Ustawa określa tryb wprowadzenia i zniesienia stanu wyjątkowego, a także zasady działania organów władzy publicznej oraz zakres, w jakim mogą być ograniczone wolności i prawa człowieka i obywatela w czasie stanu wyjątkowego.
Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o stanie wyjątkowym.
Dz.U. 2002 poz. 985
Zobacz w ISAP →1.W sytuacji szczególnego zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa,
bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego, w tym spowodowanego
działaniami o charakterze terrorystycznym lub działaniami w cyberprzestrzeni, które
nie może być usunięte poprzez użycie zwykłych środków konstytucyjnych, Rada
Ministrów może podjąć uchwałę o skierowaniu do Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej wniosku o wprowadzenie stanu wyjątkowego.
1a.Przez cyberprzestrzeń, o której mowa w ust. 1, rozumie się przestrzeń
przetwarzania i wymiany informacji tworzoną przez systemy teleinformatyczne,
określone w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności
podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz.
570), wraz
z powiązaniami pomiędzy nimi oraz relacjami z użytkownikami
2.We wniosku, o którym mowa w ust. 1, Rada Ministrów określa przyczyny
wprowadzenia i niezbędny czas trwania stanu wyjątkowego oraz obszar, na jakim stan
wyjątkowy powinien być wprowadzony, a także odpowiednie do stopnia i charakteru
zagrożenia, w zakresie dopuszczonym niniejszą ustawą, rodzaje ograniczeń wolności
i praw człowieka i obywatela.
1.Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie rozpatruje wniosek,
o którym mowa w art. 2 ust. 1, a następnie wydaje rozporządzenie o wprowadzeniu
stanu wyjątkowego na czas oznaczony nie dłuższy niż 90 dni lub postanawia odmówić
wydania takiego rozporządzenia. Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu
wyjątkowego Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej przedstawia Sejmowi w ciągu
48 godzin od jego podpisania.
2.W rozporządzeniu o wprowadzeniu stanu wyjątkowego określa się przyczyny
wprowadzenia, czas trwania i obszar, na jakim wprowadza się stan wyjątkowy, oraz,
w zakresie dopuszczonym niniejszą ustawą, rodzaje ograniczeń wolności i praw
człowieka i obywatela.
1.Stan wyjątkowy obowiązuje od dnia ogłoszenia rozporządzenia,
o którym mowa w art. 3 ust. 1, w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
2.W przypadku uchylenia rozporządzenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1, przez
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, uchwałę Sejmu w tej sprawie niezwłocznie ogłasza
się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
3.Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wprowadzeniu stanu
wyjątkowego oraz inne akty prawne dotyczące tego stanu podaje się do publicznej
wiadomości, w drodze obwieszczenia właściwego wojewody, przez rozplakatowanie
w miejscach publicznych, a także w sposób zwyczajowo przyjęty na danym obszarze.
1.Jeżeli pomimo zbliżającego się upływu czasu, na jaki został
wprowadzony stan wyjątkowy, nie ustały przyczyny wprowadzenia tego stanu oraz
nie zostało przywrócone normalne funkcjonowanie państwa, Prezydent
Rzeczypospolitej Polskiej może, w drodze rozporządzenia, przedłużyć czas trwania
stanu wyjątkowego na okres nie dłuższy niż 60 dni.
2.Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów, w drodze
rozporządzenia, znosi stan wyjątkowy przed upływem czasu, na jaki został
wprowadzony, jeżeli ustaną przyczyny wprowadzenia tego stanu oraz zostanie
przywrócone normalne funkcjonowanie państwa.
3.Przepisy art. 2–4 stosuje się odpowiednio do rozporządzenia, o którym mowa
w ust. 1.
4.Przepisy art. 4 ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio do rozporządzenia, o którym
mowa w ust. 2.
Redaktorzy naczelni dzienników oraz nadawcy programów radiowych i telewizyjnych są obowiązani do niezwłocznego, nieodpłatnego podania do publicznej wiadomości rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wprowadzeniu stanu wyjątkowego i innych aktów prawnych dotyczących tego stanu, przekazanych im przez wojewodę właściwego ze względu na siedzibę redakcji lub nadawcy.
Minister właściwy do spraw zagranicznych notyfikuje Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy wprowadzenie i zniesienie stanu wyjątkowego.
W czasie stanu wyjątkowego organy władzy publicznej działają w dotychczasowych strukturach organizacyjnych państwa i w ramach przysługujących im kompetencji, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.
Działania przywracające konstytucyjny ustrój państwa, bezpieczeństwo obywateli lub porządek publiczny, a w szczególności koordynację i kontrolę funkcjonowania administracji rządowej i samorządowej wykonują:
1)Prezes Rady Ministrów – w przypadku wprowadzenia stanu wyjątkowego na
obszarze większym niż obszar jednego województwa;
2)właściwy wojewoda – w przypadku wprowadzenia stanu wyjątkowego na
obszarze lub części obszaru jednego województwa.
Prezes Rady Ministrów jest obowiązany do informowania na bieżąco Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o skutkach wprowadzenia stanu wyjątkowego oraz o rodzaju i rezultatach działań podejmowanych w celu przywrócenia normalnego funkcjonowania państwa.
1.Jeżeli użycie lub wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego
przez pododdział zwarty Policji okazało się niewystarczające do osiągnięcia celów
tego użycia lub wykorzystania lub nie jest możliwe ze względu na okoliczności
zdarzenia, pododdział zwarty Policji może użyć lub wykorzystać broń palną.
2.Polecenie użycia lub wykorzystania broni palnej przez pododdział zwarty
Policji wydaje komendant wojewódzki (Stołeczny) Policji lub Komendant Główny
Policji, a w przypadku gdy wszelka zwłoka groziłaby bezpośrednim nie-
bezpieczeństwem dla życia lub zdrowia funkcjonariusza wchodzącego w skład tego
pododdziału lub innej osoby – dowódca pododdziału zwartego.
3.Bezpośrednio przed wydaniem rozkazu użycia broni palnej przez pododdział
zwarty Policji, dowódca:
1)wzywa do zachowania zgodnego z prawem, w szczególności do porzucenia
broni lub niebezpiecznego przedmiotu lub do zaniechania stosowania przemocy;
2)uprzedza o możliwości użycia broni palnej w przypadku niepodporządkowania
się temu wezwaniu;
3)wydaje rozkaz oddania strzału ostrzegawczego lub salwy ostrzegawczej
w bezpiecznym kierunku.
4.Przepisu ust. 3 nie stosuje się, gdy wszelka zwłoka groziłaby bezpośrednim
niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia funkcjonariusza wchodzącego w skład
pododdziału zwartego Policji lub innej osoby.
5.O każdym przypadku użycia lub wykorzystania broni palnej przez pododdział
zwarty Policji, jego dowódca niezwłocznie powiadamia przełożonego, który wydał
polecenie użycia broni palnej, lub osobę pełniącą służbę dyżurną.
6.Do czynności podejmowanych przez przełożonego po użyciu broni palnej
stosuje się przepisy art. 36 ust. 1–4, art. 37 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 38 oraz
art. 39 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni
palnej (Dz. U. z 2017 r. poz.
1120)
7.W zakresie nieuregulowanym w ustawie do użycia lub wykorzystania broni
palnej przez pododdział zwarty Policji, stosuje się przepisy art. 43 ust. 1, 3 i 4 oraz
art. 44 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni
palnej.
1.W czasie stanu wyjątkowego Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na
wniosek Prezesa Rady Ministrów, może postanowić o użyciu oddziałów
i pododdziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do przywrócenia normalnego
funkcjonowania państwa, jeżeli dotychczas zastosowane siły i środki zostały
wyczerpane.
2.Użycie oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,
o którym mowa w ust. 1, nie może zagrozić ich zdolności do realizacji zadań
wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i ratyfikowanych umów
międzynarodowych.
3.W przypadku, o którym mowa w ust. 1, oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych
Rzeczypospolitej Polskiej pozostają pod dowództwem przełożonych służbowych
i wykonują zadania wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej w uzgodnieniu
z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych. Żołnierzom wyznaczonym do tych
oddziałów i pododdziałów przysługują, w zakresie niezbędnym do wykonania ich
zadań, uprawnienia policjantów określone w art. 15 i art. 16 ustawy z dnia 6 kwietnia
1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1782, z późn. zm.1)).
3a.Oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej mogą użyć
i wykorzystać środki przymusu bezpośredniego, do użycia i wykorzystania których
uprawnieni są żołnierze Żandarmerii Wojskowej wchodzący w skład pododdziału
zwartego, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach
przymusu bezpośredniego i broni palnej.
3b.Do użycia i wykorzystania środków przymusu bezpośredniego przez
oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się przepisy
art. 41–43 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni
palnej.
3c.Oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej mogą użyć
broni palnej lub ją wykorzystać.
3d.Zgody na użycie lub wykorzystanie broni palnej przez oddział lub pododdział
Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej udziela przełożony służbowy, a w przypadku
gdy wszelka zwłoka groziłaby bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia lub
zdrowia żołnierza wchodzącego w skład tego oddziału lub pododdziału lub innej
osoby – dowódca pododdziału zwartego.
3e.Bezpośrednio przed wydaniem rozkazu użycia broni palnej przez oddziały
i pododdziały Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ich dowódca:
1)wzywa do zachowania zgodnego z prawem, w szczególności do porzucenia
broni lub niebezpiecznego przedmiotu lub do zaniechania stosowania przemocy;
2)uprzedza o możliwości użycia broni palnej w przypadku niepodporządkowania
się temu wezwaniu;
3)wydaje rozkaz oddania strzału ostrzegawczego lub salwy ostrzegawczej
w bezpiecznym kierunku.
3f.Przepisu ust. 3e nie stosuje się, gdy wszelka zwłoka groziłaby bezpośrednim
niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia żołnierza wchodzącego w skład oddziału
lub pododdziału Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej lub innej osoby.
3g.O każdym przypadku użycia broni palnej przez oddział i pododdział Sił
Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jego dowódca niezwłocznie powiadamia
przełożonego, który wydał polecenie użycia broni palnej, lub osobę pełniącą służbę
dyżurną.
3h.Do czynności podejmowanych przez przełożonego po użyciu broni palnej
stosuje się przepisy art. 36 ust. 1–4, art. 37 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 38 oraz
art. 39 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni
palnej.
3i.W zakresie nieuregulowanym w ustawie do użycia i wykorzystania broni
palnej przez oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej stosuje
się przepisy art. 43 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 44 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach
przymusu bezpośredniego i broni palnej.
4.Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowe zasady użycia
oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w czasie stanu
wyjątkowego, uwzględniając stopień i rodzaj zagrożeń stanowiących przyczyny
wprowadzenia i trwania stanu wyjątkowego.
1.Jeżeli organy gminy, powiatu lub samorządu województwa nie
wykazują dostatecznej skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych lub
w realizacji działań wynikających z przepisów o wprowadzeniu stanu wyjątkowego,
Prezes Rady Ministrów, na wniosek właściwego wojewody, może zawiesić te organy
do czasu zniesienia stanu wyjątkowego lub na czas określony i ustanowić w ich
miejsce zarząd komisaryczny sprawowany przez komisarza rządowego.
2.Komisarza rządowego powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na
wniosek wojewody.
3.Komisarz rządowy z dniem powołania przejmuje wykonywanie zadań
i kompetencji zawieszonych organów gminy, powiatu lub samorządu województwa.
4.Stan zawieszenia organów gminy, powiatu lub samorządu województwa
ustaje z upływem czasu określonego przez Prezesa Rady Ministrów oraz z mocy
prawa z dniem zniesienia stanu wyjątkowego.
W czasie stanu wyjątkowego organy porządku i bezpieczeństwa publicznego mogą w celu przywrócenia porządku publicznego wkroczyć na teren szkoły wyższej bez wezwania przez rektora, którego należy niezwłocznie o tym zawiadomić.
Decyzje wydane przez organy władzy publicznej na podstawie niniejszej ustawy lub przepisów wykonawczych podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się odpowiednio.
1.Na obszarze, na którym został wprowadzony stan wyjątkowy,
ograniczeniom wolności i praw człowieka i obywatela podlegają wszystkie osoby
fizyczne zamieszkałe lub przebywające tam chociażby czasowo. Ograniczenia te
stosuje się odpowiednio wobec osób prawnych i jednostek organizacyjnych
nieposiadających osobowości prawnej, mających siedzibę lub prowadzących
działalność na obszarze objętym stanem wyjątkowym.
2.Rodzaje ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela określone
w rozporządzeniach, o których mowa w art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 1, powinny
odpowiadać charakterowi oraz intensywności zagrożeń stanowiących przyczyny
wprowadzenia stanu wyjątkowego, a także zapewniać skuteczne przywrócenie
normalnego funkcjonowania państwa.
1.W czasie stanu wyjątkowego mogą być zawieszone prawa do:
1)organizowania i przeprowadzania wszelkiego rodzaju zgromadzeń;
2)organizowania i przeprowadzania imprez masowych oraz prowadzonych
w ramach działalności kulturalnej imprez artystycznych i rozrywkowych,
niebędących imprezami masowymi;
3)strajków pracowniczych i innych form protestu w odniesieniu do określonych
kategorii pracowników lub w określonych dziedzinach;
4)strajków i innych niż strajki form akcji protestacyjnych rolników;
5)akcji protestacyjnych studentów organizowanych przez studenckie samorządy,
stowarzyszenia lub organizacje;
6)zrzeszania się poprzez:
a)ustanowienie zakazu tworzenia i rejestracji nowych stowarzyszeń, partii
politycznych, związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych
rolników, organizacji pracodawców, ruchów obywatelskich oraz innych
dobrowolnych zrzeszeń i fundacji,
b)nakazanie okresowego zaniechania działalności zarejestrowanych
stowarzyszeń, partii politycznych, związków zawodowych, organizacji
społeczno-zawodowych rolników, organizacji pracodawców, ruchów
obywatelskich oraz innych dobrowolnych zrzeszeń i fundacji, których
działalność może zwiększyć zagrożenie konstytucyjnego ustroju państwa,
bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego.
2.Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy zgromadzeń organizowanych przez kościoły
i inne związki wyznaniowe oraz organizacje religijne działające w obrębie świątyń,
budynków kościelnych, w innych pomieszczeniach służących organizowaniu
i publicznemu sprawowaniu kultu, a także zgromadzeń organizowanych przez organy
państwa lub organy samorządu terytorialnego.
3.Informacja o zgłoszeniu zbiórki publicznej, która ma być przeprowadzona na
obszarze, na którym wprowadzono stan wyjątkowy, może zostać zamieszczona na
ogólnopolskim elektronicznym portalu zbiórek publicznych, tylko wówczas, gdy
w ocenie ministra właściwego do spraw administracji publicznej, przeprowadzenie
zbiórki nie utrudni realizacji celów wprowadzenia stanu wyjątkowego.
1.W czasie stanu wyjątkowego może być odosobniona osoba mająca
ukończone 18 lat, w stosunku do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że
pozostając na wolności będzie prowadziła działalność zagrażającą konstytucyjnemu
ustrojowi państwa, bezpieczeństwu obywateli lub porządkowi publicznemu albo gdy
odosobnienie jest niezbędne dla zapobieżenia popełnienia czynu karalnego lub
uniemożliwienia ucieczki po jego popełnieniu. Nie narusza to immunitetów
wynikających z odrębnych przepisów.
2.Odosobniona może być również osoba, która ukończyła 17 lat, jeżeli
przeprowadzona uprzednio z nią rozmowa ostrzegawcza okazała się nieskuteczna.
3.Odosobnienie następuje na podstawie decyzji wojewody właściwego ze
względu na miejsce pobytu stałego lub czasowego osoby odosobnionej i jest
wykonywane przez właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, w drodze
zatrzymania tej osoby i przymusowego doprowadzenia do ośrodka odosobnienia
podległego Ministrowi Sprawiedliwości.
4.Wojewoda, o którym mowa w ust. 3, wszczyna postępowanie w sprawach
odosobnienia na wniosek właściwych organów prokuratury, Policji, Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej lub
Służby Kontrwywiadu Wojskowego.
5.Decyzję w sprawie odosobnienia doręcza się osobie odosobnionej
niezwłocznie, nie później niż w ciągu 48 godzin od chwili jej wydania. Decyzję tę
uchyla się niezwłocznie, jeżeli ustaną przyczyny uzasadniające odosobnienie.
6.Decyzje w sprawach odosobnienia są ostateczne i mogą być zaskarżone
bezpośrednio do sądu administracyjnego w trybie i na zasadach określonych
w odrębnych przepisach, z tym że sąd wyznacza rozprawę w terminie 7 dni od daty
otrzymania skargi. Przepisu art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 i
1370)nie stosuje się
7.W czasie odosobnienia nie może być rozwiązany stosunek pracy z osobą
odosobnioną, chyba że przed odosobnieniem zaistniały z jej winy okoliczności
uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia. Termin do wniesienia
środków prawnych przeciwko rozwiązaniu stosunku pracy liczy się w tych
przypadkach od dnia zakończenia odosobnienia.
8.Do pobytu osób odosobnionych w ośrodkach odosobnienia stosuje się
odpowiednio przepisy Kodeksu karnego wykonawczego dotyczące praw
i obowiązków tymczasowo aresztowanych, wykonywania tymczasowego
aresztowania oraz nadzoru penitencjarnego.
9.Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, tworzy i znosi ośrodki odosobnienia
z uwzględnieniem odpowiedniego stopnia zabezpieczenia ośrodków oraz izolacji
odosobnionych.
1.Na obszarze obowiązywania stanu wyjątkowego na osobę, która
ukończyła 18 lat, przebywającą w miejscu publicznym może być nałożony obowiązek
posiadania przy sobie dowodu osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego
tożsamość, a na osobę uczącą się, która nie ukończyła 18 lat – legitymacji szkolnej.
2.W czasie stanu wyjątkowego mogą być wprowadzone nakazy lub zakazy:
1)przebywania lub opuszczania w ustalonym czasie oznaczonych miejsc, obiektów
i obszarów;
2)uzyskania zezwolenia organów administracji publicznej na zmianę miejsca
pobytu stałego i czasowego;
3)zgłoszenia w ustalonym terminie organom ewidencji ludności lub Policji
przybycia do określonej miejscowości;
4)utrwalania za pomocą środków technicznych wyglądu lub innych cech
określonych miejsc, obiektów lub obszarów.
1.W czasie stanu wyjątkowego na wezwanie organów prokuratury,
Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Straży Granicznej, Żandarmerii
Wojskowej lub Służby Kontrwywiadu Wojskowego osoba mająca ukończone 17 lat
jest obowiązana do udziału, we wskazanym miejscu, w rozmowie ostrzegawczej.
Wezwanie to może być przekazane w dowolnej udokumentowanej formie.
2.Do udziału w rozmowie ostrzegawczej można wezwać tylko taką osobę, co do
której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że nie będzie przestrzegać porządku
prawnego.
3.Jeżeli osoba wezwana na rozmowę ostrzegawczą nie zgłosi się dobrowolnie
na wskazane miejsce, a fakt otrzymania wezwania nie budzi wątpliwości, może być
przymusowo doprowadzona przez organ wzywający.
4.Jeżeli podejrzenie, o którym mowa w ust. 2, dotyczy osoby niemającej
ukończonych 17 lat, wezwanie przekazuje się i przeprowadza rozmowę ostrzegawczą
z rodzicami lub rodzicem albo opiekunem prawnym tej osoby. Przepis ust. 3 stosuje
się odpowiednio.
5.Rozmowa ostrzegawcza polega na udzieleniu pouczenia o prawnych
i osobistych skutkach nieprzestrzegania porządku prawnego oraz niestosowania się do
ustalonych na czas stanu wyjątkowego ograniczeń wolności i praw człowieka
i obywatela. Osoby obecne przy rozmowie potwierdzają przebieg rozmowy podpisami
na protokóle.
6.W przypadku określonym w ust. 4, rozmowa ostrzegawcza odbywa się
w obecności osoby, której podejrzenie dotyczy, jeżeli takie jest życzenie rodzica lub
opiekuna prawnego tej osoby.
1.W czasie stanu wyjątkowego może być wprowadzona:
1)cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu obejmująca materiały
prasowe w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe
(Dz. U. poz. 24, z późn. zm.2)), z zastrzeżeniem ust. 7;
2)kontrola zawartości przesyłek, listów, paczek i przekazów przekazywanych
w ramach usług pocztowych o charakterze powszechnym lub usług kurierskich;
3)kontrola treści korespondencji telekomunikacyjnej i rozmów telefonicznych lub
sygnałów przesyłanych w sieciach telekomunikacyjnych;
4)emisja sygnałów uniemożliwiających nadawanie lub odbiór przekazów
radiowych, telewizyjnych lub dokonywanych poprzez urządzenia i sieci
telekomunikacyjne, których treść może zwiększyć zagrożenie konstytucyjnego
ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego.
2.Funkcję organów cenzury i kontroli pełnią właściwi wojewodowie, którzy
mogą nakazać organom administracji publicznej działającym na obszarze
województwa wykonywanie czynności technicznych, niezbędnych do prowadzenia
cenzury lub kontroli.
3.Organy cenzury i kontroli są uprawnione do zatrzymywania w całości lub
w części publikacji, przesyłek pocztowych i kurierskich oraz korespondencji
telekomunikacyjnej, a także do przerywania rozmów telefonicznych i transmisji
sygnałów przesyłanych w sieciach telekomunikacyjnych, jeżeli ich zawartość lub treść
może zwiększyć zagrożenie konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa
obywateli lub porządku publicznego.
4.Zatrzymane publikacje, przesyłki lub korespondencję telekomunikacyjną
doręcza się adresatom po zniesieniu stanu wyjątkowego, z zastrzeżeniem ust. 5.
5.Zatrzymane publikacje, przesyłki pocztowe i kurierskie oraz korespondencję
telekomunikacyjną, których treść lub zawartość pochodzi z przestępstwa, była
przeznaczona do popełnienia przestępstwa albo została objęta zakazem posiadania,
organ cenzury i kontroli przekazuje, niezwłocznie a najpóźniej bezpośrednio po
zniesieniu stanu wyjątkowego, organom właściwym do prowadzenia postępowania
karnego lub orzeczenia przepadku rzeczy.
6.Decyzje organów cenzury i kontroli są ostateczne i mogą być zaskarżone
bezpośrednio do sądu administracyjnego. Przepisu art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stosuje się.
7.Cenzura prewencyjna nie obejmuje należących do kościołów i innych
związków wyznaniowych środków społecznego przekazu, stanowiących źródła
informacji na temat religii i służących wypełnianiu funkcji religijnych.
8.Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi:
1)tryb postępowania organów cenzury i kontroli, uwzględniając potrzebę
zapewnienia sprawności i szybkości działania;
2)organy właściwe w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 4, oraz tryb
postępowania tych organów, uwzględniając potrzebę zapewnienia niejawności
stosowanych metod i technik działania.
W czasie stanu wyjątkowego mogą być wprowadzone ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela w zakresie:
1)dostępu do towarów konsumpcyjnych, poprzez całkowitą lub częściową
reglamentację zaopatrzenia ludności;
1a)swobody uzgadniania cen przez strony umowy, poprzez zakazanie okresowego
podwyższania cen na towary lub usługi określonego rodzaju albo nakazanie
stosowania cen ustalonych na towary lub usługi mające podstawowe znaczenie
dla kosztów utrzymania konsumentów;
2)wolności działalności gospodarczej, poprzez nakazanie okresowego zaniechania
prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju albo ustanowienie
obowiązku uzyskania zezwolenia na rozpoczęcie działalności gospodarczej
określonego rodzaju;
3)działalności edukacyjnej, poprzez okresowe zawieszenie zajęć dydaktycznych
w szkołach włącznie ze szkołami wyższymi, z wyjątkiem szkół duchownych
i seminariów duchownych;
4)obrotu krajowymi środkami płatniczymi, obrotu dewizowego oraz działalności
kantorowej;
5)transportu drogowego, kolejowego i lotniczego oraz w ruchu jednostek
pływających na morskich wodach wewnętrznych i na morzu terytorialnym,
a także na śródlądowych drogach wodnych;
6)funkcjonowania systemów łączności oraz działalności telekomunikacyjnej
i pocztowej, poprzez nakazanie wyłączenia urządzeń łączności lub zawieszenia
świadczenia usług, na czas określony, a także poprzez nakazanie niezwłocznego
złożenia do depozytu właściwego organu administracji rządowej radiowych
i telewizyjnych urządzeń nadawczych i nadawczo-odbiorczych lub ustalenie
innego sposobu ich zabezpieczenia przed wykorzystaniem w sposób zagrażający
konstytucyjnemu ustrojowi państwa, bezpieczeństwu obywateli albo porządkowi
publicznemu;
7)prawa posiadania broni palnej, amunicji i materiałów wybuchowych oraz innych
rodzajów broni lub określonych przedmiotów, poprzez nakazanie niezwłocznego
złożenia do depozytu właściwego organu administracji rządowej albo zakazanie
noszenia;
8)dostępu do informacji publicznej.
1.Rada Ministrów, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, określa, w drodze
rozporządzeń, szczegółowy tryb i sposoby oraz obszarowy, podmiotowy
i przedmiotowy zakres wprowadzenia i stosowania ograniczeń wolności i praw
człowieka i obywatela ustalonych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
w rozporządzeniach, o których mowa w art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 1, uwzględniając
w możliwym stopniu minimalizację indywidualnych i społecznych uciążliwości
wynikających ze stosowania tych ograniczeń.
2.Jeżeli stan wyjątkowy został wprowadzony na obszarze jednego województwa
lub jego części, określone w ust. 1 kompetencje Rady Ministrów przejmuje właściwy
wojewoda.
3.Określone w art. 21 ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela
ustalone przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w rozporządzeniach, o których
mowa w art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 1, wprowadza się i stosuje w drodze rozporządzeń
wydawanych przez:
1)właściwego ministra – w przypadku jeżeli ograniczenie określone w art. 21
pkt 3 dotyczy szkół jemu podległych;
2)ministra właściwego do spraw finansów publicznych po zasięgnięciu opinii
Prezesa Narodowego Banku Polskiego – w przypadku ograniczenia określonego
w art. 21 pkt 4;
3)ministrów właściwych do spraw transportu, żeglugi śródlądowej i gospodarki
morskiej działających w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej oraz
ministrem właściwym do spraw wewnętrznych – w przypadku ograniczeń okreś-
lonych w art. 21 pkt 5;
4)ministra właściwego do spraw łączności i ministra właściwego do spraw
informatyzacji działających w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
wewnętrznych, Ministrem Obrony Narodowej i ministrem właściwym do spraw
finansów publicznych oraz po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku
Polskiego w odniesieniu do bankowych systemów telekomunikacyjnych –
w przypadku ograniczeń określonych w art. 21 pkt 6;
5)ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz Ministra Obrony Narodowej
w odniesieniu do żołnierzy zawodowych – w przypadku ograniczeń określonych
w art. 21 pkt 7;
6)właściwego wojewodę – w przypadku stosowania ograniczenia określonego
w art. 21 pkt 3 do szkół, z wyłączeniem szkół wyższych, oraz stosowania
ograniczeń określonych w art. 21 pkt 1, 1a, 2 i 5, jeżeli stan wyjątkowy
wprowadzono na obszarze jednego województwa lub jego części.
4.W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 3, określa się szczegółowy tryb
i sposoby oraz obszarowy, podmiotowy i przedmiotowy zakres wprowadzenia
i stosowania ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela, uwzględniając
w możliwym stopniu minimalizację indywidualnych i społecznych uciążliwości
wynikających ze stosowania tych ograniczeń.
1.Kto w czasie stanu wyjątkowego:
1)wbrew zakazowi określonemu w art. 16 ust. 1 pkt 1 organizuje lub przeprowadza
zgromadzenie,
2)wbrew zakazowi określonemu w art. 16 ust. 1 pkt 2 organizuje lub przeprowadza
imprezę masową albo inną imprezę artystyczną lub rozrywkową, niebędącą
imprezą masową,
3)wbrew zakazowi określonemu w art. 16 ust. 1 pkt 3–5 uczestniczy w strajku lub
innej akcji protestacyjnej pracowników lub rolników, albo akcji protestacyjnej
studentów zorganizowanej przez studenckie samorządy, stowarzyszenia lub
organizacje,
4)wbrew zakazowi określonemu w art. 16 ust. 1 pkt 6 lit. a tworzy stowarzyszenie,
partię polityczną, związek zawodowy, organizację społeczno-zawodową
rolników, organizację pracodawców, ruch obywatelski, dobrowolne zrzeszenie
lub fundację,
5)wbrew nakazowi określonemu w art. 16 ust. 1 pkt 6 lit. b uczestniczy
w działalności zarejestrowanego stowarzyszenia, partii politycznej, związku
zawodowego, organizacji społeczno-zawodowej rolników, organizacji
pracodawców, ruchu obywatelskiego, dobrowolnego zrzeszenia lub fundacji,
6)wbrew obowiązkowi określonemu w art. 18 ust. 1 nie posiada przy sobie dowodu
osobistego lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość,
7)wbrew nakazowi lub zakazowi określonemu w art. 18 ust. 2 pkt 1 przebywa lub
nie opuszcza w ustalonym czasie oznaczonego miejsca, obiektu lub obszaru,
8)wbrew nakazowi określonemu w art. 18 ust. 2 pkt 2 zmienia miejsce pobytu
stałego lub czasowego bez wymaganego zezwolenia,
9)wbrew nakazowi określonemu w art. 18 ust. 2 pkt 3 nie zgłasza w ustalonym
terminie organowi ewidencji ludności lub Policji przybycia do określonej
miejscowości,
10)wbrew zakazowi określonemu w art. 18 ust. 2 pkt 4 utrwala za pomocą środków
technicznych wygląd lub inną cechę określonego miejsca, obiektu lub obszaru,
11)wbrew nakazowi określonemu w art. 21 pkt 1 narusza zasady reglamentacji
zaopatrzenia ludności,
11a)wbrew zakazowi określonemu w art. 21 pkt 1a podwyższa ceny na towary lub
usługi określonego rodzaju albo nie stosuje się do nakazu stosowania cen
w wysokości ustalonej na towary lub usługi określonego rodzaju,
12)wbrew obowiązkowi określonemu w art. 21 pkt 2 nie stosuje się do nakazu
zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju, albo
bez wymaganego zezwolenia rozpoczyna działalność gospodarczą określonego
rodzaju,
13)wbrew zakazowi określonemu w art. 21 pkt 3 organizuje lub przeprowadza
zajęcia dydaktyczne w szkołach,
14)wbrew zakazowi określonemu w art. 21 pkt 4 nie stosuje się do wprowadzonych
ograniczeń w obrocie krajowymi środkami płatniczymi, obrocie dewizowym
oraz działalności kantorowej,
15)wbrew obowiązkowi określonemu w art. 21 pkt 5 nie stosuje się do ograniczeń
w transporcie drogowym, kolejowym lub lotniczym, albo w ruchu jednostek
pływających na morskich wodach wewnętrznych, morzu terytorialnym lub na
śródlądowych drogach wodnych,
16)wbrew obowiązkowi określonemu w art. 21 pkt 6 nie stosuje się do nakazu
wyłączenia na czas określony urządzeń łączności lub zawieszenia świadczenia
usług, albo nakazu niezwłocznego złożenia do depozytu radiowych
i telewizyjnych urządzeń nadawczych i nadawczo-odbiorczych lub innego
sposobu ich zabezpieczenia,
17)wbrew obowiązkowi określonemu w art. 21 pkt 7 nie stosuje się do nakazu
niezwłocznego złożenia do depozytu broni palnej, amunicji, materiałów
wybuchowych, innych rodzajów broni lub określonych przedmiotów, albo
zakazu ich noszenia,
18)wbrew obowiązkowi określonemu w art. 21 pkt 8 nie stosuje się do
wprowadzonych ograniczeń w dostępie do informacji publicznej
– podlega karze aresztu albo grzywny.
2.Rozpoznawanie spraw, określonych w ust. 1, następuje w trybie przepisów
o postępowaniu w sprawach o wykroczenia w postępowaniu przyśpieszonym.
1.Niewykonane w całości lub w części do dnia zniesienia stanu
wyjątkowego lub uchylenia odpowiednich ograniczeń wolności i praw człowieka
i obywatela kary za wykroczenia wymierzone na podstawie przepisów ustawy
podlegają wykonaniu.
2.Postępowania w sprawach o wykroczenia określone w niniejszej ustawie,
wszczęte i niezakończone orzeczeniem kończącym postępowanie do dnia zniesienia
stanu wyjątkowego lub uchylenia odpowiednich ograniczeń wolności i praw
człowieka i obywatela, prowadzi się na podstawie przepisów ustawy, a wymierzone
kary podlegają wykonaniu.
3.Po zniesieniu stanu wyjątkowego postępowanie w sprawach o wykroczenia
określone w niniejszej ustawie prowadzi się na zasadach ogólnych.
(pominięty)
Traci moc ustawa z dnia 5 grudnia 1983 r. o stanie wyjątkowym (Dz. U. poz. 297, z 1989 r. poz. 178 oraz z 1997 r. poz. 512 i
554)
Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia3).
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę