Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1969 r. w sprawie zmiany granic osiedli Kamieniec Ząbkowicki w powiecie ząbkowickim i Świerzawa w powiecie złotoryjskim, województwie wrocławskim.

¹⁾ Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze sto- sunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych spra- wach, do których przepisy tego kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgod- nie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody.

(uchylony).

W razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom i uczestnikom postępowa- nia występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa niezbędnych pouczeń co do czyn- ności procesowych.

Prokurator może żądać wszczęcia postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. W sprawach niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego prokurator może wytaczać powództwa tylko w wypadkach wskazanych w ustawie.

Organizacje pozarządowe, których zadanie statutowe nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej, mogą dla ochrony praw obywateli, w wypadkach przewi- dzianych w ustawie, wszcząć postępowanie oraz wziąć udział w toczącym się postę- powaniu.

W sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd powinien w każdym stanie postępowania dążyć do ich ugodowego załatwienia. W tych sprawach strony mogą także zawrzeć ugodę przed mediatorem.

Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże oso- ba, która nie była oskarżona, może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną.

Roszczenia majątkowe wynikające z przestępstwa mogą być dochodzone w postę- powaniu cywilnym albo w wypadkach w ustawie przewidzianych w postępowaniu karnym.

(uchylony). Część pierwsza Postępowanie rozpoznawcze Księga pierwsza Proces

Przepisy części niniejszej stosuje się, jeżeli miejsce postępowania przed sądem polu- bownym znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w wypadkach w części tej określonych – także wtedy, gdy miejsce postępowania przed sądem polu- bownym znajduje się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub nie jest oznaczo- ne.

Sądom polskim przysługuje jurysdykcja krajowa w sprawach uregulowanych przepi- sami niniejszej części, jeżeli miejsce postępowania przed sądem polubownym znaj- duje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sądom polskim przysługuje jurys- dykcja krajowa także wtedy, gdy przepisy niniejszej części przewidują czynności sądu w związku z postępowaniem przed sądem polubownym, którego miejsce znaj- duje się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej albo nie jest oznaczone.

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, strony mogą poddać pod rozstrzygnię- cie sądu polubownego spory o prawa majątkowe lub spory o prawa niemajątkowe – mogące być przedmiotem ugody sądowej, z wyjątkiem spraw o alimenty.

Sądy rejonowe rozpoznają wszystkie sprawy z wyjątkiem spraw, dla których zastrze- żona jest właściwość sądów okręgowych.

Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy:

Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego.

Jeżeli powód dochodzi pozwem kilku roszczeń, zlicza się ich wartość.

W sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się wartość przedmiotu sporu stanowi suma świadczeń za jeden rok, a jeżeli świadczenia trwają krócej niż rok za cały czas ich trwania.

W sprawach o istnienie, unieważnienie albo rozwiązanie umowy najmu lub dzierża- wy, o wydanie albo odebranie przedmiotu najmu lub dzierżawy, wartość przedmiotu sporu stanowi przy umowach zawartych na czas oznaczony – suma czynszu za czas sporny, lecz nie więcej niż za rok; przy umowach zawartych na czas nie oznaczony – suma czynszu za okres trzech miesięcy.

W sprawach o roszczenia pracowników dotyczące nawiązania, istnienia lub rozwią- zania stosunku pracy wartość przedmiotu sporu stanowi, przy umowach na czas określony – suma wynagrodzenia za pracę za okres sporny, lecz nie więcej niż za rok, a przy umowach na czas nieokreślony – za okres jednego roku.

W sprawach o wydanie nieruchomości posiadanej bez tytułu prawnego lub na pod- stawie tytułu innego niż najem lub dzierżawa, wartość przedmiotu sporu oblicza się przyjmując, stosownie do rodzaju nieruchomości i sposobu korzystania z niej, poda- ną przez powoda sumę odpowiadającą trzymiesięcznemu czynszowi najmu lub dzierżawy należnemu od danego rodzaju nieruchomości.

W sprawach o zabezpieczenie, zastaw lub hipotekę wartość przedmiotu sporu stano- wi suma wierzytelności. Jeżeli jednak przedmiot zabezpieczenia lub zastawu ma mniejszą wartość niż wierzytelność, rozstrzyga wartość mniejsza.

Po ustaleniu w myśl artykułu poprzedzającego, wartość przedmiotu sporu nie podle- ga ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania.

Jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, ogólną właściwość oznacza się według miejsca jego pobytu w Polsce, a gdy nie jest ono znane lub nie leży w Polsce – według ostatniego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce.

Powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się według siedziby państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie.

Powództwo przeciwko osobie prawnej lub innemu podmiotowi nie będącemu osobą fizyczną wytacza się według miejsca ich siedziby.

Powództwo w sprawach objętych przepisami oddziału niniejszego wytoczyć można bądź według przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd oznaczony w przepi- sach poniższych.

Powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie pochodzenia dziecka i zwią- zane z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby upraw- nionej.

Powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszcze- nie pozostaje w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału.

Powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszko- dowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wyto- czyć przed sąd miejsca jej wykonania. W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem.

Powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego wytoczyć można przed sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Powództwo o zapłatę należności za prowadzenie sprawy wytoczyć można przed sąd miejsca, gdzie pełnomocnik procesowy sprawę prowadził.

Powództwo o roszczenie ze stosunku najmu lub dzierżawy nieruchomości wytoczyć można przed sąd miejsca położenia nieruchomości.

Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Powództwo ze stosunku członkostwa spółdzielni, spółki lub stowarzyszenia wytacza się wyłącznie według miejsca ich siedziby.

Powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a je- żeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda.

Powództwo ze stosunku między rodzicami a dziećmi oraz między przysposabiają- cym a przysposobionym wytacza się wyłącznie przed sąd miejsca zamieszkania po- woda, jeżeli brak jest podstaw do wytoczenia powództwa według przepisów o wła- ściwości ogólnej.

Jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony wyznaczy na posiedzeniu niejawnym inny sąd.

Jeżeli w myśl przepisów kodeksu nie można na podstawie okoliczności sprawy usta- lić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo.

Referendarz sądowy może wykonywać czynności w postępowaniu cywilnym w wy- padkach wskazanych w ustawie. W zakresie powierzonych mu czynności referendarz sądowy ma kompetencje sądu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żą- danie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. spraw, w których rozstrzyganiu brał udział w instancji bezpośrednio niższej.

Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie.

(utracił moc).³⁾

Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych okolicznościach podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. O od- rzuceniu orzeka sąd rozpoznający sprawę. Przepis art. 51 stosuje się odpowiednio. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza są- dowego, ławnika, jak również innych organów sądowych oraz prokuratora. Wniosek o wyłączenie referendarza sądowego oraz ławnika sąd rozstrzyga zgodnie z przepi- sami poprzedzającymi, a wniosek o wyłączenie pozostałych osób przekazuje odpo- wiedniemu organowi nadrzędnemu.

Orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146.

Przepisy art. 170 i art. 400 stosuje się odpowiednio do prawomocnych postanowień sądu polskiego ustalających, że orzeczenia sądu państwa obcego orzekające rozwód lub unieważnienie małżeństwa albo ustalające nieistnienie małżeństwa podlegają uznaniu.

Przepisy tytułu niniejszego stosuje się odpowiednio do rozstrzygnięć innych orga- nów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych.

(uchylony).

Przepisy dotyczące egzekucji z ruchomości stosuje się odpowiednio do egzekucji ze zwierząt, jeżeli nie jest to sprzeczne z przepisami dotyczącymi ochrony zwierząt.

Zajęcie ma ten skutek, że rozporządzenie ruchomością dokonane po zajęciu nie ma wpływu na dalszy bieg postępowania, a postępowanie egzekucyjne z zajętej rucho- mości może być prowadzone również przeciwko nabywcy. Przepis ten nie narusza przepisów o ochronie nabywcy w dobrej wierze.

Jeżeli komornik przerywa zajęcie, powinien stosownie do okoliczności poczynić kroki zapobiegające usunięciu ruchomości jeszcze nie zajętych.

Wierzyciel może żądać, aby zajęcie nastąpiło w jego obecności. W tym wypadku komornik zawiadomi go o terminie, w którym zajęcie ma być dokonane. Jeżeli wie- rzyciel nie stawi się w wyznaczonym terminie, komornik dokona zajęcia w jego nie- obecności. Jeżeli komornik bez zawiadomienia wierzyciela dokonał zajęcia w jego nieobecności, wierzyciel może żądać sprawdzenia zajęcia z jego udziałem.

Jeżeli zajęte już ruchomości mają być zajęte na zaspokojenie innej jeszcze wierzytel- ności, komornik dokona nowego zajęcia przez zaznaczenie go w protokole pierwsze- go zajęcia. Wierzyciel może żądać, aby komornik sprawdził ruchomości zajęte na podstawie protokołu; sprawdzenie to komornik stwierdzi w tym protokole.

Na każdej zajętej ruchomości komornik umieści znak ujawniający na zewnątrz jej zajęcie, a jeżeli to nie jest możliwe, ujawni je w inny sposób.

Na postanowienie sądu co do zwrotu wydatków i wynagrodzenia dozorcy przysługu- je zażalenie.

Komornik może z ważnych przyczyn zwolnić dozorcę i ustanowić innego. Zmianę dozorcy komornik zarządzi po wysłuchaniu stron, chyba że natychmiastowa zmiana jest konieczna.

Jeżeli zajęte ruchomości pozostawiono w pomieszczeniu należącym do dłużnika i dozór powierzono jemu samemu lub członkowi jego rodziny razem z nim mieszkają- cemu, mają oni prawo zwykłego używania rzeczy, byleby przez to rzecz nie straciła na wartości. Również osoba trzecia, pod której dozorem komornik pozostawił zajęte u niej ruchomości dłużnika, może ich używać, jeżeli jest do tego uprawniona.

Minister Sprawiedliwości może, w drodze rozporządzenia, zarządzić utrzymywanie osobnych pomieszczeń do przechowywania i dozorowania zajętych ruchomości, ma- jąc na względzie sprawne prowadzenie egzekucji oraz właściwe zabezpieczenie zaję- tych ruchomości.

Komornik może sprzedać z wolnej ręki ruchomości niewymienione w art. 864 § 2, jeżeli dłużnik wyraził na to zgodę i określił minimalną cenę zbycia. Sprzedaż nie może nastąpić wcześniej niż po dwóch tygodniach od dnia oszacowania, jeżeli żaden z wierzycieli prowadzących egzekucję nie sprzeciwił się jej w terminie tygodnia od daty zawiadomienia go przez komornika o zamiarze jej przeprowadzenia.

(uchylony).

Zajęte ruchomości, których sprzedaż wymaga zezwolenia, komornik sprzeda za po- średnictwem przedsiębiorstwa posiadającego takie zezwolenie albo sprzeda je temu przedsiębiorstwu. Do wyceny ruchomości przepis art. 865 stosuje się odpowiednio.

Minister Sprawiedliwości ustali w drodze rozporządzenia przepisy określające zasa- dy i tryb przeprowadzenia publicznej licytacji, w szczególności podstawy do wyłą- czenia z przetargu.

Nabywca obowiązany jest zapłacić cenę nabycia natychmiast po udzieleniu mu przybicia. Gdy jednak cena przewyższa pięćset złotych, obowiązek nabywcy ograni- cza się do złożenia natychmiast jednej piątej ceny, nie mniej jednak niż pięćset zło- tych, przy czym reszta powinna być uiszczona do godziny dwunastej dnia następne- go.

O ściągnięciu od nabywcy należności według artykułu poprzedzającego orzeka sąd. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Nabywca po uprawomocnieniu się przybicia i zapłaceniu całej ceny staje się właści- cielem nabytych ruchomości. Gdy sąd odmówi przybicia, wypłacona cena nabycia ulega zwrotowi.

Jeżeli nabywca jest jedynym wierzycielem egzekwującym albo jeżeli cena nabycia wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli egzekwujących i kosztów egzeku- cji, nabywca może zaliczyć swoją egzekwowaną wierzytelność na cenę nabycia.

Jeżeli druga licytacja nie doszła do skutku, wierzycielowi w ciągu dwóch tygodni od otrzymania zawiadomienia komornika przysługuje prawo przejęcia ruchomości na własność za cenę nie niższą od ceny wywołania. W tym wypadku stosuje się odpo- wiednio przepis art. 875 § 2. Jeżeli wierzyciel nie skorzystał z prawa przejęcia ru- chomości na własność, komornik umorzy postępowanie co do rzeczy nie sprzedanej lub nie przejętej na własność.

Jeżeli dłużnik lub dozorca odmawia wydania rzeczy nabywcy, komornik na wniosek nabywcy postąpi jak przy egzekucji roszczeń niepieniężnych.

Kto nabywa rzecz na podstawie przepisów niniejszego rozdziału, staje się jej właści- cielem bez żadnych obciążeń i powinien ją natychmiast odebrać. Nabywcy nie przy- sługują roszczenia z tytułu rękojmi za wady rzeczy; przeciwko nabywcy nie można podnosić zarzutów co do ważności nabycia.

Egzekucja z wynagrodzenia za pracę należy do komornika przy sądzie rejonowym ogólnej właściwości dłużnika.

Zajęcie ma ten skutek, że w stosunku do wierzyciela egzekwującego nieważne są rozporządzenia wynagrodzeniem przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po jego zajęciu, a także przed zajęciem, jeżeli wymagalność wynagrodzenia następu- je po zajęciu.

Jeżeli zajęto rachunek bankowy prowadzony w walucie obcej, bank przekazuje ko- mornikowi należność w walucie polskiej przeliczonej według kursu kupna waluty obcej, w której prowadzony jest rachunek, ogłoszonego przez Narodowy Bank Pol- ski w dniu przekazania należności komornikowi.

Jeżeli zajęcie obejmuje wierzytelność wynikającą z rachunku bankowego zajętego uprzednio na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu ustanowionym w postępo- waniu zabezpieczającym uprawnienia obowiązanego do dokonania wypłat z rachun- ku bankowego ustają z dniem dokonania zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym.

W razie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do tej samej wierzytelności z rachunku bankowego w tym rachunku bankowego obejmującego wkład oszczędno- ściowy dłużnika, w wypadku gdy kwoty znajdujące się na rachunku bankowym w tym rachunku bankowym obejmującym wkład oszczędnościowy nie wystarczają na pokrycie wszystkich egzekwowanych świadczeń, bank obowiązany jest wstrzymać wypłaty z tego rachunku do wysokości należności, na których rzecz zajęcie nastąpi- ło, i niezwłocznie zawiadomić o tym właściwe organy egzekucyjne, które postąpią stosownie do art. 773. Przepis art. 890 § 2 stosuje się odpowiednio.

Do skutków zajęcia stosuje się odpowiednio art. 885, 887 i 888.

Przepisy art. 893¹ i 893² stosuje się odpowiednio w wypadku niemożności odebrania innego dokumentu, z którego posiadaniem jest związana wierzytelność na rachunku bankowym.

Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do egzekucji z rachunków pro- wadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.

(uchylony).

Przepisy o egzekucji z wierzytelności stosuje się odpowiednio do egzekucji z innych praw majątkowych, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej.

Dokonując zajęcia prawa z patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru zdobniczego, prawa z rejestracji znaku towarowego, prawa z reje- stracji topografii układu scalonego komornik przesyła do Urzędu Patentowego Rze- czypospolitej Polskiej wniosek o wpis informacji o zajęciu prawa do właściwego rejestru.

Do egzekucji z prawa majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego mał- żonków stosuje się odpowiednio przepisy art. 923¹.

Na żądanie wierzyciela komornik sporządzi opis zajętego prawa majątkowego.

W opisie komornik zamieści w szczególności:

Zajmując udział wspólnika w spółce handlowej albo prawa wspólnika z tytułu udzia- łu w takiej spółce, którymi wspólnikowi wolno rozporządzać, jak również prawa majątkowe akcjonariusza, komornik powiadomi o zajęciu spółkę oraz zgłosi ten fakt sądowi rejestrowemu.

Zajęcie prawa obejmuje również wszelkie wierzytelności i roszczenia przysługujące dłużnikowi z tytułu zajętego prawa, nawet jeżeli powstały po zajęciu.

Jeżeli z zajętego prawa wynika wymagalne roszczenie, komornik wezwie dłużnika zajętej wierzytelności, aby spełnił świadczenie wierzycielowi lub komornikowi. Przepisy art. 887 stosuje się odpowiednio.

Jeżeli do zabezpieczenia zajętej wierzytelności wymagany jest wpis w księdze wie- czystej, komornik odbierze dłużnikowi dokumenty potrzebne do dokonania tego wpisu i zgłosi wniosek o wpis na rzecz dłużnika oraz o jednoczesne ujawnienie zaję- cia.

Dokonując zajęcia wierzytelności zabezpieczonej poręczeniem, zastawem lub zasta- wem rejestrowym, komornik na wniosek wierzyciela zawiadamia także poręczyciela albo właściciela przedmiotu obciążonego prawem zastawu, iż świadczenia z wierzy- telności zabezpieczonej nie wolno uiścić dłużnikowi. Przepis art. 882 § 1 pkt 2 stosu- je się odpowiednio.

Do skutków zajęcia stosuje się odpowiednio art. 885, 887 i 888, a do skutków nieza- stosowania się do wezwań komornika oraz do obowiązków wynikających z zajęcia – art. 886.

Zajęcie wierzytelności nie narusza uprawnień wynikających z zamieszczonej w umowie klauzuli kompensacyjnej, o której mowa w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych (Dz. U. Nr 91, poz.

Jeżeli zajęto wierzytelność, której przedmiotem jest świadczenie z zobowiązania przemiennego z prawem wyboru zastrzeżonym dla dłużnika, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne, prawo to przechodzi na wierzyciela, jeżeli dłużnik, wezwany przez komornika do dokonania wyboru, w ciągu tygodnia z prawa tego nie skorzysta.

Jeżeli obowiązek dłużnika zajętej wierzytelności zależy od wzajemnego świadczenia dłużnika, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne, które polega na wydaniu rzeczy znajdującej się w jego władaniu, a obowiązek wydania tej rzeczy został już orzeczony prawomocnym wyrokiem lub stwierdzony innym tytułem egze- kucyjnym, komornik odbierze dłużnikowi zajętej wierzytelności tytuł egzekucyjny i po uzyskaniu na nim klauzuli wykonalności odbierze rzecz dłużnikowi, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne, jeżeli to jest konieczne do uzyskania świadczenia od dłużnika zajętej wierzytelności.

Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy przed- miotem zajętej wierzytelności jest statek morski wpisany do rejestru okrętowego.

(uchylony).

Dłużnik, który złożył przyrzeczenie lub do którego zastosowano środki przymusu, obowiązany jest do złożenia nowego wykazu i przyrzeczenia na żądanie tego samego lub innego wierzyciela, gdy od złożenia przyrzeczenia lub wyczerpania środków przymusu upłynął okres jednego roku.

Za osobę, która nie ma zdolności procesowej, wykaz i przyrzeczenie obowiązany jest złożyć jej przedstawiciel ustawowy.

Czynności przewidziane w dziale niniejszym dla sądu może wykonywać także refe- rendarz sądowy, z wyłączeniem stosowania środków przymusu.

Przepis art. 1013³ stosuje się odpowiednio do zbycia innych nieruchomości, do któ- rych stosuje się przepisy niniejszego działu, jeżeli oszacowanie nieruchomości nie zostało zaskarżone przez dłużnika. Za zgodą dłużnika sprzedaż z wolnej ręki może nastąpić także w pozostałych przypadkach; wtedy jednak dłużnik może określić cenę minimalną i wyznaczyć nabywcę.

O wszczęciu i ukończeniu egzekucji komornik zawiadamia sąd, przy którym działa.

Uczestnikami postępowania oprócz wierzyciela i dłużnika są również osoby, którym przysługują prawa rzeczowe ograniczone lub roszczenia albo prawa osobiste zabez- pieczone na nieruchomości, a gdy przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczy- ste, także organ, który zawarł umowę o użytkowanie wieczyste.

Wskutek wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji z nieruchomości wymienionej we wniosku komornik wzywa dłużnika, aby zapłacił dług w ciągu dwóch tygodni pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania.

Wierzyciel, który skierował egzekucję do nieruchomości po jej zajęciu przez innego wierzyciela, przyłącza się do postępowania wszczętego wcześniej i nie może żądać powtórzenia czynności już dokonanych; poza tym ma te same prawa co pierwszy wierzyciel.

W celu dopilnowania praw osoby, której miejsce pobytu nie jest znane i której z po- wodu nieobecności nie można dokonywać doręczeń, sąd na wniosek komornika ustanowi kuratora do zastępowania osoby nieobecnej. Kurator będzie wykonywał swe czynności także w interesie innych osób, którym w dalszym toku postępowania doręczenia nie będą mogły być dokonane. Kurator może jednak reprezentować rów- nocześnie tylko osoby, których interesy nie są sprzeczne.

(uchylony).

Jeżeli zarządca przy obejmowaniu zarządu napotyka przeszkody, komornik na pole- cenie sądu wprowadza go w zarząd nieruchomości.

Po ustanowieniu zarządcy komornik wzywa wskazane przez wierzyciela osoby, aby przypadające od nich tak zaległe, jak i przyszłe świadczenia, które stanowią dochód z nieruchomości, uiszczały do rąk zarządcy. W wezwaniu należy uprzedzić, że uisz- czenie do rąk dłużnika będzie bezskuteczne w stosunku do wierzyciela.

Zarząd nie ma wpływu na umowy najmu lub dzierżawy obowiązujące w chwili jego ustanowienia. Zarządcy wolno jednak wypowiadać tego rodzaju umowy z zachowa- niem obowiązujących przepisów oraz zawierać umowy na czas przyjęty przez zwy- czaj miejscowy. Do wydzierżawiania nieruchomości wymagana jest zgoda stron, a w jej braku – zezwolenie sądu.

Z dochodów z nieruchomości zarządca pokrywa w następującej kolejności:

Nadwyżkę dochodów po pokryciu wydatków wymienionych w art. 940 za czas do dnia przejścia własności nieruchomości na nabywcę zarządca składa na rachunek depozytowy sądu. Nadwyżkę dołącza się do ceny, która będzie uzyskana za nieru- chomości. Jeżeli egzekucja ulega umorzeniu, nadwyżkę tę otrzymuje dłużnik.

Po upływie terminu określonego w wezwaniu dłużnika do zapłaty długu komornik na wniosek wierzyciela dokonuje opisu i oszacowania zajętej nieruchomości.

(uchylony).

Jeżeli zostały zgłoszone prawa osób trzecich do nieruchomości, budowli lub innych urządzeń, przynależności lub pożytków albo gdy rzeczy takie znajdują się we włada- niu osób trzecich, oznacza się osobno wartość rzeczy spornej, osobno wartość całości po wyłączeniu tej rzeczy, wreszcie osobno wartość całości tak z uwzględnieniem, jak i bez uwzględnienia praw, które pozostają w mocy bez zaliczenia na cenę nabycia, oraz wartości praw nie określonych sumą pieniężną, obciążających nieruchomość, w szczególności świadczeń z tytułu takich praw.

Termin zaskarżenia opisu i oszacowania wynosi dwa tygodnie i liczy się od dnia jego ukończenia. Jeżeli opis i oszacowanie nie zostały ukończone w terminie podanym w zawiadomieniu termin do zaskarżenia liczy się od dnia doręczenia uczestnikowi za- wiadomienia, o którym mowa w art. 945 § 4, a dla uczestników, którym nie doręczo- no zawiadomienia, od dnia obwieszczenia o ukończeniu. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Jeżeli w stanie nieruchomości pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowania a ter- minem licytacyjnym zajdą istotne zmiany, na wniosek wierzyciela lub dłużnika może nastąpić dodatkowy opis i oszacowanie.

Zajęta nieruchomość ulega sprzedaży przez licytację publiczną. Termin licytacji nie może być wyznaczony wcześniej niż po upływie dwóch tygodni po uprawomocnie- niu się opisu i oszacowania, ani też przed uprawomocnieniem się wyroku, na pod- stawie którego wszczęto egzekucję.

Obwieszczenie o licytacji doręcza się:

Jeżeli egzekucja dotyczy jednej lub kilku nieruchomości położonych w różnych okręgach sądowych, obwieszczenie wywiesza się ponadto we wszystkich właści- wych sądach, a jeżeli obwieszczenie ma być także ogłoszone w prasie, ogłasza się je w dziennikach poczytnych w okręgach tych sądów.

(uchylony).

O pierwszeństwie przejęcia nieruchomości w myśl dwóch artykułów poprzedzają- cych rozstrzyga sąd, wydając postanowienie o przybiciu.

Jeżeli nikt z prawa przejęcia nieruchomości na podstawie trzech artykułów poprze- dzających wcześniej nie skorzysta albo jeżeli przedmiotem egzekucji nie jest nieru- chomość rolna, komornik po dokonaniu obwieszczeń przedstawia akta sądowi. W razie spostrzeżenia niedokładności lub wadliwości postępowania sąd poleci komor- nikowi ich usunięcie.

(uchylony).

Rękojmię złożoną przez licytanta, któremu udzielono przybicia, zatrzymuje się; po- zostałym licytantom zwraca się ją niezwłocznie.

Najniższa suma, za którą nieruchomość można nabyć na pierwszej licytacji (cena wywołania), wynosi trzy czwarte sumy oszacowania.

Suma przypadająca w chwili zajęcia na podstawie umowy ubezpieczenia dłużnikowi, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne, przechodzi na nabywcę, i to również w części nie podlegającej zajęciu. O sumę tę podwyższa się cenę nabycia.

Po uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu sąd wzywa licytanta, który uzy- skał przybicie (nabywcę), aby w ciągu dwóch tygodni od otrzymania wezwania zło- żył na rachunek depozytowy sądu cenę nabycia z potrąceniem rękojmi złożonej w gotówce. Na wniosek nabywcy sąd może oznaczyć dłuższy termin uiszczenia ceny nabycia, nieprzekraczający jednak miesiąca.

Po uprawomocnieniu się postanowienia stwierdzającego wygaśnięcie przybicia wie- rzyciel może żądać wyznaczenia ponownej licytacji.

Nabywca nie może żądać unieważnienia nabycia ani zmniejszenia ceny z powodu wad nieruchomości lub przedmiotów razem z nią nabytych.

Licytacja odbywa się publicznie w obecności i pod nadzorem sędziego.

Po wywołaniu licytacji komornik podaje do wiadomości obecnych:

Przedmiotem przetargu jest nieruchomość według stanu objętego opisem i oszaco- waniem z uwzględnieniem zmian podanych do wiadomości przez komornika na ter- minie licytacyjnym.

Jeżeli ma być sprzedanych kilka nieruchomości lub kilka części jednej nieruchomo- ści, dłużnik ma prawo wskazać kolejność, w jakiej ma być przeprowadzony przetarg poszczególnych nieruchomości lub części.

Pełnomocnictwo do udziału w przetargu powinno być stwierdzone dokumentem z podpisem urzędowo poświadczonym. Podpisy na pełnomocnictwach udzielonych przez państwowe jednostki organizacyjne lub jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego oraz na pełnomocnictwach udzielonych adwokatom lub radcom praw- nym, nie wymagają poświadczenia.

Po ustaniu postąpień komornik, uprzedzając obecnych, że po trzecim obwieszczeniu dalsze postąpienia nie będą przyjęte, obwieści trzykrotnie ostatnio zaofiarowaną ce- nę, zamknie przetarg i wymieni licytanta, który zaofiarował najwyższą cenę.

Jeżeli należność wierzyciela będzie uiszczona wraz z kosztami przed zamknięciem przetargu, komornik umorzy egzekucję.

Jeżeli nikt nie zgłosił wniosku o przejęcie nieruchomości w myśl artykułu poprze- dzającego albo przedmiot egzekucji nie jest nieruchomością rolną, komornik na wniosek wierzyciela wyznacza drugą licytację, na której cena wywołania stanowi dwie trzecie sumy oszacowania. Cena ta jest najniższa, za którą można nabyć nieru- chomość.

Skargę na czynności komornika w toku licytacji aż do zamknięcia przetargu zgłasza się ustnie sędziemu nadzorującemu, który natychmiast ją rozstrzyga.

Po zamknięciu przetargu sąd w osobie sędziego, pod którego nadzorem odbywa się licytacja, wydaje na posiedzeniu jawnym postanowienie co do przybicia na rzecz licytanta, który zaofiarował najwyższą cenę, po wysłuchaniu tak jego, jak i obecnych uczestników.

Gdy przejęcie nieruchomości na własność ma nastąpić po niedojściu do skutku dru- giej licytacji, sąd udzieli przybicia na rzecz przejmującego nieruchomość po wysłu- chaniu wnioskodawcy oraz uczestników, jeżeli stawią się na posiedzenie.

W postanowieniu o przybiciu wymienia się imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę przetargu i cenę nabycia.

Jeżeli sąd odmówi przybicia, komornik na wniosek wierzyciela wyznaczy ponowną licytację.

Jeżeli nabywca nie uzyska przysądzenia własności, należność przypadająca na niego z tytułu zarządu będzie pokryta z pierwszeństwem przed innymi jego zobowiązania- mi z kwot pieniężnych złożonych na poczet ceny poza rękojmią.

Osoba, na rzecz której udzielono przybicia, uzyskuje, jeżeli wykona warunki licyta- cyjne, prawo do przysądzenia jej własności nieruchomości.

Postanowienie o przybiciu, które zapadło na posiedzeniu niejawnym, doręcza się wierzycielowi, dłużnikowi, nabywcy i osobom, które w toku licytacji zaskarżyły czynności związane z udzielaniem przybicia, jako też zarządcy, który nie jest dłużni- kiem, postanowienie zaś o odmowie przybicia – wierzycielowi, dłużnikowi i licytan- towi, który zaofiarował najwyższą cenę.

Na postanowienie sądu co do przybicia przysługuje zażalenie. Podstawą zażalenia nie mogą być takie uchybienia przepisów postępowania, które nie naruszają praw skarżącego.

Na wniosek właściciela nieruchomości władnącej, zgłoszony najpóźniej na trzy dni przed terminem licytacji, sąd może zarządzić, że służebność gruntowa, która nie znajduje pełnego pokrycia w cenie nabycia, będzie utrzymana w mocy, jeżeli jest dla nieruchomości władnącej konieczna, a nie obciąża w sposób istotny wartości nieru- chomości obciążonej.

Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności nabywca wstępuje w prawa i obowiązki dłużnika wynikające ze stosunku najmu i dzierżawy stosownie do przepisów prawa normujących te stosunki w wypadku zbycia rzeczy wynajętej lub wydzierżawionej. W przypadku gdy umowa najmu lub dzierżawy nie- ruchomości zawarta była na czas oznaczony dłuższy niż dwa lata, nabywca może wypowiedzieć tę umowę, w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności, z zachowaniem rocznego terminu wypowiedzenia, o ile umowa nie przewiduje terminu krótszego, chociażby umowa została zawarta z za- chowaniem formy pisemnej i z datą pewną, a rzecz została najemcy lub dzierżawcy wydana.

Do egzekucji z ułamkowej części nieruchomości, jak również do egzekucji z użyt- kowania wieczystego, stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości z zachowaniem przepisów poniższych.

O zajęciu ułamkowej części nieruchomości komornik zawiadamia także pozostałych współwłaścicieli, a o zajęciu użytkowania wieczystego także właściciela nierucho- mości oraz właściwy organ administracji rządowej lub właściwa gmina.

Gdy przedmiotem zarządu jest ułamkowa część nieruchomości, zarządca działa tylko w granicach uprawnień dłużnika jako współwłaściciela.

Jeżeli egzekucja jest prowadzona z użytkowania wieczystego, postępowanie ulega zawieszeniu, jeżeli właściwy organ wystąpił z żądaniem rozwiązania umowy użyt- kowania wieczystego. Egzekucja może być podjęta na wniosek wierzyciela, jeżeli sąd orzeknie, ze brak jest podstaw do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. W przypadku rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, komornik umarza po- stępowanie egzekucyjne.

W razie skierowania egzekucji do ułamkowej części nieruchomości opisowi i osza- cowaniu podlega cała nieruchomość. Sumą oszacowania takiej części jest odpowied- nia część sumy oszacowania całej nieruchomości.

Jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste, w protokole wymienia się końcową datę użytkowania wieczystego oraz ujawniony w księdze wieczystej sposób korzystania z terenu przez wieczystego użytkownika.

Jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste, postanowienie o przysą- dzeniu tego prawa nie narusza ograniczonych praw rzeczowych na nieruchomości powstałych przed jej oddaniem w użytkowanie wieczyste.

Jeżeli przedmiotem sprzedaży jest ułamkowa część nieruchomości, pozostają w mo- cy bez potrącenia ich wartości z ceny nabycia obciążenia tej części ułamkowej nieru- chomości ujawnione przez wpis w księdze wieczystej lub złożenie dokumentu do zbioru oraz nie ujawnione w ten sposób, lecz zgłoszone najpóźniej na trzy dni przed terminem licytacji, jeżeli zostały ustanowione przed powstaniem współwłasności.

Postanowienie o przysądzeniu własności ułamkowej części nieruchomości nie naru- sza obciążających ją hipotek wpisanych przed powstaniem współwłasności.

Do egzekucji ze statków morskich wpisanych do rejestru okrętowego stosuje się od- powiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości ze zmianami wskazanymi w artyku- łach poniższych.

Egzekucja należy do komornika sądu, w którego okręgu statek znajduje się w chwili wszczęcia egzekucji.

Do wniosku o wszczęcie egzekucji wierzyciel powinien dołączyć dowód, że statek jest wpisany do rejestru.

Ogłoszenie o wszczęciu egzekucji komornik wywiesi w budynku sądowym i umieści je w dzienniku poczytnym w danej miejscowości oraz na stronie internetowej Kra- jowej Rady Komorniczej.

Obwieszczenie o licytacji należy przynajmniej na dwa tygodnie przed licytacją wy- wiesić w budynku sądowym oraz ogłosić w dzienniku poczytnym w danej miejsco- wości, a także na stronie internetowej Krajowej Rady Komorniczej, jak również przesłać terenowym organom administracji morskiej właściwym dla portu, w którym statek się znajduje, oraz dla portu macierzystego statku w celu wywieszenia w tych portach.

Egzekucja z udziału w statku należy do komornika sądu, w którego okręgu znajduje się port macierzysty statku.

Egzekucja ze statków nie wpisanych do rejestru okrętowego odbywa się według przepisów o egzekucji z ruchomości.

O dokonanym zajęciu statku komornik zawiadamia także zagraniczną władzę reje- strową.

Jeżeli wezwanie do zapłaty nie może być doręczone dłużnikowi, gdyż nie zamiesz- kuje on lub nie posiada siedziby pod adresem wskazanym w dokumentach statku zagranicznego, przepis art. 802 stosuje się odpowiednio.

W razie śmierci albo likwidacji dłużnika po wszczęciu postępowania egzekucyjnego sąd na wniosek wierzyciela ustanawia dla niego kuratora. Przepisu art. 819 nie stosu- je się.

Opisu i oszacowania zajętego statku zagranicznego komornik bez wniosku wierzy- ciela dokonuje niezwłocznie po upływie terminu wyznaczonego dłużnikowi do za- płaty długu.

W podziale sum uzyskanych w sposób przewidziany w art. 1029 oprócz wierzyciela egzekwującego uczestniczą: wierzyciele składający tytuł wykonawczy z dowodem doręczenia dłużnikowi wezwania do zapłaty, wierzyciele, którzy uzyskali zabezpie- czenie powództwa, oraz wierzyciele, którym przysługuje umowne prawo zastawu i którzy udowodnili je dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym, jak również wierzyciele, którym przysługuje ustawowe prawo za- stawu i którzy udowodnili je dokumentem, jeżeli zgłosili swe wierzytelności najpóź- niej w dniu złożenia na rachunek depozytowy sądu sumy ulegającej podziałowi.

Kwoty wyegzekwowane i złożone na rachunek depozytowy sądu komornik dzieli niezwłocznie w ustalonym poprzednio stosunku procentowym pomiędzy wierzycieli uczestniczących w podziale, chyba że wskutek zmiany podstaw podziału należy usta- lić nowy procent. Sumy przypadające do wypłaty komornik wypłaca, jeżeli nie są niższe niż dwadzieścia złotych, chyba że wierzytelność nie przekracza tej kwoty.

Przepisy art. 1030 i art. 1032 stosuje się także w postępowaniu unormowanym w rozdziale niniejszym. W podziale sumy uzyskanej z egzekucji umieszcza się także wierzytelności zabezpieczone zastawem rejestrowym, jeżeli zastawnikowi przysłu- guje prawo zaspokojenia się z przedmiotu egzekucji oraz jeżeli prawa swe udowod- nił dokumentem urzędowym najpóźniej w dniu złożenia na rachunek depozytowy sądu sumy ulegającej podziałowi.

Niezwłocznie po złożeniu na rachunek depozytowy sądu sumy ulegającej podziałowi komornik sporządza projekt planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji i przedkłada go sądowi. W razie potrzeby sąd wprowadza do planu zmiany i uzupełnienia; w przeciwnym wypadku plan zatwierdza.

Jeżeli egzekucja objęła również należności z umów ubezpieczenia lub przedmiotów, wierzytelności i praw, które według przepisów prawa stanowią przedmiot obciążenia hipoteką, w podziale uczestniczy również wierzyciel, którego wierzytelność została na tych ruchomościach, wierzytelnościach lub prawach zabezpieczona zastawem rejestrowym.

Jeżeli wierzytelność jest zabezpieczona na kilku nieruchomościach łącznie, wierzy- ciel powinien przed uprawomocnieniem się postanowienia o przysądzeniu własności złożyć oświadczenie, czy i w jakiej wysokości żąda zaspokojenia z każdej ze sprze- danych nieruchomości. Jeżeli w powyższym terminie tego nie uczyni, a podzielona ma być suma uzyskana tylko z jednej nieruchomości, jego wierzytelność będzie przyjęta do rozrachunku w całości; jeżeli natomiast podziałowi podlegają sumy uzy- skane ze sprzedaży kilku łącznie obciążonych nieruchomości, na wierzytelność łącz- nie zabezpieczoną przypadnie z każdej z sum podlegających podziałowi taka część, jaka odpowiada stosunkowi kwoty pozostałej po zaspokojeniu należności z wyższym pierwszeństwem do ogólnej sumy tych kwot.

Prokurator, wytaczając powództwo na rzecz oznaczonej osoby, powinien ją wskazać w pozwie. Nie dotyczy to spraw niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Jeżeli prokurator, wytaczając powództwo, nie działa na rzecz oznaczonej osoby, wnosi on pozew przeciwko wszystkim osobom będącym stronami stosunku prawne- go, którego dotyczy powództwo.

Wyrok prawomocny zapadły w sprawie wytoczonej przez prokuratora ma powagę rzeczy osądzonej pomiędzy stroną, na rzecz której prokurator wytoczył powództwo, a stroną przeciwną. Jednakże w sprawach o roszczenia majątkowe prawomocne roz- strzygnięcie sprawy nie pozbawia strony zainteresowanej, która nie brała udziału w sporze, możności dochodzenia swoich roszczeń w całości lub w tej części, w której nie zostały zasądzone.

Sąd zawiadamia prokuratora o każdej sprawie, w której udział jego uważa za po- trzebny.

Do zgłoszenia wniosku o uznanie za zmarłego uprawniony jest każdy zainteresowa- ny.

Wniosek o uznanie za zmarłego można zgłosić nie wcześniej niż na rok przed koń- cem terminu, po upływie którego zaginiony może być uznany za zmarłego. Gdy jed- nak uznanie za zmarłego może nastąpić po upływie roku lub krótszego niż rok termi- nu od zdarzenia, które uzasadnia prawdopodobieństwo śmierci zaginionego, wniosek o uznanie za zmarłego zgłosić można dopiero po upływie tego terminu.

Dalsze postępowanie może toczyć się przed upływem terminu podanego w ogłosze- niu, nie może jednak być zakończone wcześniej niż po upływie:

Przed wydaniem postanowienia uznającego zaginionego za zmarłego sąd powinien wysłuchać w miarę możności osoby bliskie zaginionego.

Jeżeli w toku postępowania o uznanie za zmarłego okaże się, że śmierć zaginionego jest niewątpliwa, sąd przeprowadzi dalsze postępowanie z urzędu według przepisów oddziału następnego.

Do postępowania o stwierdzenie zgonu osoby, której śmierć mimo niesporządzenia aktu zgonu jest niewątpliwa, stosuje się odpowiednio przepisy oddziału poprzedzają- cego ze zmianami przewidzianymi w oddziale niniejszym.

Wniosek o stwierdzenie zgonu może być zgłoszony w każdym czasie.

Dowód, że osoba uznana za zmarłą albo której zgon został stwierdzony pozostaje przy życiu lub że śmierć jej nastąpiła w innej chwili niż chwila oznaczona w orze- czeniu, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu unormowanym w niniej- szym oddziale.

Właściwy jest sąd, który w pierwszej instancji orzekł uznanie za zmarłego lub stwierdzenie zgonu.

W razie przeprowadzenia dowodu, że osoba uznana za zmarłą albo której zgon został stwierdzony pozostaje przy życiu, sąd postanowienie uchyli. W wypadku udowod- nienia innej chwili śmierci niż oznaczona w postanowieniu o uznaniu za zmarłego, sąd uchyla postanowienie o uznaniu za zmarłego tylko wówczas, gdy równocześnie stwierdza zgon.

Jeżeli osoba, którą uznano za zmarłą lub której zgon stwierdzono, zjawi się osobiście w sądzie i wykaże swoją tożsamość, sąd niezwłocznie i bez dalszego postępowania uchyli postanowienie orzekające uznanie za zmarłego lub stwierdzenie zgonu.

Orzeczenie w przedmiocie ubezwłasnowolnienia może zapaść tylko po przeprowa- dzeniu rozprawy.

W postanowieniu o ubezwłasnowolnieniu sąd orzeka, czy ubezwłasnowolnienie jest całkowite, czy też częściowe i z jakiego powodu zostaje orzeczone.

¹⁷⁾ § 1. Sąd uchyli ubezwłasnowolnienie, gdy ustaną przyczyny, dla których je orze- czono; uchylenie może nastąpić także z urzędu. § 2. Sąd może w razie poprawy stanu psychicznego ubezwłasnowolnionego zmienić ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe, a w razie pogorszenia się tego stanu – zmienić ubezwłasnowolnienie częściowe na całkowite. § 3. Z wnioskiem o uchylenie albo zmianę ubezwłasnowolnienia może wystąpić także ubezwłasnowolniony. poz.

W sprawach o ubezwłasnowolnienie, o uchylenie oraz zmianę ubezwłasnowolnienia sąd może ustanowić dla osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie lub dla osoby ubezwłasnowolnionej, adwokata lub radcę prawnego z urzędu, nawet bez jej wniosku, jeżeli osoba ta ze względu na stan zdrowia psychicznego nie jest zdolna do złożenia wniosku, a sąd uzna udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie za potrzebny.

W sprawach, o których mowa w art. 561, sąd może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków, w jakich żyją osoby ubiegające się o udzielenie zezwolenia.

Zwolnienia od obowiązku złożenia urzędowi stanu cywilnego dokumentu potrzebne- go do zawarcia małżeństwa udziela sąd na wniosek osoby obowiązanej do złożenia dokumentu.

Do zgłoszenia wniosku o zezwolenie na złożenie przez pełnomocnika oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński uprawniona jest osoba, która zamierza udzielić pełnomocnictwa.

Postanowienie rozstrzygające o tym, czy okoliczność przedstawiona przez kierowni- ka urzędu stanu cywilnego wyłącza zawarcie małżeństwa, a także o tym, czy oko- liczności przedstawione przez kierownika urzędu stanu cywilnego uzasadniają od- mowę:

W sprawach, o których mowa w art. 565, sąd może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia warunków, w jakich żyją małżonkowie.

W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami właściwy jest sąd miejsca położenia majątku, a jeżeli wspólność ustała przez śmierć jednego z małżonków – sąd spadku.

W sprawach o separację na zgodny wniosek małżonków, a także w sprawach o znie- sienie separacji właściwe rzeczowo są sądy okręgowe. W sprawach tych miejscowo właściwym jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mają wspólne zamieszkanie, a w braku takiej podstawy – sąd miejsca ich wspólnego pobytu. Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnego miejsca zamieszkania ani pobytu, wniosek należy zgłosić w są- dzie właściwym dla jednego z małżonków, zgodnie z art. 508.

Postanowienie o zniesieniu separacji sąd wydaje po przeprowadzeniu rozprawy.

Z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie separacji zawiesza się z urzędu postę- powanie w sprawie o eksmisję jednego z małżonków pozostających w separacji ze wspólnego mieszkania, jak również postępowanie w sprawie o korzystanie przez małżonków pozostających w separacji ze wspólnego mieszkania. Z chwilą uprawo- mocnienia się orzeczenia o zniesieniu separacji postępowanie umarza się z urzędu.

Sądem opiekuńczym jest sąd rodzinny.

Sąd opiekuńczy może wszcząć postępowanie z urzędu.

W sprawie, w której zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd może skierować uczest- ników do mediacji. Przedmiotem mediacji może być także określenie sposobu wy- konywania władzy rodzicielskiej. Jeżeli uczestnicy postępowania nie uzgodnili oso- by mediatora, sąd kieruje ich do mediacji prowadzonej przez stałego mediatora, o którym mowa w art. 436 § 4.

(uchylony).

Do osobistego stawiennictwa innych uczestników postępowania stosuje się w spra- wach, które mogą być wszczęte z urzędu, przepisy o skutkach niestawiennictwa świadków, a w innych sprawach – przepis art. 429.

W sprawach opiekuńczych osób małoletnich sąd z urzędu zarządza odbycie całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych, jeżeli przeciwko publiczne- mu rozpoznaniu sprawy przemawia dobro małoletniego.

Sąd opiekuńczy może zmienić swe postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wyma- ga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy.

Postanowienia w sprawach o powierzenie wykonywania, ograniczenie, zawieszenie, pozbawienie i przywrócenie władzy rodzicielskiej, ustalenie, ograniczenie albo zaka- zanie kontaktów z dzieckiem mogą być wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Dotyczy to także zmiany rozstrzygnięć w tym przedmiocie, zawartych w wyroku orzekającym rozwód, separację, unieważnienie małżeństwa albo ustalającym pocho- dzenie dziecka. Postanowienia takie stają się skuteczne i wykonalne po uprawomoc- nieniu się.

(uchylony).

Rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka, co do których brak porozumienia po- między rodzicami, może nastąpić dopiero po umożliwieniu rodzicom złożenia oświadczeń, chyba że wysłuchanie ich byłoby połączone z nadmiernymi trudnościa- mi.

Zezwolenia na dokonanie przez rodziców czynności przekraczającej zakres zwykłe- go zarządu majątkiem dziecka lub na wyrażenie przez rodziców zgody na dokonanie takiej czynności przez dziecko sąd opiekuńczy udziela na wniosek jednego z rodzi- ców po wysłuchaniu drugiego. Postanowienie sądu opiekuńczego w tym przedmiocie staje się skuteczne dopiero z chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone, jeżeli na podstawie zezwolenia powstały skutki prawne względem osób trzecich.

Postanowienie o nadaniu dziecku nazwiska staje się skuteczne dopiero po uprawo- mocnieniu się. Postanowienia takiego sąd opiekuńczy nie może zmienić ani uchylić.

Na postanowienie w przedmiocie określenia sposobu i okresu osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym przysługuje zażalenie.

Postanowienie orzekające przysposobienie staje się skuteczne po uprawomocnieniu się. Postanowienia takiego sąd opiekuńczy nie może zmienić ani uchylić.

Obejmując opiekę opiekun składa następujące przyrzeczenie: „Przyrzekam, że po- wierzone mi obowiązki opiekuna wykonam z całą sumiennością i zgodnie z intere- sem społecznym, mając zawsze na względzie dobro osoby podlegającej mojej pie- czy”.

O zwolnieniu od obowiązku objęcia opieki sąd opiekuńczy rozstrzyga na wniosek osoby ustanowionej opiekunem, zgłoszony w ciągu tygodnia od doręczenia jej po- stanowienia w tym przedmiocie.

Zezwolenia we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku osoby pozostającej pod opieką, udziela sąd opiekuńczy na wniosek opiekuna. Posta- nowienie staje się skuteczne z chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone, jeżeli na podstawie zezwolenia powstały skutki prawne względem osób trzecich.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb składania przez opiekunów gotówki w instytucji bankowej, uwzględniając zabezpieczenie interesów osób pozostających pod opieką oraz kompetencje sądu opiekuńczego określone w art. 593.

Opiekun składa sądowi opiekuńczemu ustnie lub na piśmie sprawozdanie dotyczące osoby pozostającej pod opieką. Sprawozdanie z zarządu majątkiem tej osoby składa na piśmie, chyba że sąd zezwoli mu na złożenie sprawozdania do protokołu.

Do wzięcia udziału w badaniu rachunku końcowego z opieki sąd opiekuńczy wezwie osobę, która pozostawała pod opieką, jeżeli ma ona pełną zdolność do czynności prawnych, w innych zaś wypadkach – przedstawiciela ustawowego tej osoby lub jej spadkobierców, jeżeli są sądowi opiekuńczemu znani.

Postępowanie określone w art. 598⁶–598¹² może być podjęte na nowo na podstawie tego samego postanowienia, o którym mowa w art. 598⁵, jeżeli zobowiązany w okre- sie trzech miesięcy od wydania tego postanowienia postąpił sprzecznie z treścią po- stanowienia dotyczącego władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania, opieki lub kontaktów z dzieckiem, a okoliczności uzasadniające jego wydanie nie uległy zmia- nie.

Jeżeli miejsce pobytu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką nie jest znane, sąd przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia jej miejsca pobytu. W szczególności sąd może zażądać ustalenia miejsca jej pobytu przez Policję.

Orzeczenie co do istoty sprawy może być wydane tylko po przeprowadzeniu rozpra- wy.

W postanowieniu o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozosta- jącej pod opieką sąd określa termin, w jakim zobowiązany powinien oddać upraw- nionemu osobę podlegającą władzy rodzicielskiej lub pozostającą pod opieką.

Jeżeli zobowiązany do oddania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozo- stającej pod opieką nie zastosuje się do postanowienia, o którym mowa w art. 598⁵, sąd, na wniosek uprawnionego, zleci kuratorowi sądowemu przymusowe odebranie tej osoby.

W razie potrzeby sąd zwraca się o przymusowe odebranie osoby podlegającej wła- dzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką przez kuratora sądowego działającego w sądzie, w którego okręgu osoba ta faktycznie przebywa.

Kurator sądowy jest uprawniony do odebrania osoby podlegającej władzy rodziciel- skiej lub pozostającej pod opieką od każdej osoby, u której ona się znajduje.

Przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką i oddanie jej uprawnionemu może nastąpić tylko w obecności uprawnio- nego albo osoby lub przedstawiciela instytucji przez niego upoważnionej. Jeżeli żad- na z tych osób nie stawi się w terminie wyznaczonym przez kuratora sądowego, czynność nie będzie dokonana.

Na żądanie kuratora sądowego Policja jest zobowiązana do udzielenia mu pomocy przy czynnościach związanych z przymusowym odebraniem osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką.

Przepisy art. 598⁶–598¹² stosuje się odpowiednio do wykonania orzeczeń wydanych na zasadzie art. 569 § 2, dotyczących odebrania osoby podlegającej władzy rodzi- cielskiej lub pozostającej pod opieką, a także orzeczeń o umieszczeniu małoletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w rodzinie zastępczej.

Sąd umarza postępowanie, jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynął kolejny wniosek w sprawach wykonywania kontaktów z dzieckiem.

Do spraw uregulowanych w niniejszym oddziale art. 577 nie stosuje się.

Sądem opiekuńczym właściwym do ustanowienia kuratora dla dziecka poczętego, lecz jeszcze nie urodzonego, jest sąd właściwy według miejsca zamieszkania lub pobytu matki.

Dla osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia kuratora na wniosek osoby zainteresowanej sąd opiekuń- czy miejsca ostatniego zamieszkania lub pobytu osoby nieobecnej.

Właściwość miejscową sądu opiekuńczego do ustanowienia kuratora dla dochodze- nia ojcostwa w razie śmierci domniemanego ojca określa się według miejsca za- mieszkania lub pobytu dziecka, chociażby dziecko nie podlegało już ani władzy ro- dzicielskiej, ani opiece.

W zaświadczeniu dla kuratora sąd określa zakres jego uprawnień.

W przedmiotach nie unormowanych w rozdziale niniejszym stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu w sprawach z zakresu opieki.

W sprawach z zakresu prawa rzeczowego właściwy jest sąd położenia rzeczy.

Do wniosków, dotyczących nieruchomości ujawnionych w księdze wieczystej lub dla których prowadzony jest zbiór dokumentów, należy dołączyć odpis z księgi wie- czystej albo zaświadczenie o stanie prawnym, jaki wynika ze zbioru dokumentów.

Sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie, chyba że prze- pis szczególny stanowi inaczej.

Uczestnikowi zamieszkałemu za granicą, który w postępowaniu w sprawach celnych nie ustanowił pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Polsce, ani nie wskazał w Polsce pełnomocnika do doręczeń, przeznaczone dla niego pisma sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W razie ustanowienia peł- nomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Polsce, który nie może być pełnomocnikiem procesowym, jego ustanowienie uważa się za wskazanie pełnomoc- nika do doręczeń.

Wyznaczenie rozprawy zależy od uznania sądu.

Do wykonania orzeczenia o przepadku towaru jest obowiązany właściwy organ cel- ny. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w przepi- sach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów prawa celnego.

Zarządca nieruchomości ustanowiony na podstawie art. 203 i 269 § 1 kodeksu cy- wilnego obowiązany jest niezwłocznie zgłosić wniosek o ujawnienie zarządu w księ- dze wieczystej lub w zbiorze dokumentów.

Sąd uchyli zarząd, gdy odpadnie podstawa dalszego jego trwania.

Jeżeli powyższe przepisy nie stanowią inaczej, do wyznaczenia zarządcy i sprawo- wania zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nie- ruchomości.

Z wyjątkiem spraw przewidzianych w art. 199, 201 i 202 kodeksu cywilnego, jak również spraw dotyczących powołania i odwołania zarządcy, wyznaczenie rozprawy zależy od uznania sądu.

We wniosku o zniesienie współwłasności należy dokładnie określić rzecz mającą ulec podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności.

(uchylony).

Projektowany sposób podziału nieruchomości na części powinien być zaznaczony na planie sporządzonym według zasad obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych.

Jeżeli brak podstaw do wydania postanowienia w myśl artykułu poprzedzającego, a zachodzą warunki do dokonania podziału w naturze, sąd dokonuje tego podziału na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli z uwzględnieniem wszel- kich okoliczności zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym. Różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty pieniężne.

Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia przyznającego dotychczasowym współwłaścicielom części lub jednemu z nich całość rzeczy, własność przechodzi na uczestników wskazanych w postanowieniu. Jeżeli w wyniku podziału całość rzeczy albo jej część przypadnie współwłaścicielowi, który nie włada tą rzeczą lub jej czę- ścią, sąd w postanowieniu o zniesieniu współwłasności orzeknie również co do wy- dania jej przez pozostałych współwłaścicieli, określając stosownie do okoliczności termin wydania. Określenie terminu wydania nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego lub jej części powinno nastąpić z uwzględnieniem interesu społeczno-gospodarczego.

W postanowieniu zarządzającym sprzedaż rzeczy należących do współwłaścicieli sąd bądź rozstrzygnie o wzajemnych roszczeniach współwłaścicieli, bądź też tylko zarządzi sprzedaż, odkładając rozstrzygnięcie o wzajemnych roszczeniach współwła- ścicieli oraz o podziale sumy uzyskanej ze sprzedaży do czasu jej przeprowadzenia.

W postępowaniu wieczystoksięgowym nie stosuje się przepisów o wznowieniu po- stępowania.

Przekazanie przez notariusza sądowi wypisu aktu notarialnego zawierającego wnio- sek o dokonanie wpisu do księgi wieczystej, na podstawie odrębnych przepisów, uważa się za złożenie wniosku przez uprawnionego.

Jeżeli z treści wniosku i dołączonych dokumentów wynika, że nastąpiła zmiana pra- wa własności, cofnięcie wniosku o wpis tego prawa jest niedopuszczalne.

Sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak jest podstaw albo istnieją przeszkody do jego dokonania.

Właściwy jest sąd miejsca siedziby przedsiębiorstwa (zrzeszenia), z którego działal- nością wiąże się przedmiot sporu.

W sprawach, o których mowa w art. 691¹, zdolność sądową mają ponadto dyrektor przedsiębiorstwa i dyrektor zrzeszenia przedsiębiorstw, działający w tym charakte- rze, oraz rada pracownicza przedsiębiorstwa i rada zrzeszenia przedsiębiorstw.

W imieniu rady pracowniczej przedsiębiorstwa może występować każdy wyznaczo- ny przez radę jej członek.

Przepisy art. 691⁴ i 691⁵ stosuje się odpowiednio do rady zrzeszenia przedsiębiorstw, a przepis art. 691⁵ – także do dyrektora zrzeszenia.

Orzeczenie rozstrzygające spór może zapaść tylko po przeprowadzeniu rozprawy.

Koszty postępowania obciążające zarówno radę pracowniczą, jak i dyrektora przed- siębiorstwa ponosi przedsiębiorstwo, a obciążające radę zrzeszenia przedsiębiorstw lub dyrektora tego zrzeszenia ponosi zrzeszenie.

Przepisów niniejszego działu nie stosuje się w sprawach o odszkodowanie.

Postępowanie spadkowe należy do zakresu działalności sądów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów, wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajdu- je się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy.

(uchylone).

Do zabezpieczenia spadku właściwy jest sąd, w którego okręgu znajdują się rzeczy będące w chwili otwarcia spadku we władaniu spadkodawcy. Sąd, który nie jest są- dem spadku, zawiadomi o dokonanym zabezpieczeniu sąd spadku.

Spadek zabezpiecza się, gdy z jakiejkolwiek przyczyny grozi naruszenie rzeczy lub praw pozostałych po spadkodawcy, zwłaszcza przez usunięcie, uszkodzenie, znisz- czenie albo nie usprawiedliwione rozporządzenie.

Środkami zabezpieczenia są: spisanie majątku ruchomego i oddanie go pod dozór, złożenie do depozytu, ustanowienie zarządu tymczasowego, ustanowienie dozoru nad nieruchomością. Zastosowanie jednego z tych środków nie wyłącza zastosowa- nia innych, równocześnie lub kolejno.

Przepisy o zabezpieczeniu spadku stosuje się odpowiednio do zabezpieczenia przedmiotu zapisu windykacyjnego.

Wierzyciel, który zażądał sporządzenia spisu inwentarza, nie może odmówić przyję- cia należnego mu świadczenia, chociażby dług nie był jeszcze wymagalny.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości określi szczegółowy tryb postępowania w sprawach unormowanych w niniejszym rozdziale.

(uchylony).

O przyjęciu lub odrzuceniu spadku zawiadamia się wszystkie osoby, które według oświadczenia i przedstawionych dokumentów są powołane do dziedziczenia, choćby w dalszej kolejności.

Jeżeli złożono oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a inwentarz nie był przedtem sporządzony, sąd wyda postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza.

(uchylony).

W celu stwierdzenia, czy istnieje testament i gdzie się znajduje, sąd spadku może nakazać złożenie oświadczenia w tym przedmiocie, stosując odpowiednio tryb prze- widziany do wyjawienia przedmiotów spadkowych.

Gdy złożono kilka testamentów jednego spadkodawcy, otwiera się i ogłasza wszyst- kie, a na każdym z nich czyni się wzmiankę o innych.

W protokole otwarcia i ogłoszenia testamentu opisuje się jego stan zewnętrzny oraz wymienia się jego datę, datę założenia i osobę, która testament złożyła. Na testamen- cie zamieszcza się datę otwarcia i ogłoszenia.

O dokonanym otwarciu i ogłoszeniu testamentu sąd spadku albo notariusz zawiada- mia w miarę możności osoby, których rozrządzenia testamentowe dotyczą, oraz wy- konawcę testamentu i kuratora spadku. Notariusz niezwłocznie zawiadamia o tym sąd spadku, przesyłając odpis sporządzonego protokołu.

Testament wraz z protokołem otwarcia i ogłoszenia przechowuje się w sądzie spad- ku, chyba że został złożony u notariusza. Jednakże na żądanie sądu spadku notariusz przesyła złożony testament temu sądowi.

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do pisma stwierdzającego treść testamentu ustnego.

Sprawy o wyjawienie przedmiotów spadkowych sąd rozpoznaje na rozprawie, wzy- wając oprócz wnioskodawcy tych, którzy są uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem o wyjawienie przedmiotów spadkowych, jeżeli są mu znani.

Jeżeli wniosek o wyjawienie skierowany jest przeciwko innemu współspadkobiercy, ten ostatni może nie później niż na rozprawie żądać włożenia na wnioskodawcę ob- owiązków wymienionych w art. 655.

Po uprawomocnieniu się postanowienia uwzględniającego w całości lub części wnio- sek o wyjawienie przedmiotów spadkowych, sąd na wniosek każdego, kto był uprawniony do wystąpienia z tym wnioskiem, wezwie spadkobiercę do wykonania w wyznaczonym terminie włożonego na niego obowiązku, z pouczeniem, że oświad- czenie swe może spadkobierca złożyć do protokołu sądowego. Równocześnie sąd wyznaczy na dzień przypadający co najmniej na dwa tygodnie po upływie wyzna- czonego terminu posiedzenie, na które wezwie wszystkich uczestników sprawy. Je- żeli przed tym posiedzeniem spadkobierca złoży oświadczenie lub wykaz, sąd za- wiadomi o tym uczestników.

Spadkobierca, który swym obowiązkom nie uczynił zadość, może spełnić je jeszcze na posiedzeniu. W związku z materiałem przedstawionym przez spadkobiercę sąd oraz uczestnicy mogą zadawać spadkobiercy pytania.

Świadków, którzy treści testamentu ustnego nie stwierdzili na piśmie, sąd wzywa do złożenia na wyznaczonym posiedzeniu sądowym zeznań stwierdzających treść te- stamentu. Do postępowania w sprawie przesłuchania świadków testamentu ustnego stosuje się odpowiednio przepisy o dowodzie ze świadków w procesie, z tą zmianą, że świadkowie testamentu nie mogą odmówić zeznań ani odpowiedzi na pytanie, ani też nie mogą być zwolnieni od złożenia przyrzeczenia.

(uchylony).

Osoba powołana na wykonawcę testamentu, która odmawia przyjęcia tego obowiąz- ku, powinna oświadczyć o tym w sądzie spadku ustnie do protokołu albo w piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia takiego oświad- czenia powinno być udzielone w piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym.

Sąd spadku może nakazać sprzedaż należących do spadku rzeczy ruchomych, które są narażone na zepsucie albo których przechowanie pociąga za sobą nadmierne kosz- ty. Sprzedaż nastąpi w sposób przewidziany dla sprzedaży nieruchomości w toku egzekucji, chyba że sąd określi inny sposób sprzedaży.

Sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadze- niu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w ra- chubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi.

Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności bada, czy spadko- bierca pozostawił testament, oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zosta- nie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia.

Jeżeli zapewnienie nie było złożone albo jeżeli zapewnienie lub inne dowody nie będą uznane przez sąd za wystarczające, postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie.

Ogłoszenie powinno zawierać:

Po upływie sześciu miesięcy od daty ogłoszenia sąd wyznaczy w celu rozpoznania zgłoszonych żądań rozprawę, na którą wezwie także osoby, które zgłosiły żądanie i podały miejsce zamieszkania.

Jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia o wezwaniu spadkobierców nikt nie zgłosił nabycia spadku albo, zgłosiwszy je, nie udowodnił go na rozprawie, sąd wyda postanowienie stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców, których prawa zostały wykazane, a w ich braku – przez Skarb Państwa jako spadkobiercę ustawowego.

Jeżeli stwierdzone zostało nabycie spadku albo zarejestrowany został akt poświad- czenia dziedziczenia po osobie uznanej za zmarłą lub której zgon został stwierdzony postanowieniem sądu, a postanowienie o uznaniu tej osoby za zmarłą lub o stwier- dzeniu jej zgonu zostało uchylone, sąd spadku z urzędu uchyli postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia.

Jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu na- bycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego, stosując przepisy roz- działu 8.

Współspadkobiercy powinni podać sądowi swój wiek, zawód, stan rodzinny oraz dane co do swych zarobków i majątku, a także zarobków i majątku małżonka, wyja- śnić, w jaki sposób korzystali ze spadku dotychczas, jak również podać inne okolicz- ności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie, co każdy ze współspadkobierców ma otrzymać ze spadku. Jeżeli przedmiotem działu jest gospodarstwo rolne, współ- spadkobiercy powinni w szczególności podać dane dotyczące okoliczności przewi- dzianych w art. 214 kodeksu cywilnego.

Na żądanie uczestnika działu, zgłoszone nie później niż na pierwszej rozprawie, sąd spadku może przekazać sprawę sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się spadek lub jego znaczna część, albo sądowi rejonowemu, w którego okręgu mieszka- ją wszyscy współspadkobiercy.

Skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd.

W razie sporu o istnienie uprawnienia do żądania działu spadku, jak również w razie sporu między współspadkobiercami o to, czy pewien przedmiot należy do spadku, sąd spadku może wydać postanowienie wstępne.

W postępowaniu działowym sąd rozstrzyga także o istnieniu zapisów zwykłych, któ- rych przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku, jak również o wzajem- nych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczegól- nych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczy- nionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych.

W braku podstaw do wydania postanowienia działowego na podstawie zgodnego wniosku uczestników, dział spadku będzie rozpoznany według przepisów poniż- szych.

Do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zniesienia współwła- sności, a w szczególności art. 618 § 2 i 3.

Jeżeli cały majątek spadkowy lub poszczególne rzeczy wchodzące w jego skład sta- nowią współwłasność z innego tytułu niż dziedziczenie, dział spadku i zniesienie współwłasności mogą być połączone w jednym postępowaniu.

W sprawach o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego właściwy jest sąd miejsca wykonania zobowiązania. Jeżeli miejsca tego nie da się ustalić, wła- ściwy jest sąd miejsca zamieszkania wierzyciela, a gdy wierzyciel jest nieznany lub gdy nie jest znane miejsce jego zamieszkania – sąd miejsca zamieszkania dłużnika. Jeżeli zobowiązanie jest zabezpieczone wpisem w księdze wieczystej, właściwy jest sąd miejsca położenia nieruchomości.

We wniosku o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego należy:

W postępowaniu o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego sąd nie bada prawdziwości twierdzeń zawartych we wniosku, ograniczając się do oceny, czy według przytoczonych okoliczności złożenie do depozytu jest prawnie uzasadnione.

Dokumenty i inne depozyty rzeczowe przechowuje się w stanie niezmienionym.

Po przyjęciu depozytu sąd wyda dłużnikowi pokwitowanie.

W razie złożenia depozytu na skutek orzeczenia sądu lub innego organu, depozyt nie może być zwrócony dłużnikowi bez zezwolenia sądu lub innego organu, który wydał to orzeczenie, chyba że z orzeczenia wynika co innego.

Jeżeli złożenie przedmiotu do depozytu nastąpiło w celu nadania klauzuli wykonal- ności tytułowi egzekucyjnemu, depozyt nie może być zwrócony dłużnikowi bez zgo- dy wierzyciela, chyba że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności został cofnięty.

Na żądanie wierzyciela sąd postanowi wydać mu depozyt, jeżeli zachodzą warunki określone we wniosku o złożenie do depozytu.

Jeżeli zobowiązanie było zabezpieczone wpisem w księdze wieczystej, a na skutek złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu nastąpiło wykreślenie tego wpisu, dłużnik może żądać wydania mu depozytu tylko za zgodą wierzyciela, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Na żądanie dłużnika, zgłoszone przed wydaniem przez sąd postanowienia o wydaniu depozytu, sąd przyzna mu od wierzyciela zwrot kosztów postępowania.

Jeżeli złożenie do depozytu sądowego nastąpiło na żądanie właściwego organu, de- pozyt wydaje się osobie uprawnionej dopiero po wykazaniu przez nią, że warunki, pod którymi wydanie depozytu mogło nastąpić, zostały spełnione.

W sprawie o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu sąd może wszcząć po- stępowanie z urzędu.

Uczestników, którzy nie są znani lub których miejsce zamieszkania lub siedziba nie jest znane, sąd wzywa do udziału w postępowaniu przez obwieszczenie publiczne w budynku sądowym.

Do wykonania orzeczenia o stwierdzeniu likwidacji niepodjętego depozytu jest obo- wiązany naczelnik właściwego urzędu skarbowego w trybie i na zasadach określo- nych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Minister Sprawiedliwości w drodze rozporządzenia określi zasady i tryb postępowa- nia w sprawach unormowanych w dziale niniejszym.

W sprawach rejestrowych wyłącznie właściwy jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę podmiotu, którego wpis dotyczy (sąd rejestrowy).

W razie uwzględnienia środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w postępo- waniu rejestrowym, dotyczącego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, sąd dru- giej instancji uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego roz- poznania sądowi rejestrowemu. Rozpoznając ponownie sprawę sąd rejestrowy uwzględnia wskazania sądu drugiej instancji oraz aktualny stan rejestru.

Odtworzeniu ulegają akta zaginione lub zniszczone w całości lub części. W sprawie prawomocnie zakończonej odtworzeniu podlega orzeczenie kończące postępowanie w sprawie oraz ta część akt, która jest niezbędna do ustalenia jego treści i do wzno- wienia postępowania.

Do odtworzenia akt sprawy zakończonej w państwowym biurze notarialnym właści- wy jest sąd rejonowy, w którego okręgu znajdowało się to biuro.

We wniosku o odtworzenie akt należy określić dokładnie sprawę, dołączyć wszelkie urzędowo poświadczone odpisy znajdujące się w posiadaniu zgłaszającego wniosek oraz wskazać znane mu miejsca, w których dokumenty lub ich odpisy się znajdują.

Jeżeli poświadczone urzędowo odpisy zostaną złożone, przewodniczący zarządza dołączenie ich do akt. Odpis zarządzenia doręcza się stronom.

Jeżeli odtworzenia akt nie można przeprowadzić w trybie przewidzianym w artyku- łach poprzedzających, przewodniczący wzywa strony do złożenia dokładnych oświadczeń co do treści zaginionych lub zniszczonych pism oraz dowodów na za- warte w nich twierdzenia, nie wyłączając prywatnych odpisów oraz innych pism i notatek, które mogą być pomocne przy odtworzeniu akt.

Niezależnie od oświadczeń i wniosków stron sąd przeprowadza z urzędu dochodze- nia, nie pomijając żadnej okoliczności, która może mieć znaczenie dla ustalenia tre- ści zaginionych lub zniszczonych akt. Sąd bierze zwłaszcza pod uwagę wpisy do repertoriów i innych ksiąg biurowych. Sąd może też przesłuchać w charakterze świadków sędziów, prokuratorów, protokolantów, pełnomocników stron i inne oso- by, które uczestniczyły w postępowaniu lub które mogą wypowiedzieć się co do tre- ści akt, jak również może zarządzić przesłuchanie stron.

Po przeprowadzeniu postępowania w myśl dwóch artykułów poprzedzających sąd orzeka postanowieniem, w jaki sposób i w jakim zakresie zaginione akta mają być odtworzone lub że odtworzenie akt jest niemożliwe. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Jeżeli akta nie mogą być odtworzone lub odtworzone zostały w części niewystarcza- jącej do podjęcia dalszego postępowania, sprawa może być wszczęta ponownie. We wszystkich innych wypadkach sąd podejmuje postępowanie w takim stanie, w jakim okaże się to możliwe przy uwzględnieniu akt pozostałych i odtworzonych. Na posta- nowienie co do podjęcia dalszego postępowania przysługuje zażalenie.

Bieg przedawnienia przerwany przez pierwotne wszczęcie sprawy rozpoczyna się na nowo od daty uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego niemożliwość odtworzenia akt lub odmawiającego podjęcia dalszego postępowania. Część druga Postępowanie zabezpieczające

Orzeczenia sądów państw obcych w sprawach cywilnych, nadające się do wykonania w drodze egzekucji, stają się tytułami wykonawczymi po stwierdzeniu ich wykonal- ności przez sąd polski. Stwierdzenie wykonalności następuje, jeżeli orzeczenie jest wykonalne w państwie, z którego pochodzi, oraz nie istnieją przeszkody określone w art. 1146 § 1 i 2.

W przypadkach, o których mowa w art. 840 § 1, podstawy powództwa o pozbawie- nie wykonalności orzeczenia sądu państwa obcego zaopatrzonego w klauzulę wyko- nalności nie mogą stanowić zarzuty co do przeszkód określonych w art. 1146 § 1 i 2.

Przepisy art. 1150–1151³ stosuje się odpowiednio do rozstrzygnięć innych organów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych.

Ugody w sprawach cywilnych zawarte przed sądami i innymi organami państw ob- cych lub przez nie zatwierdzone stają się tytułami wykonawczymi po stwierdzeniu ich wykonalności, jeżeli są one wykonalne w państwie pochodzenia i nie są sprzecz- ne z podstawowymi zasadami porządku prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego). Przepisy art. 1151–1151³ stosuje się odpowiednio.

(uchylony).

Powód, który nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jest obowiązany na żądanie pozwanego złożyć kaucję na zabezpieczenie kosztów procesu.

Powód nie ma obowiązku określonego w art. 1119:

Pozwany nie ma prawa domagać się złożenia kaucji, jeżeli uznana przez niego część roszczenia powoda wystarcza na zabezpieczenie kosztów.

Jeżeli w toku postępowania ustanie przyczyna zabezpieczenia, sąd na wniosek po- woda, po wysłuchaniu pozwanego, zwolni powoda od obowiązku zabezpieczenia kosztów i zarządzi zwrot złożonej kaucji.

Pierwszeństwo zaspokojenia z kaucji złożonej przez powoda przysługuje pozwane- mu przed wszystkimi innymi wierzycielami powoda.

Przepisy tytułu niniejszego stosuje się odpowiednio w postępowaniu nieproceso- wym.

Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych następuje przez:

Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydane na posiedzeniu niejawnym, w wypadkach, o których mowa w art. 747 pkt 2–6, doręcza się również obowiązanemu.

Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych przeciwko Skarbowi Państwa jest niedopusz- czalne.

Zabezpieczenie nie może obejmować rzeczy, wierzytelności i praw, z których egzeku- cja jest wyłączona.