozdanie miesięczne z realizacji planu finansowego Funduszu,
narastająco za kolejne miesiące roku budżetowego, w szczegółowości nie
mniejszej niż wynikająca z tego planu;
4)składa ministrowi informację o realizacji planu finansowego Funduszu
w terminie do dnia:
a)31 lipca − za pierwsze półrocze,
b)31 stycznia − za drugie półrocze.
5)(uchylony)
1.Plan finansowy Funduszu określa w szczególności:
1)przewidywaną wysokość środków przeznaczonych na:
a)finansowanie działań, o których mowa w art. 5 ust. 1,
b)wynagrodzenie przysługujące Bankowi Gospodarstwa Krajowego
z tytułu kosztów obsługi Funduszu,
c)obsługę kredytów, pożyczek i emisję obligacji;
2)przychody Funduszu.
2.Plan finansowy Funduszu stanowi podstawę dokonywania wypłat ze
środków Funduszu, a także podstawę do zaciągnięcia kredytów i pożyczek oraz
przeprowadzenia emisji obligacji, o których mowa w art. 2 pkt 5.
(pominięte)
1.W Banku Gospodarstwa Krajowego tworzy się Fundusz.
2.W terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy obniża się fundusz
statutowy Banku Gospodarstwa Krajowego o kwotę 500 000 000 zł, przez wpłatę
tej kwoty na zasilenie Funduszu.
3.Do obniżenia funduszu statutowego, o którym mowa w ust. 2, nie stosuje
się art. 5c ustawy zmienianej w art. 173).
4.Do obniżenia funduszu statutowego, o którym mowa w ust. 2, nie stosuje
się wymogu uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 77 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r.
w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz
zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 176 z 27.06.2013,
str. 1, z późn. zm.4)).
Bank Gospodarstwa Krajowego w terminie 2 miesięcy od dnia zawarcia porozumienia, o którym mowa w art. 12, wyodrębni w swoim planie finansowym opracowany w porozumieniu z organami, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1, plan finansowy Funduszu na 2019 r.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia5).
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę