Ustawa określa uprawnienia kobiet w ciąży i rodzin do wsparcia w zakresie dostępu do:
1)świadczeń opieki zdrowotnej;
2)instrumentów polityki na rzecz rodziny.
Ustawa z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem"
Dz.U. 2016 poz. 1860
Zobacz w ISAP →1.Ustawę stosuje się do świadczeniobiorców oraz osób uprawnionych do
świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji w rozumieniu
przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, 858, 1222, 1593 i
1615)
2.Wsparcie, o którym mowa w art. 1, jest realizowane przez
świadczeniodawców, o których mowa w art. 5 pkt 41 ustawy z dnia 27 sierpnia
2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
jednostki samorządu terytorialnego oraz jednostki organizacyjne realizujące
wspieranie rodziny, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu
rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177, 742, 743, 858 i
1572),
lub inne jednostki sektora finansów publicznych lub wykonujące zadania zlecone im
przez jednostki sektora finansów publicznych, w tym na zasadach, w sposób i w trybie
przewidzianym w przepisach odrębnych
Ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie, oznacza to odpowiednio: małżonków, rodziców dziecka w fazie prenatalnej, rodziców dziecka, opiekuna faktycznego dziecka, przez którego rozumie się osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a także pozostające na ich utrzymaniu dzieci.
1.Wsparcie, o którym mowa w art. 1, jest realizowane przez:
1)zapewnienie dostępu do informacji w zakresie rozwiązań wspierających rodziny
oraz kobiety w ciąży,
2)zapewnienie kobietom w ciąży dostępu do diagnostyki prenatalnej,
3)zapewnienie odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla kobiety w okresie
ciąży, porodu i połogu, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży
powikłanej oraz w sytuacji niepowodzeń położniczych
– na zasadach określonych w przepisach odrębnych.
2.Wsparcie, o którym mowa w art. 1, obejmuje także zapewnienie:
1)dostępu do poradnictwa w zakresie rozwiązań wspierających rodzinę;
2)jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego
zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę
zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka
lub w czasie porodu;
3)odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla dziecka, ze szczególnym
uwzględnieniem dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały
w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;
4)dostępu do usług koordynacyjno-opiekuńczo-rehabilitacyjnych, ze szczególnym
uwzględnieniem dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały
w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;
5)możliwości przeprowadzenia porodu w szpitalu III poziomu referencyjnego;
6)innych świadczeń, w tym w zakresie wspierania rodziny i pieczy zastępczej.
3.Ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą
życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu,
o których mowa w ust. 2 pkt 2–4, stwierdza w zaświadczeniu lekarz ubezpieczenia
zdrowotnego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, posiadający specjalizację II
stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii,
neonatologii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub chirurgii dziecięcej.
4.Wsparcie, o którym mowa w ust. 2 pkt 3–6, jest realizowane również na
zasadach określonych w przepisach odrębnych.
1.Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw rodziny oraz ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia
społecznego opracuje informator o uprawnieniach przysługujących na podstawie
ustawy. Informator jest zamieszczany na stronach podmiotowych urzędów
obsługujących tych ministrów.
2.Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest obowiązany do udzielania
w miejscu udzielania świadczeń informacji w zakresie objętym informatorem,
o którym mowa w ust. 1.
Uprawnienia, o których mowa w art. 1 pkt 1, na rzecz kobiety w ciąży oraz dziecka obejmują w szczególności:
1)diagnostykę prenatalną;
2)świadczenia opieki zdrowotnej z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
i leczenia szpitalnego, w tym zabiegi wewnątrzmaciczne;
3)wsparcie psychologiczne;
4)rehabilitację leczniczą;
5)zaopatrzenie w wyroby medyczne;
6)opiekę paliatywną i hospicyjną;
7)poradnictwo laktacyjne, ze szczególnym uwzględnieniem matek dzieci
urodzonych przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży lub urodzonych z masą
urodzeniową poniżej 2500 g.
1.Do zawierania umów ze świadczeniodawcami realizującymi
świadczenia opieki zdrowotnej w więcej niż jednym zakresie świadczeń lub
w różnych rodzajach działalności leczniczej, o których mowa w art. 8 ustawy z dnia
15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2024 r. poz.
799), skierowane
do kobiet w ciąży powikłanej oraz dzieci, u których zdiagnozowano ciężkie
i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które
powstały w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu, nie stosuje się
przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych dotyczących konkursu ofert i rokowań
2.W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału wojewódzkiego
Narodowego Funduszu Zdrowia zawiera umowę ze świadczeniodawcą spełniającym
warunki do zawarcia umowy na realizację świadczeń, o których mowa w ust. 1,
określone przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Przepisy art. 146 ustawy
z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych stosuje się odpowiednio.
1.Rodzina jest uprawniona w sytuacjach, o których mowa
w art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2–4, do poradnictwa w zakresie:
1)przezwyciężania trudności w pielęgnacji i wychowaniu dziecka;
2)wsparcia psychologicznego;
3)pomocy prawnej, w szczególności w zakresie praw rodzicielskich i uprawnień
pracowniczych;
4)dostępu do rehabilitacji społecznej i zawodowej oraz świadczeń opieki
zdrowotnej.
2.Poradnictwo w zakresie, o którym mowa w ust. 1, dla kobiet posiadających
dokument potwierdzający ciążę, ich rodzin lub rodziny z dzieckiem posiadającym
zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3, koordynowane jest przez asystenta
rodziny, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej.
3.Koordynacja, o której mowa w ust. 2, polega na:
1)opracowywaniu wspólnie z osobami, o których mowa w ust. 2, katalogu
możliwego do uzyskania wsparcia;
2)występowaniu przez asystenta rodziny w imieniu osób, o których mowa w ust. 2,
na ich żądanie, do podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem
świadczeniodawców, w celu umożliwienia im skorzystania ze wsparcia, na
podstawie pisemnego upoważnienia.
4.Podmioty odpowiedzialne za realizację wsparcia, o którym mowa w art. 1,
obowiązane są do współpracy z asystentem rodziny w zakresie przekazywania
informacji na jego wniosek o możliwym do zrealizowania przez te podmioty wsparciu.
5.Podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem
świadczeniodawców, przekazują asystentowi rodziny informacje w zakresie
udzielonego wsparcia w przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 4.
6.Koordynacja wsparcia podejmowana jest przez asystenta rodziny na wniosek
osób, o których mowa w ust. 2, złożony do właściwego ze względu na miejsce
zamieszkania wnioskodawcy kierownika ośrodka pomocy społecznej albo dyrektora
centrum usług społecznych. Przepisów art. 11 ust. 1–3 ustawy z dnia 9 czerwca
2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie stosuje się.
7.Składając wniosek, o którym mowa w ust. 6, wnioskodawca wyraża zgodę na
przetwarzanie przez asystenta rodziny jego danych osobowych niezbędnych do
wykonywania zadań wynikających z ustawy oraz zgodę na przekazanie asystentowi
rodziny przez podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 2, z wyłączeniem
świadczeniodawców, informacji o udzielonym wsparciu.
1.Koordynacja, o której mowa w art. 8 ust. 2, finansowana jest ze
środków Funduszu Pracy.
2.W ustawie budżetowej corocznie przeznacza się na realizację koordynacji,
o której mowa w art. 8 ust. 2, środki finansowe w kwocie nie większej niż 70 mln zł.
3.Środki na realizację koordynacji, o której mowa w art. 8 ust. 2, minister
właściwy do spraw rodziny przekazuje wojewodom na ich wniosek.
4.Wojewoda przekazuje środki, o których mowa w ust. 3, wójtom, burmistrzom
lub prezydentom miast na podstawie zawartej umowy.
5.Środki Funduszu Pracy przekazane wójtom, burmistrzom lub prezydentom
miast na realizację koordynacji, o której mowa w art. 8 ust. 2, stanowią dochód gminy,
o którym mowa w art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572 i
1717)
1.Z tytułu urodzenia się żywego dziecka, posiadającego zaświadczenie,
o którym mowa w art. 4 ust. 3, przyznaje się, na to dziecko, jednorazowe świadczenie
w wysokości 4000 zł.
2.Jednorazowe świadczenie przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi
prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka bez względu na dochód.
3.Prawo do jednorazowego świadczenia ustala się na wniosek osób, o których
mowa w ust. 2.
4.Wniosek o ustalenie prawa do jednorazowego świadczenia składa się
w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy
dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego –
w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia, nie
później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Wniosek złożony po terminie
właściwy organ pozostawia bez rozpoznania.
4a.Przyznanie jednorazowego świadczenia przed dniem objęcia dziecka opieką
przez opiekuna prawnego, opiekuna faktycznego lub przysposobienia nie wyklucza
prawa opiekuna prawnego, opiekuna faktycznego lub rodzica adopcyjnego do
jednorazowego świadczenia po objęciu dziecka opieką albo przysposobieniem.
5.Jednorazowe świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką
medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.
6.Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim
lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie
art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U.
z 2024 r. poz. 323, 858 i
1615)stosuje się odpowiednio
7.Przepisu ust. 5 nie stosuje się do osób będących prawnymi lub faktycznymi
opiekunami dziecka, a także do osób, które przysposobiły dziecko.
8.Systemy teleinformatyczne stosowane w urzędach administracji publicznej
realizujących zadania w zakresie jednorazowego świadczenia stanowią integralne
części systemów teleinformatycznych stosowanych do realizacji świadczeń
rodzinnych określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach
rodzinnych.
9.Do finansowania jednorazowego świadczenia mają zastosowanie przepisy
o finansach publicznych.
10.Jednorazowe świadczenie i koszty jego obsługi są finansowane w formie
dotacji celowej z budżetu państwa.
11.Koszty obsługi, o których mowa w ust. 10, w przypadku organu właściwego
w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych,
wynoszą 3 % otrzymanej dotacji na jednorazowe świadczenie.
12.Zwroty nienależnie pobranego jednorazowego świadczenia w trakcie danego
roku budżetowego nie mają wpływu na wysokość kosztów obsługi, o których mowa
w ust. 11.
13.Przepisy art. 3 pkt 7, 11 i 15a, art. 7 pkt 2 i 6, art. 20–22, art. 23 ust. 2–3f,
ust. 4 pkt 3, ust. 6a–13, art. 23a, art. 23b, art. 24a, art. 25 ust. 3, art. 27 ust. 1 i 2
i art. 29–32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się
odpowiednio.
14.Minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, wzór
wniosku, o którym mowa w ust. 3, kierując się koniecznością zapewnienia
prawidłowego przebiegu postępowania w sprawach o przyznanie jednorazowego
świadczenia oraz dokumentacji niezbędnej do sprawnej realizacji zadania, również
drogą elektroniczną.
Kwoty jednorazowego świadczenia nie wlicza się do dochodu, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 i
1572)
1.Rada Ministrów w terminie do dnia 31 grudnia 2016 r. przyjmie
program kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”, opracowany na podstawie
odrębnych przepisów.
2.Program dotyczy w szczególności:
1)wczesnego wspomagania rozwoju dziecka;
2)opieki, w tym paliatywnej lub rehabilitacji dzieci posiadających zaświadczenie,
o którym mowa w art. 4 ust. 3;
3)wsparcia dla kobiet w ciąży i ich rodzin w przypadku ciąży powikłanej;
4)pomocy w zabezpieczeniu szczególnych potrzeb, w tym mieszkaniowych, rodzin
z dzieckiem posiadającym zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3.
3.Program może być również skierowany do rodzin z dzieckiem legitymującym
się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o lekkim lub umiarkowanym
lub znacznym stopniu niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz do dzieci
i młodzieży posiadających odpowiednio opinię o potrzebie wczesnego wspomagania
rozwoju dziecka, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie
o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w przepisach
ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854,
1562 i
1635), i ich rodzin
1.Monitoring realizacji ustawy sprawuje wojewoda właściwy ze
względu na miejsce zamieszkania kobiety w ciąży oraz dziecka uprawnionego do
wsparcia.
2.Wojewoda obowiązany jest do przedstawienia Radzie Ministrów corocznie do
dnia 30 kwietnia informacji z realizacji ustawy za rok poprzedni.
3.Rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa, biorąc pod uwagę
lokalne potrzeby w zakresie wspierania kobiet w ciąży, rodzin oraz dzieci, o których
mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2–4, mogą w drodze uchwały ustanowić dla
osób zamieszkałych na terenie jej działania uprawnienia na rzecz kobiet, rodzin
i dzieci, inne niż określone w niniejszej ustawie.
(pominięte)
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem art. 7, art. 12 i art. 18 pkt 3 i 4, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia1). Załącznik do ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. (Dz. U. z 2024 r. poz.
1901)(pominięty)
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę