Ustawa reguluje zasady i tryb przeprowadzania referendum ogólnokrajowego, o którym mowa w art. 125 i w art. 90 ust. 3 oraz w art. 235 ust. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym
Dz.U. 2003 poz. 507
Zobacz w ISAP →1.Obywatele polscy, w drodze głosowania, wyrażają swoją wolę co do
sposobu rozstrzygnięcia sprawy poddanej pod referendum.
2.Referendum polega na udzieleniu na urzędowej karcie do głosowania
pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi na postawione pytanie albo pytania lub na
dokonaniu wyboru między zaproponowanymi wariantami rozwiązań.
1.Prawo udziału w referendum ma obywatel polski, jeżeli najpóźniej
w dniu głosowania kończy 18 lat.
2.Nie mają prawa udziału w referendum osoby:
1)pozbawione praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądowym;
2)pozbawione praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu;
3)ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądowym.
1.Referendum wyznacza się na dzień wolny od pracy.
2.Głosowanie w referendum może być przeprowadzone w ciągu jednego albo
dwóch dni.
3.Jeżeli głosowanie w referendum przeprowadza się w ciągu dwóch dni, termin
głosowania określa się na dzień wolny od pracy oraz dzień go poprzedzający.
1.Głosować można tylko osobiście.
2.Głosowanie odbywa się w lokalu obwodowej komisji do spraw referendum,
w ciągu jednego dnia lub dwu kolejnych dni.
3.Jeżeli głosowanie w referendum przeprowadza się w ciągu jednego dnia,
głosowanie odbywa się bez przerwy od godziny 600 do 2200.
4.Jeżeli głosowanie w referendum przeprowadza się w ciągu dwóch dni,
głosowanie odbywa się każdego z tych dni bez przerwy od godziny 600 do 2000,
a przerwa następuje od godziny 2000 pierwszego dnia do godziny 600 drugiego dnia.
5.Do trybu przeprowadzenia głosowania stosuje się odpowiednio przepisy
ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 oraz
z 2024 r. poz. 721, 1572 i
1907)
1.Głosowanie w referendum przeprowadza się:
1)w stałych obwodach głosowania, utworzonych na podstawie przepisów ustawy
z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy;
2)w obwodach głosowania utworzonych w szpitalach i w zakładach pomocy
społecznej;
3)w obwodach głosowania utworzonych w zakładach karnych i aresztach
śledczych oraz w oddziałach zewnętrznych tych zakładów i aresztów;
4)w obwodach głosowania utworzonych dla obywateli polskich przebywających
za granicą;
5)w obwodach głosowania utworzonych dla obywateli polskich przebywających
na polskich statkach morskich.
2.Do obwodów głosowania w szpitalach i zakładach pomocy społecznej oraz do
obwodów w zakładach karnych i aresztach śledczych, a także do obwodów
w oddziałach zewnętrznych tych zakładów i aresztów stosuje się odpowiednio
przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.
3.Do obwodów głosowania dla obywateli polskich przebywających za granicą
oraz do obwodów głosowania dla wyborców przebywających na polskich statkach
morskich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks
wyborczy.
4.W uzasadnionych przypadkach mogą być dokonane zmiany obwodów
głosowania, w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy.
5.Informację o numerach i granicach obwodów głosowania oraz siedzibach
obwodowych komisji do spraw referendum, o których mowa w ust. 1 i 2 oraz w art. 7
ust. 2, podaje do wiadomości publicznej, przez rozplakatowanie, wójt lub burmistrz
(prezydent miasta) najpóźniej w 40 dniu przed dniem referendum.
6.Obowiązek, o którym mowa w ust. 5, w odniesieniu do obwodów głosowania
utworzonych za granicą ciąży na konsulach. Wykonanie tego obowiązku powinno
nastąpić najpóźniej w 21 dniu przed dniem referendum.
7.O utworzeniu obwodu głosowania na statku kapitan statku zawiadamia osoby
uprawnione do udziału w referendum.
1.Można utworzyć obwody głosowania w domach studenckich lub
zespołach domów studenckich, prowadzonych przez szkoły wyższe lub inne podmioty
na podstawie umów zawartych ze szkołami wyższymi, jeżeli co najmniej 50 osób
uprawnionych do udziału w referendum poinformuje na piśmie rektora szkoły wyższej
prowadzącej dom studencki, lub z którą inny podmiot zawarł umowę o prowadzenie
domu studenckiego, o zamiarze przebywania w domu studenckim w dniu referendum.
2.Rada gminy, na wniosek wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) zgłoszony
po porozumieniu z rektorem szkoły wyższej, tworzy obwody głosowania, o których
mowa w ust. 1, ustala ich numery, granice oraz siedziby obwodowych komisji do
spraw referendum. Utworzenie tych obwodów następuje najpóźniej w 45 dniu przed
dniem referendum.
1.Osoby, którym przysługuje prawo udziału w referendum, wpisuje się
do spisu osób uprawnionych do udziału w referendum.
2.Osoba, o której mowa w ust. 1, może być wpisana tylko do jednego spisu.
1.Spis osób uprawnionych do udziału w referendum jest sporządzany i
aktualizowany przez gminę jako zadanie zlecone, z zastrzeżeniem ust. 2. Spis jest
sporządzany na podstawie Centralnego Rejestru Wyborców, prowadzonego na
zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks
wyborczy.
2.Spis osób uprawnionych do udziału w referendum przebywających na
polskich statkach morskich oraz za granicą sporządzają odpowiednio kapitan statku
i właściwy terytorialnie konsul.
3.Dla osób kończących 18 lat w drugim dniu głosowania sporządza się
dodatkowy spis.
4.Spis osób uprawnionych do udziału w referendum w domach studenckich
sporządza się na podstawie wykazu osób, które będą w nich przebywać w dniu
referendum.
5.Wykazy osób, o których mowa w ust. 4, rektorzy szkół wyższych przekazują
do urzędu gminy najpóźniej w 10 dniu przed dniem referendum.
6.(uchylony)
7.Do spisów osób uprawnionych do udziału w referendum stosuje się
odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.
8.Minister właściwy do spraw informatyzacji, po zasięgnięciu opinii
Państwowej Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia:
1)wzór spisu osób uprawnionych do udziału w referendum,
2)sposób i tryb sporządzania spisu osób uprawnionych do udziału w referendum
oraz jego aktualizacji,
3)wzór wykazu osób uprawnionych do udziału w referendum, przebywających w
zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i
aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów, a
także domach studenckich i zespołach domów studenckich, w których utworzono
obwody głosowania
– uwzględniając konieczność zapewnienia ochrony danych osobowych.
8a.Minister właściwy do spraw administracji publicznej, po zasięgnięciu opinii
Państwowej Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia:
1)wzór wniosku o zmianę miejsca głosowania,
2)wzór i sposób wydawania zaświadczenia o prawie do głosowania osobom
uprawnionym do udziału w referendum
– uwzględniając konieczność zapewnienia ochrony danych osobowych i
zabezpieczenia zaświadczenia przed sfałszowaniem.
9.Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, po zasięgnięciu opinii
Państwowej Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób
sporządzania i aktualizacji spisu osób uprawnionych do udziału w referendum
przebywających na polskich statkach morskich znajdujących się w podróży w dniu
referendum, a także sposób powiadamiania burmistrza dzielnicy Śródmieście miasta
stołecznego Warszawy o objętych spisem osobach stale zamieszkałych w kraju i
sposób wydawania zaświadczeń o prawie do głosowania.
10.Minister właściwy do spraw zagranicznych, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw informatyzacji, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji
Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania i aktualizacji spisu
osób uprawnionych do udziału w referendum przebywających za granicą i
posiadających ważne polskie paszporty i sposób wydawania zaświadczeń o prawie do
głosowania.
Referendum, o którym mowa w art. 235 ust. 6 Konstytucji, przeprowadza się w trybie i na zasadach określonych w ustawie, z wyłączeniem przepisów rozdziału 9 i z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału.
1.Z wnioskiem do Marszałka Sejmu o przeprowadzenie referendum,
o którym mowa w art. 235 ust. 6 Konstytucji, mogą wystąpić:
1)co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów;
2)Senat;
3)Prezydent Rzeczypospolitej.
2.Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się w terminie 45 dni od dnia
uchwalenia przez Senat ustawy o zmianie Konstytucji.
3.Marszałek Sejmu niezwłocznie podejmuje postanowienie o zarządzeniu
referendum, o którym mowa w ust. 1. Do postanowienia przepisy art. 65 ust. 1–
3 stosuje się odpowiednio.
4.Marszałek Sejmu wyznacza datę przeprowadzenia referendum, o którym
mowa w ust. 1, na dzień wolny od pracy, przypadający w ciągu 60 dni od dnia złożenia
wniosku.
1.Pytanie w referendum rozpoczyna się od słów:
„Czy jesteś za przyjęciem zmiany Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
z dnia 2 kwietnia 1997 r., dokonanej ustawą z dnia ... (tytuł ustawy)?”.
2.Wzór karty do głosowania określa, w drodze uchwały, Państwowa Komisja
Wyborcza.
1.Przyjęcie w referendum zmiany Konstytucji następuje wówczas, gdy
opowiedziała się za nią większość głosujących.
2.Marszałek Sejmu przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej do podpisu
ustawę o zmianie Konstytucji niezwłocznie po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw
Rzeczypospolitej Polskiej uchwały Sądu Najwyższego o ważności referendum.
3.Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje przyjętą w referendum ustawę
o zmianie Konstytucji w ciągu 21 dni od dnia przedstawienia przez Marszałka Sejmu
tej ustawy do podpisu i zarządza jej niezwłoczne ogłoszenie w Dzienniku Ustaw
Rzeczypospolitej Polskiej.
Kto prowadzi kampanię referendalną:
1)w lokalu komisji obwodowej lub na terenie budynku, w którym ten lokal się
znajduje,
2)na terenie zakładów pracy w sposób i w formach zakłócających ich normalne
funkcjonowanie,
3)na terenie urzędów administracji rządowej lub administracji samorządu
terytorialnego oraz sądów,
4)na terenie jednostek wojskowych i innych jednostek organizacyjnych podległych
Ministrowi Obrony Narodowej bądź skoszarowanych jednostek podległych
ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych
– podlega karze grzywny.
1.Kto w związku z referendum:
1)umieszcza plakaty i hasła dotyczące referendum na ścianach budynków,
ogrodzeniach, latarniach, urządzeniach energetycznych, telekomunikacyjnych
i innych bez zgody właściciela lub zarządcy,
2)przy ustawianiu własnych urządzeń ogłoszeniowych w celu prowadzenia
kampanii referendalnej narusza obowiązujące przepisy porządkowe,
3)umieszcza plakaty i hasła dotyczące referendum w taki sposób, że nie można ich
usunąć bez powodowania szkód
– podlega karze grzywny.
2.Tej samej karze podlega:
1)osoba zobowiązana do usunięcia plakatów, haseł dotyczących referendum lub
urządzeń ogłoszeniowych ustawionych w celu prowadzenia kampanii
referendalnej, która w terminie 30 dni od dnia referendum nie usunie tych
plakatów, haseł lub urządzeń;
2)osoba będąca redaktorem w rozumieniu prawa prasowego, która dopuszcza do
niewykonania obowiązku umieszczenia w informacjach, komunikatach, apelach
i hasłach dotyczących referendum, ogłaszanych w prasie drukowanej lub
w telewizji bądź radiu na koszt podmiotów biorących udział w kampanii
referendalnej, wskazania, przez kogo są opłacane i od kogo pochodzą.
Kto w związku z referendum nie umieszcza w materiałach dotyczących referendum oznaczenia, od kogo pochodzą – podlega karze grzywny.
1.Kto zbiera podpisy osób popierających zgłoszenie wniosku do Sejmu
w sprawie referendum z inicjatywy obywateli, stosując groźbę, podstęp lub
jakąkolwiek inną formę nacisków zmierzających do uzyskania podpisów
– podlega grzywnie od 1000 do 10 000 złotych.
2.Tej samej karze podlega, kto zbiera podpisy osób popierających wniosek,
o którym mowa w ust. 1, na terenie jednostek wojskowych lub innych jednostek
organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub skoszarowanych
jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
3.Kto udziela wynagrodzenia pieniężnego w zamian za zbieranie lub złożenie
podpisu pod wnioskiem, o którym mowa w ust. 1
– podlega grzywnie od 10 000 do 50 000 złotych.
Kto w okresie od zakończenia kampanii referendalnej aż do zakończenia głosowania zwołuje zgromadzenia, organizuje pochody lub manifestacje, wygłasza przemówienia, rozdaje ulotki lub w jakikolwiek inny sposób prowadzi kampanię referendalną – podlega karze grzywny.
Kto w okresie od zakończenia kampanii referendalnej aż do zakończenia głosowania podaje do wiadomości publicznej wyniki badań (sondaży) opinii publicznej dotyczących przewidywanych zachowań głosujących w referendum i przewidywanych wyników referendum lub wyniki sondaży przeprowadzanych w dniu głosowania – podlega grzywnie od 500 000 do 1 000 000 złotych.
Kto w ramach prowadzonej kampanii referendalnej organizuje gry losowe lub konkursy, w których wygranymi są nagrody pieniężne lub przedmioty o wartości wyższej niż wartość przedmiotów zwyczajowo używanych w celach reklamowych lub promocyjnych – podlega grzywnie od 5000 do 50 000 złotych.
Kto podaje lub dostarcza w ramach prowadzonej kampanii referendalnej napoje alkoholowe – podlega grzywnie od 5000 do 50 000 złotych.
Do postępowania w sprawach, o których mowa w art. 80–82 i art. 84, stosuje się przepisy o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
Jeżeli właściwe organy gminy nie wykonują w terminie, w sposób zgodny z prawem, zadań dotyczących utworzenia obwodów głosowania lub ich zmiany, powołania lub zmian w składach komisji obwodowych, właściwy komisarz wyborczy wzywa te organy do wykonania zadań w sposób zgodny z prawem w wyznaczonym terminie, a w razie bezskutecznego upływu terminu niezwłocznie wykonuje te zadania i powiadamia o tym Państwową Komisję Wyborczą.
1.W przypadku przeprowadzenia referendum w tym samym dniu,
w którym odbywają się wybory do Sejmu i do Senatu lub wybory Prezydenta
Rzeczypospolitej:
1)głosowanie przeprowadza się w obwodach głosowania utworzonych dla
właściwych wyborów i na podstawie spisów wyborców sporządzonych dla tych
wyborów;
1a)zaświadczenia o prawie do głosowania wydaje się zgodnie z przepisami
dotyczącymi właściwych wyborów; zaświadczenie upoważnia do wzięcia
udziału we wskazanym w nim głosowaniu w wyborach oraz w odbywającym się
w tym samym terminie głosowaniu w referendum;
1b)informacje o numerach i granicach obwodów głosowania oraz siedzibach
obwodowych komisji wyborczych podaje się w terminach określonych
w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy;
1c)głosowanie przeprowadza się w godzinach głosowania określonych w ustawie
z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy;
1d)zgłoszenie zamiaru głosowania korespondencyjnego we właściwych wyborach
dotyczy również głosowania korespondencyjnego w referendum;
1e)wniosek o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania we właściwych
wyborach dotyczy również referendum, a akt pełnomocnictwa do głosowania
sporządzony w związku ze wskazanymi w nim wyborami dotyczy również
głosowania w referendum;
2)zadania komisarzy wyborczych i komisji obwodowych wykonują odpowiednio
okręgowe i obwodowe komisje wyborcze powołane do przeprowadzenia
właściwych wyborów;
3)do kampanii referendalnej stosuje się przepisy rozdziału 6.
1a.W przypadku przeprowadzenia referendum w tym samym dniu, w którym
odbywają się wybory do Parlamentu Europejskiego, przepisy ust. 1 stosuje się
odpowiednio, z tym, że:
1)głosowanie w referendum przeprowadza się w tych samych dniach, w których
odbywa się głosowanie w wyborach do Parlamentu Europejskiego;
1a)informacje o numerach i granicach obwodów głosowania oraz siedzibach
obwodowych komisji wyborczych podaje się w terminach określonych
w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy;
1b)głosowanie przeprowadza się w godzinach głosowania określonych w ustawie
z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy;
1c)zgłoszenie zamiaru głosowania korespondencyjnego w wyborach do Parlamentu
Europejskiego dotyczy również głosowania korespondencyjnego w referendum;
1d)wniosek o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania w wyborach do
Parlamentu Europejskiego dotyczy również referendum, a akt pełnomocnictwa
do głosowania sporządzony w związku z wyborami do Parlamentu
Europejskiego dotyczy również głosowania w referendum;
2)w referendum mogą wziąć udział wyłącznie osoby ujęte w części A spisu
wyborców;
3)zaświadczenia o prawie do głosowania wydane zgodnie z przepisami
dotyczącymi wyborów do Parlamentu Europejskiego upoważniają do wzięcia
udziału w referendum wyłącznie obywateli Rzeczypospolitej Polskiej; dopisuje
się ich do spisu wyborców w części A;
4)zadania komisarzy wyborczych wykonują rejonowe komisje wyborcze powołane
do przeprowadzenia wyborów do Parlamentu Europejskiego.
2.Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, po zasięgnięciu opinii Państwowej
Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i sposób
łącznego prowadzenia kampanii referendalnej oraz kampanii wyborczej
w programach radiowych i telewizyjnych, uwzględniając w szczególności:
1)tryb postępowania w sprawach podziału czasu rozpowszechniania audycji
referendalnych i audycji wyborczych w programach Telewizji Polskiej
i Polskiego Radia;
2)sposób przygotowania i rozpowszechniania audycji referendalnych i audycji
wyborczych;
3)sposób upowszechniania informacji o terminach rozpowszechniania audycji
referendalnych i audycji wyborczych;
4)terminy wynikające z kalendarza czynności związanych z przeprowadzeniem
referendum oraz z kalendarza wyborczego.
1.W przypadku zarządzenia na ten sam dzień więcej niż jednego
referendum ogólnokrajowego, głosowanie przeprowadzają te same komisje
obwodowe, na podstawie tych samych spisów osób uprawnionych do udziału w
referendum.
2.W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dla każdego referendum sporządza się
oddzielnie protokoły głosowania oraz protokoły o wyniku referendum.
1.W sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się
odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.
2.W przypadku przeprowadzenia referendum w tym samym dniu co wybory
Prezydenta Rzeczypospolitej, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje
się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.
3.W przypadku przeprowadzenia referendum w tym samym dniu co wybory do
Parlamentu Europejskiego, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się
odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.
(pominięte)
W przypadku pierwszego referendum ogólnokrajowego odbywającego się po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy skróceniu ulegają terminy:
1)na utworzenie obwodów głosowania, o których mowa w art. 6 ust. 2, a także na
dokonanie zmian obwodów głosowania lub siedzib obwodowych komisji do
spraw referendum – do 40 dnia przed dniem referendum;
2)o którym mowa w art. 6 ust. 5 – do 35 dnia przed dniem referendum;
3)o którym mowa w art. 7 ust. 2 – do 40 dnia przed dniem referendum;
4)o którym mowa w art. 13 ust. 1 – do 16 dnia przed dniem referendum;
5)o którym mowa w art. 13 ust. 3 – do 25 dnia przed dniem referendum;
6)o którym mowa w art. 48 ust. 6 – do 2 dni;
7)o którym mowa w art. 48 ust. 7 – do 3 dni.
Traci moc ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o referendum (Dz. U. poz. 487, z 2000 r. poz. 488 oraz z 2002 r. poz.
984)
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia1).
Referendum przeprowadzają:
1)Państwowa Komisja Wyborcza, powołana na podstawie przepisów ustawy z dnia
5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy;
2)komisarze wyborczy, powołani na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 stycznia
2011 r. – Kodeks wyborczy;
3)obwodowe komisje do spraw referendum, zwane dalej „komisjami
obwodowymi”.
1.Państwowa Komisja Wyborcza zapewnia organizację oraz
przeprowadzenie referendum.
2.Do zadań Państwowej Komisji Wyborczej, w zakresie określonym w ust. 1,
należy w szczególności:
1)sprawowanie nadzoru nad przygotowaniem referendum oraz przestrzeganiem
przepisów regulujących zasady i tryb przeprowadzenia referendum;
2)wyjaśnianie sposobu głosowania w referendum;
3)rozpatrywanie skarg na działalność komisarzy wyborczych;
4)rozwiązanie komisji obwodowych po wykonaniu przez nie ustawowych zadań;
5)ustalenie regulaminu komisji obwodowych oraz wzoru ich pieczęci, a także
wzoru urzędowych formularzy oraz druków;
6)sporządzenie protokołu o wyniku referendum oraz sprawozdania z przebiegu
referendum;
7)podanie do wiadomości publicznej oraz ogłoszenie w Dzienniku Ustaw
Rzeczypospolitej Polskiej wyniku referendum.
3.Państwowa Komisja Wyborcza może określić, w drodze uchwały, warunki
oraz sposób wykorzystania techniki elektronicznej przy ustalaniu wyników
głosowania i wyniku referendum przez komisarzy wyborczych i komisje obwodowe
oraz tryb przekazywania danych z protokołów za pośrednictwem sieci elektronicznego
przekazywania danych.
Do zadań komisarza wyborczego na obszarze należącym do jego właściwości terytorialnej należy w szczególności:
1)zapewnienie, we współdziałaniu z właściwymi organami samorządu
terytorialnego, prawidłowego przygotowania i przeprowadzenia referendum;
2)sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów niniejszej ustawy przez
komisje obwodowe;
3)rozpatrywanie skarg na działalność komisji obwodowych;
4)dostarczanie komisjom obwodowym kart do głosowania w trybie określonym
przez Państwową Komisję Wyborczą;
5)ustalenie wyników głosowania i przekazanie ich do Państwowej Komisji
Wyborczej.
1.Komisję obwodową powołuje wójt lub burmistrz (prezydent miasta)
spośród osób uprawnionych do udziału w referendum, stale zamieszkałych na
obszarze danej gminy, z zastrzeżeniem przepisów art. 14, najpóźniej w 21 dniu przed
dniem referendum.
2.W skład komisji obwodowej powołuje się:
1)od 4 do 8 osób, a jeżeli termin głosowania w referendum został wyznaczony na
dwa kolejne dni – od 6 do 10 osób, spośród kandydatów zgłoszonych przez
podmioty uprawnione, o których mowa w art. 48, albo upoważnione przez nie
osoby;
2)jedną osobę wskazaną przez wójta lub burmistrza (prezydenta miasta)
w przypadku:
a)stałych obwodów głosowania – spośród pracowników samorządowych
gminy lub gminnych jednostek organizacyjnych,
b)obwodów w szpitalach i zakładach pomocy społecznej – spośród
pracowników tych szpitali lub zakładów,
c)obwodów w zakładach karnych i aresztach śledczych – spośród
pracowników tych zakładów lub aresztów,
d)obwodów w domach studenckich – spośród pracowników tych domów
studenckich.
3.Podmiot określony w ust. 2 pkt 1 może zgłosić do każdej komisji obwodowej
tylko po jednym kandydacie, o którym mowa w ust. 1. Zgłoszenia dokonuje się
najpóźniej w 30 dniu przed dniem referendum, dołączając zaświadczenie, o którym
mowa w art. 48 ust. 3.
4.W przypadku zgłoszenia więcej niż 8 kandydatów lub – gdy termin
głosowania w referendum został wyznaczony na dwa kolejne dni – więcej niż 10, skład
osobowy komisji obwodowej ustala się w drodze publicznego losowania
przeprowadzonego przez wójta lub burmistrza (prezydenta miasta).
5.Jeżeli liczba kandydatów zgłoszonych w trybie, o którym mowa w ust. 3, jest
mniejsza niż 4 lub – gdy termin głosowania w referendum został wyznaczony na dwa
kolejne dni – mniejsza niż 6, uzupełnienia składu komisji obwodowej do jej
minimalnego składu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, dokonuje wójt lub burmistrz
(prezydent miasta) spośród osób stale zamieszkałych na obszarze tej gminy.
6.Wskazanie do składu komisji obwodowej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2
i ust. 5, następuje po uzyskaniu zgody osoby, której ma dotyczyć.
7.Pierwsze posiedzenie komisji obwodowej organizuje wójt lub burmistrz
(prezydent miasta).
8.Komisja obwodowa na pierwszym posiedzeniu wybiera spośród swego składu
osobowego przewodniczącego i jego zastępcę. Skład komisji obwodowej podaje się
do wiadomości publicznej w sposób zwyczajowo przyjęty.
9.Minister właściwy do spraw administracji publicznej, na wniosek Państwowej
Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób zgłaszania kandydatów
do komisji obwodowych, wzór zgłoszenia oraz szczegółowy tryb powoływania
komisji obwodowych, w tym tryb przeprowadzania losowania.
1.Komisję obwodową dla obwodu głosowania na polskim statku
morskim oraz za granicą, w składzie od 5 do 7 osób, powołuje spośród osób
uprawnionych do udziału w referendum odpowiednio kapitan statku i właściwy
terytorialnie konsul. Tryb i termin powoływania tych komisji określa, w drodze
uchwały, Państwowa Komisja Wyborcza.
2.W skład komisji obwodowej, o której mowa w ust. 1, wchodzi jedna osoba
wskazana odpowiednio przez kapitana statku i konsula.
Do zadań komisji obwodowej należy w szczególności:
1)przeprowadzenie głosowania w obwodzie;
2)czuwanie nad przestrzeganiem przepisów niniejszej ustawy w miejscu i w czasie
głosowania;
3)ustalenie wyników głosowania w obwodzie i podanie ich do wiadomości
publicznej;
4)przekazanie protokołu głosowania w obwodzie właściwemu komisarzowi
wyborczemu.
1.Do uprawnień członków komisji obwodowych stosuje się
odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy dotyczące
obwodowych komisji wyborczych.
2.Minister właściwy do spraw administracji publicznej, po porozumieniu
z Państwową Komisją Wyborczą, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz
szczegółowe zasady, na podstawie których przysługują członkom komisji
obwodowych diety, zryczałtowane diety oraz zwrot kosztów podróży i noclegów,
a także tryb udzielania im dni wolnych od pracy.
Do działalności komisji obwodowych oraz do zmian w składzie komisji stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.
1.Organizacyjno-techniczne warunki wykonywania zadań związanych
z przeprowadzeniem referendum przez Państwową Komisję Wyborczą i komisarzy
wyborczych zapewnia Krajowe Biuro Wyborcze, działające na podstawie przepisów
ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.
2.Obsługę i techniczno-materialne warunki pracy komisji obwodowej zapewnia
wójt lub burmistrz (prezydent miasta) jako zadanie zlecone gminie.
3.Obowiązki przewidziane w ust. 2 w odniesieniu do komisji obwodowych
powołanych w obwodach na polskich statkach morskich i za granicą wykonują
odpowiednio kapitan statku i właściwy terytorialnie konsul.
1.Podmioty uprawnione, o których mowa w art. 48, albo upoważnione
przez nie osoby, mogą wyznaczyć po jednym mężu zaufania i jego zastępcy do każdej
komisji obwodowej w celu obserwacji przebiegu głosowania i ustalenia wyników
głosowania w obwodzie. Przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks
wyborczy dotyczące mężów zaufania stosuje się odpowiednio. Do zastępcy męża
zaufania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące męża zaufania.
2.Przy czynnościach komisji może być obecny mąż zaufania albo jego zastępca.
3.Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do wyznaczenia mężów zaufania
w celu obserwacji ustalenia wyników głosowania i wyniku referendum przez
komisarzy wyborczych i Państwową Komisję Wyborczą.
1.Na urzędowej karcie do głosowania umieszcza się:
1)oznaczenie rodzaju, podmiotu zarządzającego oraz daty referendum;
2)pytanie lub warianty rozwiązania sprawy poddanej pod referendum;
3)informację o sposobie głosowania.
2.Na karcie do głosowania można zamieścić wyjaśnienie dotyczące przedmiotu
referendum. Treść wyjaśnienia ustala podmiot zarządzający referendum.
3.Jeżeli referendum polega na udzieleniu odpowiedzi na postawione pytanie, na
karcie do głosowania zamieszcza się również wyrazy „Tak” i „Nie”, a gdy referendum
polega na dokonaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi wariantami rozwiązania,
przy każdym z wariantów umieszcza się po lewej stronie numer wariantu.
4.W przypadku poddania pod referendum więcej niż jednej sprawy, na karcie do
głosowania zamieszcza się kolejno wszystkie postawione pytania lub zaproponowane
warianty rozwiązania.
5.Karta do głosowania może być zadrukowana tylko po jednej stronie. Na karcie
do głosowania drukuje się odcisk pieczęci Państwowej Komisji Wyborczej oraz
oznacza się miejsce na odcisk pieczęci komisji obwodowej.
6.Wzór karty do głosowania, zasady drukowania kart i tryb przekazywania ich
komisjom obwodowym oraz wzory nakładek na karty do głosowania sporządzone
w alfabecie Braille’a ustala, w drodze uchwały, Państwowa Komisja Wyborcza.
1.Głosujący udziela odpowiedzi na postawione pytanie, stawiając znak
„x” odpowiednio w kratce obok odpowiedzi pozytywnej „Tak” albo odpowiedzi
negatywnej „Nie”, lub dokonuje wyboru pomiędzy zaproponowanymi wariantami
rozwiązania, stawiając na karcie do głosowania znak „x” w kratce obok numeru
wariantu, za którym się opowiada.
2.Jeżeli na karcie do głosowania postawiono znak „x” w obu kratkach obok
odpowiedzi na postawione pytanie lub nie postawiono znaku „x” w żadnej z kratek
obok odpowiedzi na pytanie, głos uważa się za nieważny.
3.Jeżeli na karcie do głosowania postawiono znak „x” w kratkach
odpowiadającym dwóm lub więcej numerom wariantów rozwiązania albo nie
postawiono znaku „x” w żadnej z kratek odpowiadających numerowi wariantu, głos
uważa się za nieważny.
4.Dopisanie na karcie do głosowania dodatkowych pytań lub wariantów
rozwiązania albo poczynienie innych dopisków poza kratką nie wpływa na ważność
głosu.
1.Niezwłocznie po zakończeniu głosowania komisja obwodowa ustala
liczbę niewykorzystanych kart do głosowania i umieszcza je w zapieczętowanym
pakiecie.
2.Komisja obwodowa ustala na podstawie spisu osób uprawnionych do udziału
w referendum liczbę osób uprawnionych do głosowania oraz liczbę osób, którym
wydano karty do głosowania.
3.Przewodniczący komisji obwodowej w obecności jej członków otwiera urnę,
po czym komisja liczy wyjęte z urny karty do głosowania.
4.Komisja obwodowa na podstawie liczby kart ważnych, wyjętych z urny, ustala
liczbę osób, które wzięły udział w referendum.
5.Kart do głosowania przedartych całkowicie nie bierze się pod uwagę przy
obliczeniach, o których mowa w ust. 4.
6.Jeżeli liczba kart do głosowania w urnie jest mniejsza lub większa od liczby
wydanych kart, komisja obwodowa podaje w protokole głosowania w obwodzie
przypuszczalną przyczynę tej niezgodności.
Nieważne są karty do głosowania inne niż urzędowo ustalone lub nieopatrzone pieczęcią komisji obwodowej.
1.Po obliczeniu liczby ważnych kart do głosowania komisja obwodowa
ustala wyniki głosowania w obwodzie, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 5–7.
2.W razie poddania pod referendum więcej niż jednej sprawy, przedstawionej
w formie pytania lub wyboru wariantu rozwiązania, komisja obwodowa ustala wyniki
głosowania oddzielnie w odniesieniu dla każdego pytania lub wyboru wariantu
rozwiązania.
1.Komisja obwodowa sporządza, w trzech egzemplarzach, protokół
głosowania w obwodzie.
2.W protokole głosowania w obwodzie wymienia się liczby:
1)osób uprawnionych do głosowania;
2)osób, którym wydano karty do głosowania;
3)kart nieważnych, o których mowa w art. 23;
4)kart ważnych (osób, które wzięły udział w głosowaniu);
5)głosów nieważnych, o których mowa w art. 21 ust. 2 lub 3;
6)głosów ważnych;
7)głosów ważnych – osobno: pozytywnych „Tak” oraz negatywnych „Nie”
oddanych w odpowiedzi na postawione pytanie lub za wyborem określonego
wariantu rozwiązania.
3.Przepis art. 24 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
4.Protokół podpisują wszystkie osoby wchodzące w skład komisji obwodowej,
obecne przy jego sporządzeniu. Protokół opatruje się pieczęcią komisji.
5.Członkom komisji obwodowej przysługuje prawo wniesienia do protokołu
głosowania uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów, z tym że nie zwalnia to ich
z obowiązku podpisania protokołu.
6.Mężom zaufania przysługuje prawo wniesienia do protokołu uwag,
z wymienieniem konkretnych zarzutów. Adnotację o wniesieniu uwag zamieszcza się
w protokole.
7.Po sporządzeniu protokołu komisja obwodowa podaje niezwłocznie do
wiadomości publicznej wyniki głosowania, przez wywieszenie protokołu w lokalu
komisji w miejscu łatwo dostępnym dla zainteresowanych.
1.Przewodniczący komisji obwodowej niezwłocznie przesyła do
komisarza wyborczego, w zapieczętowanej kopercie, jeden egzemplarz protokołu
głosowania w obwodzie wraz z wyjaśnieniami komisji co do zgłoszonych zarzutów,
o których mowa w art. 25 ust. 5 i 6.
2.Wyniki głosowania i protokoły głosowania z obwodów utworzonych za
granicą oraz na polskich statkach morskich są przekazywane komisarzowi
wyborczemu właściwemu dla miasta stołecznego Warszawy.
3.Tryb przekazywania wyników głosowania i protokołów, o których mowa
w ust. 1 i 2, ustala, w drodze uchwały, Państwowa Komisja Wyborcza.
Po dokonaniu czynności, o których mowa w art. 26 ust. 1 i 2, przewodniczący komisji obwodowej niezwłocznie przekazuje w depozyt odpowiednio wójtowi lub burmistrzowi (prezydentowi miasta), konsulowi albo kapitanowi statku dokumenty z przeprowadzonego referendum oraz pieczęć komisji.
1.Niezwłocznie po otrzymaniu od komisji obwodowych protokołów
głosowania komisarz wyborczy dokonuje sprawdzenia prawidłowości ustalenia
wyników głosowania we wszystkich obwodach. W razie stwierdzenia nieprawid-
łowości w ustaleniu wyników głosowania komisarz wyborczy zarządza ponowne ich
ustalenie przez komisję obwodową i powiadamia o tym Państwową Komisję
Wyborczą.
2.Na podstawie protokołów głosowania w obwodach komisarz wyborczy ustala
wyniki głosowania na obszarze swojej właściwości i sporządza, w trzech
egzemplarzach, protokół głosowania. W protokole wymienia się łącznie dane,
o których mowa w art. 25 ust. 2. Przepisy art. 24 ust. 2 i art. 25 ust. 4 oraz 6 i 7 stosuje
się odpowiednio.
3.Protokół, o którym mowa w ust. 2, komisarz wyborczy przesyła niezwłocznie
do Państwowej Komisji Wyborczej, w trybie określonym w drodze uchwały przez
Państwową Komisję Wyborczą. Pozostałe dokumenty z przeprowadzonego
referendum komisarz wyborczy przekazuje dyrektorowi delegatury Krajowego Biura
Wyborczego, właściwej dla siedziby komisarza wyborczego.
1.Po otrzymaniu protokołów od komisarzy wyborczych Państwowa
Komisja Wyborcza dokonuje sprawdzenia prawidłowości ustalenia przez nich
wyników głosowania.
2.W razie stwierdzenia nieprawidłowości w ustaleniu wyników głosowania,
o których mowa w ust. 1, Państwowa Komisja Wyborcza zarządza, w drodze
uchwały, ponowne ustalenie przez komisarza wyborczego tych wyników.
3.Państwowa Komisja Wyborcza:
1)ustala wyniki głosowania i wynik referendum;
2)sporządza protokół o wyniku referendum; przepisy art. 24 ust. 2 i art. 25 ust. 2
i 4 oraz 6 i 7 stosuje się odpowiednio;
3)przekazuje protokół o wyniku referendum wraz ze sprawozdaniem z przebiegu
referendum Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałkowi Sejmu,
Marszałkowi Senatu, Prezesowi Rady Ministrów oraz Sądowi Najwyższemu;
4)podaje niezwłocznie wynik referendum do wiadomości publicznej oraz ogłasza,
w formie obwieszczenia, w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Wzory protokołów, o których mowa w art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 2 oraz art. 29 ust. 3 pkt 2, określa, w drodze uchwały, Państwowa Komisja Wyborcza.
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, na wniosek Państwowej Komisji Wyborczej, złożony po porozumieniu z Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych, określi, w drodze rozporządzenia, sposób przekazywania, przechowywania i udostępniania dokumentów z przeprowadzonego referendum.
1.Jeżeli termin przeprowadzenia referendum został wyznaczony na dwa
kolejne dni, ustalenie wyników głosowania przez komisję obwodową następuje po
zakończeniu głosowania w drugim dniu przeprowadzania referendum.
2.W przypadku, o którym mowa w ust. 1, komisja obwodowa po zakończeniu
głosowania w pierwszym dniu:
1)zapieczętowuje otwór urny;
2)ustala protokolarnie:
a)liczbę niewykorzystanych kart do głosowania,
b)liczbę osób uprawnionych do głosowania, czyli liczbę osób ujętych w spisie
osób uprawnionych do udziału w referendum,
c)liczbę kart wydanych – na podstawie podpisów osób w spisie osób
uprawnionych do udziału w referendum.
3.Po wykonaniu czynności, o których mowa w ust. 2, komisja obwodowa
umieszcza w opieczętowanych pakietach odrębnie karty niewykorzystane i spis osób
uprawnionych do udziału w referendum, które wraz z urną pozostają w lokalu komisji.
4.Po zakończeniu głosowania w pierwszym dniu przeprowadzania referendum
i wykonaniu czynności, o których mowa w ust. 2 i 3, przewodniczący komisji zamyka
lokal komisji i opieczętowuje wejście do lokalu pieczęcią komisji. Wójt lub burmistrz
(prezydent miasta) zapewnia ochronę lokalu komisji w czasie przerwy w głosowaniu.
4a.Dane, o których mowa w ust. 2 pkt 2, komisja obwodowa podaje
niezwłocznie do wiadomości publicznej, po wykonaniu czynności, o których mowa
w ust. 4, przez wywieszenie protokołu, w miejscu łatwo dostępnym dla
zainteresowanych, w budynku, w którym mieści się siedziba komisji; przepis art. 25
ust. 4 stosuje się odpowiednio. Wzór protokołu ustala, w drodze uchwały, Państwowa
Komisja Wyborcza.
5.Przed rozpoczęciem głosowania w drugim dniu komisja obwodowa stwierdza
protokolarnie, czy pieczęcie na wejściu do lokalu komisji, a także na pakietach
z kartami do głosowania oraz ze spisem osób uprawnionych do głosowania są
nienaruszone.
6.Minister właściwy do spraw administracji publicznej, po porozumieniu
z Państwową Komisją Wyborczą, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe
wymagania w zakresie ochrony lokalu komisji w czasie przerwy w głosowaniu, w tym
również zasady udzielania przez Policję pomocy wójtom, burmistrzom (prezydentom
miast) w celu prawidłowej ochrony tych lokali.
7.Szczegółowy sposób wykonywania przez komisję obwodową czynności,
o których mowa w ust. 2–5, określa, w drodze uchwały, Państwowa Komisja
Wyborcza, zapewniając poszanowanie zasad przeprowadzania referendum oraz
ochronę urny, pakietów i dokumentów związanych z referendum.
8.Przepisy ust. 2–7 stosuje się do obwodów głosowania utworzonych na
polskim statku morskim i za granicą, z tym że:
1)obowiązek zapewnienia ochrony lokalu komisji, o którym mowa w ust. 4,
spoczywa odpowiednio na kapitanie statku i konsulu;
2)minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, po porozumieniu z Państwową
Komisją Wyborczą, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania
oraz obowiązki kapitana polskiego statku morskiego w zakresie ochrony lokalu
komisji w czasie przerwy w głosowaniu;
3)minister właściwy do spraw zagranicznych, po porozumieniu z Państwową
Komisją Wyborczą, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania
oraz obowiązki konsula w zakresie ochrony lokalu komisji w czasie przerwy
w głosowaniu.
1.Przeciwko ważności referendum może być wniesiony protest ze
względu na zarzut dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub
naruszenia przepisów niniejszej ustawy dotyczących głosowania, ustalenia wyników
głosowania lub wyniku referendum.
2.Jeżeli podstawę protestu stanowi zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko
referendum lub naruszenia przez Państwową Komisję Wyborczą przepisów niniejszej
ustawy dotyczących ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum, może go
wnieść każda osoba uprawniona do udziału w referendum.
3.Protest przeciwko ważności referendum z powodu naruszenia przepisów
niniejszej ustawy dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania
w obwodzie lub przez komisarza wyborczego może wnieść osoba, której nazwisko
w dniu głosowania było umieszczone w spisie osób uprawnionych do udziału
w referendum odpowiednio w tym obwodzie głosowania lub na obszarze objętym
właściwością komisarza wyborczego.
4.Prawo wniesienia protestu przysługuje również przewodniczącemu komisji
obwodowej, podmiotowi uprawnionemu, o którym mowa w art. 48, lub upoważnionej
przez niego osobie.
1.Protest wnosi się do Sądu Najwyższego na piśmie w terminie 7 dni
od dnia ogłoszenia wyniku referendum przez Państwową Komisję Wyborczą
w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
2.Do warunków i trybu wnoszenia protestu oraz sposobu jego rozpatrywania
i trybu podejmowania uchwały w tej sprawie przez Sąd Najwyższy stosuje się
odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.
1.Sąd Najwyższy rozstrzyga o ważności referendum, podejmując w tej
sprawie uchwałę nie później niż w 60 dniu od dnia ogłoszenia wyniku referendum.
2.W sprawie, o której mowa w ust. 1, Sąd Najwyższy orzeka w składzie całej
właściwej izby.
3.Uchwałę o ważności referendum przedstawia się niezwłocznie Prezydentowi
Rzeczypospolitej, Marszałkowi Sejmu, Marszałkowi Senatu i Prezesowi Rady
Ministrów, a także Państwowej Komisji Wyborczej.
4.Uchwałę o ważności referendum ogłasza się w Dzienniku Ustaw
Rzeczypospolitej Polskiej.
1.W razie podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały o unieważnieniu
głosowania w obwodzie lub w obwodach, jeżeli unieważnienie głosowania nie
wpływa na wynik referendum, Państwowa Komisja Wyborcza, w drodze uchwały,
koryguje wyniki głosowania. Przy ustalaniu wyniku referendum nie uwzględnia się
liczby osób uprawnionych do głosowania oraz wyników głosowania w tym obwodzie
lub w obwodach. Skorygowany wynik Państwowa Komisja Wyborcza podaje
niezwłocznie do wiadomości publicznej oraz ogłasza, w formie obwieszczenia,
w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
2.Jeżeli unieważnienie głosowania w obwodzie lub w obwodach wpływa na
wynik referendum, Sąd Najwyższy w uchwale postanawia o przeprowadzeniu
ponownego głosowania w tym obwodzie lub w obwodach albo wskazuje czynność, od
której należy ponowić postępowanie.
3.Na podstawie uchwały Sądu Najwyższego, o której mowa w ust. 2,
Państwowa Komisja Wyborcza, w drodze uchwały, niezwłocznie zarządza
przeprowadzenie ponownego głosowania w obwodzie lub w obwodach na dzień
wolny od pracy przypadający w terminie 20 dni od dnia ogłoszenia uchwały Sądu
Najwyższego albo zarządza podjęcie wskazanych czynności, od których należy
ponowić postępowanie. Uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej podaje się do
wiadomości publicznej i ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
4.Ponowne głosowanie w obwodzie lub w obwodach przeprowadza się na
podstawie tych samych spisów osób uprawnionych do udziału w referendum i przez
te same komisje obwodowe, chyba że podstawą unieważnienia głosowania były
zarzuty odnoszące się do komisji lub do nieprawidłowości w spisie. W takim
przypadku powołuje się nowe komisje lub sporządza się nowe spisy.
5.Po ustaleniu wyników ponownego głosowania w obwodzie lub w obwodach
komisarz wyborczy koryguje wyniki głosowania na obszarze swojej właściwości,
a Państwowa Komisja Wyborcza, w drodze uchwały, ustala skorygowane wyniki
głosowania i wynik referendum. Uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej podaje się
do wiadomości publicznej i ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
6.O wynikach referendum, o których mowa w ust. 1 i 5, zawiadamia się
Prezydenta Rzeczypospolitej, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu, Prezesa Rady
Ministrów oraz Sąd Najwyższy.
Kampanią referendalną jest prezentowanie swojego stanowiska przez obywateli, partie polityczne, stowarzyszenia, fundacje oraz inne podmioty w sprawie poddanej pod referendum.
Kampania referendalna rozpoczyna się z dniem ogłoszenia odpowiednio uchwały Sejmu, postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej lub postanowienia Marszałka Sejmu o zarządzeniu referendum i ulega zakończeniu na 24 godziny przed dniem głosowania.
1.Od zakończenia kampanii referendalnej aż do zakończenia
głosowania zabronione jest zwoływanie zgromadzeń, organizowanie pochodów
i manifestacji, wygłaszanie przemówień, rozdawanie ulotek, jak też prowadzenie
w inny sposób kampanii referendalnej.
2.Zabronione są wszelkie formy kampanii referendalnej w lokalu komisji
obwodowej oraz na terenie budynku, w którym ten lokal się znajduje.
1.Zabronione jest prowadzenie kampanii referendalnej na terenie
zakładów pracy w sposób i w formach zakłócających ich normalne funkcjonowanie.
2.Zabronione jest prowadzenie kampanii referendalnej na terenie:
1)urzędów administracji rządowej i administracji samorządu terytorialnego oraz
sądów;
2)jednostek wojskowych i innych jednostek organizacyjnych podległych
Ministrowi Obrony Narodowej;
3)skoszarowanych jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw
wewnętrznych.
3.Zabronione jest organizowanie w ramach prowadzonej kampanii referendalnej
gier losowych i konkursów, w których wygranymi są nagrody pieniężne lub
przedmioty o wartości wyższej niż wartość przedmiotów zwyczajowo używanych
w celach reklamowych lub promocyjnych.
4.Zabronione jest podawanie oraz dostarczanie napojów alkoholowych
w ramach prowadzonej kampanii referendalnej.
1.Od zakończenia kampanii referendalnej aż do zakończenia
głosowania zabronione jest podawanie do wiadomości publicznej wyników badań
(sondaży) opinii publicznej dotyczących przewidywanych zachowań głosujących
w referendum i wyników referendum oraz sondaży przeprowadzonych w dniu
głosowania.
2.Zakaz, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy podawania do wiadomości
publicznej danych komisji obwodowych, o których mowa w art. 32 ust. 4a.
Wszelkie plakaty, hasła lub ulotki oraz inne materiały dotyczące referendum, zawierające oznaczenie, od kogo pochodzą, podlegają ochronie prawnej.
1.Na ścianach budynków, ogrodzeniach, latarniach, urządzeniach
energetycznych, telekomunikacyjnych i innych można umieszczać plakaty i hasła
dotyczące referendum po uzyskaniu zgody właściciela lub zarządcy.
2.Zabronione jest umieszczanie plakatów i haseł dotyczących referendum na
zewnątrz i wewnątrz budynków administracji rządowej i samorządowej oraz sądów,
a także na terenie jednostek wojskowych oraz skoszarowanych jednostek podległych
ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
3.Rada gminy może zabronić umieszczania plakatów lub haseł dotyczących
referendum na niektórych budynkach publicznych, a także na określonych częściach
terenów publicznych z przyczyn związanych z ochroną zabytków bądź środowiska.
4.Przy ustawianiu własnych urządzeń ogłoszeniowych w celu prowadzenia
kampanii referendalnej należy stosować przepisy porządkowe. Przepis art. 42 stosuje
się odpowiednio.
5.Plakaty i hasła dotyczące referendum należy umieszczać w taki sposób, aby
można je było następnie usunąć bez powodowania szkód.
6.Policja oraz straż gminna są obowiązane usuwać na koszt podmiotu biorącego
udział w kampanii referendalnej plakaty i hasła dotyczące referendum, których sposób
umieszczenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo bezpieczeństwu mienia
bądź bezpieczeństwu w ruchu drogowym.
7.Plakaty i hasła dotyczące referendum oraz urządzenia ogłoszeniowe ustawione
w celu prowadzenia kampanii referendalnej właściwe podmioty biorące udział w tej
kampanii obowiązane są usunąć w terminie 30 dni od dnia referendum.
8.Wójt lub burmistrz (prezydent miasta) postanawia o usunięciu plakatów
i haseł dotyczących referendum oraz urządzeń ogłoszeniowych umieszczonych
z naruszeniem przepisów ust. 1–5 lub nieusuniętych przez właściwe podmioty biorące
udział w kampanii referendalnej w terminie, o którym mowa w ust. 7. Koszty ich
usunięcia ponoszą zobowiązane podmioty.
1.Jeżeli rozpowszechniane, w tym również w prasie w rozumieniu
prawa prasowego, materiały dotyczące referendum, a w szczególności plakaty, ulotki,
hasła i wypowiedzi lub inne formy prowadzonej kampanii referendalnej zawierają
informacje nieprawdziwe, każdy, czyjego prawa dotyczy wynik postępowania,
o którym mowa w ust. 2, ma prawo wnieść do sądu okręgowego wniosek o wydanie
orzeczenia:
1)zakazu rozpowszechniania takich informacji;
2)przepadku materiałów zawierających takie informacje;
3)nakazania sprostowania takich informacji;
4)nakazania publikacji odpowiedzi na stwierdzenia naruszające dobra osobiste;
5)nakazania przeproszenia osoby, której dobra osobiste zostały naruszone.
2.Sąd okręgowy rozpoznaje wniosek, o którym mowa w ust. 1, w ciągu
24 godzin w postępowaniu nieprocesowym. Sąd może rozpoznać sprawę w przypadku
usprawiedliwionej nieobecności wnioskodawcy lub uczestnika postępowania, którzy
o terminie rozprawy zostali prawidłowo powiadomieni. Postanowienie kończące
postępowanie w sprawie sąd niezwłocznie doręcza, wraz z uzasadnieniem, osobie,
która złożyła wniosek, o którym mowa w ust. 1, i zobowiązanemu do wykonania
zobowiązania sądu.
3.Na postanowienie sądu okręgowego przysługuje w ciągu 24 godzin zażalenie
do sądu apelacyjnego, który rozpoznaje je w ciągu 24 godzin. Od postanowienia sądu
apelacyjnego nie przysługuje skarga kasacyjna i podlega ono natychmiastowemu
wykonaniu.
4.Przedstawienie przez zobowiązanego do publikacji sprostowania, odpowiedzi
lub przeprosin następuje najpóźniej w ciągu 24 godzin od doręczenia postanowienia,
na koszt zobowiązanego. W orzeczeniu sąd wskazuje prasę, w rozumieniu prawa
prasowego, w której ma nastąpić publikacja. Publikacja następuje niezwłocznie.
5.W razie odmowy lub niezamieszczenia sprostowania, odpowiedzi lub
przeprosin przez zobowiązanego w sposób określony w postanowieniu sądu, sąd na
wniosek osoby, która złożyła wniosek, o którym mowa w ust. 1, zarządza ich
publikację na koszt zobowiązanego, w trybie postępowania egzekucyjnego.
Wykonanie uprawnień wynikających z niniejszej ustawy nie ogranicza możliwości dochodzenia przez osoby pokrzywdzone lub poszkodowane uprawnień na podstawie innych ustaw.
Informacje, komunikaty, apele i hasła dotyczące referendum ogłaszane w prasie drukowanej lub w telewizji bądź radiu na koszt podmiotów biorących udział w kampanii referendalnej muszą zawierać wskazanie, przez kogo są opłacane i od kogo pochodzą. Odpowiedzialnym za umieszczenie tego wskazania przez podmiot biorący udział w kampanii referendalnej jest redaktor w rozumieniu przepisów prawa prasowego.
1.Wydatki ponoszone przez podmioty biorące udział w kampanii
referendalnej pokrywane są z ich źródeł własnych i zgodnie z przepisami
określającymi ich działalność finansową.
2.Do finansowania kampanii referendalnej nie mają zastosowania przepisy
ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.
1.Podmiotami uprawnionymi do udziału w kampanii referendalnej
w programach radiowych i telewizyjnych, o których mowa w art. 49–55, zwanymi
dalej „podmiotami uprawnionymi”, są:
1)partia polityczna, która w ostatnich przed referendum wyborach do Sejmu:
a)samodzielnie tworząc komitet wyborczy, otrzymała, w skali kraju, co
najmniej 3 % ważnie oddanych głosów na jej okręgowe listy kandydatów
na posłów,
b)wchodziła w skład koalicji wyborczej, której okręgowe listy kandydatów na
posłów otrzymały, w skali kraju, co najmniej 6 % ważnie oddanych głosów;
2)klub poselski, klub senatorski oraz klub parlamentarny, które na rok przed dniem
ogłoszenia uchwały lub postanowienia o zarządzeniu referendum zrzeszały
odpowiednio posłów lub senatorów wybranych spośród kandydatów
zgłoszonych przez komitet wyborczy wyborców, a posłowie lub senatorowie ci
stanowili więcej niż połowę składu tych klubów;
3)stowarzyszenie lub inna organizacja społeczna, która spełnia następujące
warunki:
a)została zarejestrowana lub zgłoszona, zgodnie z obowiązującymi
przepisami, nie później niż na rok przed dniem ogłoszenia uchwały lub
postanowienia o zarządzeniu referendum,
b)obszar jej działania obejmuje całe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
c)prowadzi działalność związaną z przedmiotem referendum, a działalność ta
mieści się w zakresie jej celów statutowych;
4)fundacja, która spełnia warunki określone w pkt 3 lit. a i c;
5)pełnomocnik, o którym mowa w art. 63 ust. 3.
2.Podmioty, o których mowa w ust. 1, najpóźniej w 40 dniu przed dniem
referendum, zawiadamiają Państwową Komisję Wyborczą o zamiarze skorzystania
z uprawnienia określonego w ust. 1, załączając do zawiadomienia:
1)w przypadku partii politycznej – prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego
w Warszawie o wpisaniu partii do ewidencji partii politycznych;
2)w przypadku klubu poselskiego, klubu senatorskiego oraz klubu
parlamentarnego, o których mowa w ust. 1 pkt 2 – dokument wskazujący
podmiot uprawniony do reprezentowania klubu oraz informację odpowiednio
Marszałka Sejmu lub Marszałka Senatu o utworzeniu klubu;
3)w przypadku stowarzyszenia lub innej organizacji społecznej oraz fundacji –
uwierzytelniony statut i zaświadczenie albo oświadczenie o wpisie do rejestru
w Krajowym Rejestrze Sądowym stowarzyszenia, organizacji lub fundacji albo
regulaminu działalności stowarzyszenia zwykłego, poświadczonego przez
właściwy organ nadzorujący;
4)w przypadku pełnomocnika, o którym mowa w ust. 1 pkt 5 – oświadczenie,
o którym mowa w art. 63 ust. 3.
2a.Oświadczenie, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, składa się pod rygorem
odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie
jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy
odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta
zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych
zeznań.
3.Państwowa Komisja Wyborcza na podstawie dokumentów, o których mowa
w ust. 2, wydaje podmiotom uprawnionym zaświadczenie o przysługiwaniu tym
podmiotom uprawnienia określonego w ust. 1.
4.Jeżeli zawiadomienie, o którym mowa w ust. 2, nie spełnia warunków
określonych w tym przepisie, Państwowa Komisja Wyborcza w terminie 3 dni od dnia
doręczenia zawiadomienia odmawia wydania zaświadczenia.
5.Postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej o odmowie wydania
zaświadczenia doręcza się niezwłocznie, wraz z uzasadnieniem, podmiotowi, który
złożył zawiadomienie.
6.Podmiotowi, o którym mowa w ust. 5, służy prawo wniesienia do Sądu
Najwyższego skargi na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej o odmowie
wydania zaświadczenia. Skargę wnosi się w terminie 3 dni od dnia doręczenia
wnioskodawcy postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia.
7.Sąd Najwyższy rozpatruje skargę w postępowaniu nieprocesowym, w składzie
3 sędziów, i wydaje orzeczenie w sprawie skargi w terminie 5 dni. Od orzeczenia
Sądu Najwyższego nie przysługuje środek prawny. Orzeczenie doręcza się
podmiotowi, o którym mowa w ust. 5, i Państwowej Komisji Wyborczej. Jeżeli Sąd
Najwyższy uzna skargę za zasadną, Państwowa Komisja Wyborcza niezwłocznie
wydaje zaświadczenie, o którym mowa w ust. 3.
1.Podmioty uprawnione mają prawo prowadzenia kampanii
referendalnej w programach radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych,
zgodnie z przepisami ustawy, w formie audycji referendalnych.
2.Audycją referendalną jest część programu radiowego lub telewizyjnego,
niepochodząca od nadawcy, rozpowszechniana nieodpłatnie, stanowiąca odrębną
całość ze względu na treść lub formę, umożliwiająca wykorzystanie przez podmiot
uprawniony przysługującego mu czasu antenowego, o którym mowa w art. 50 lub
art. 51, przeznaczonego na prowadzenie kampanii referendalnej.
3.Nadawca publiczny jest obowiązany do dokonywania na własny koszt
rejestracji dostarczonej audycji referendalnej, przygotowanej przez podmiot
uprawniony, obejmującej przegranie na nośniki dostosowane do rozpowszechniania,
lub do udostępnienia studia wraz z realizatorem w celu nagrania audycji referendalnej
przez podmiot uprawniony.
1.W terminie od 16 dnia przed dniem referendum do zakończenia
kampanii referendalnej Telewizja Polska Spółka Akcyjna oraz Polskie Radio Spółka
Akcyjna i spółki radiofonii regionalnej, zwane dalej „Telewizją Polską” i „Polskim
Radiem”, rozpowszechniają na własny koszt w programach ogólnokrajowych
i regionalnych audycje referendalne podmiotów uprawnionych.
2.Łączny czas rozpowszechniania audycji referendalnych wynosi:
1)w ogólnokrajowych programach – 15 godzin w Telewizji Polskiej, w tym do
3 godzin w TV Polonia, i 30 godzin w Polskim Radiu, w tym do 5 godzin
w programie przeznaczonym dla zagranicy;
2)w każdym regionalnym programie – 10 godzin w Telewizji Polskiej i 15 godzin
w Polskim Radiu.
3.Podmiot uprawniony ma prawo do rozpowszechniania audycji referendalnych
w programach ogólnokrajowych oraz regionalnych.
4.Czas przysługujący jednemu podmiotowi uprawnionemu nie może być
odstępowany innemu podmiotowi uprawnionemu.
1.W przypadku referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację
umowy międzynarodowej, w terminie od 21 dnia przed dniem referendum do
zakończenia kampanii referendalnej, Telewizja Polska oraz Polskie Radio
rozpowszechniają na własny koszt w programach ogólnokrajowych i regionalnych
audycje referendalne podmiotów uprawnionych.
2.Łączny czas rozpowszechniania audycji referendalnych wynosi:
1)w ogólnokrajowych programach – 25 godzin w Telewizji Polskiej, w tym do
5 godzin w TV Polonia, i 45 godzin w Polskim Radiu, w tym do 8 godzin
w programie przeznaczonym dla zagranicy;
2)w każdym regionalnym programie – 15 godzin w Telewizji Polskiej i 20 godzin
w Polskim Radiu.
3.Przepisy art. 50 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.
1.Czas przeznaczony na rozpowszechnianie audycji referendalnych
dzieli się równo między podmioty uprawnione na podstawie informacji Państwowej
Komisji Wyborczej o podmiotach uprawnionych.
2.Podziału czasu przeznaczonego na rozpowszechnianie audycji referendalnych:
1)w programach ogólnokrajowych – dokonują odpowiednio zarządy Telewizji
Polskiej i Polskiego Radia;
2)w programach regionalnych – dokonują właściwi dyrektorzy oddziałów
Telewizji Polskiej i prezesi zarządów spółek Polskiego Radia.
3.Na ustalenia dotyczące podziału czasu antenowego, o których mowa w ust. 2,
podmiotowi uprawnionemu przysługuje skarga do Państwowej Komisji Wyborczej.
Skargę wnosi się w terminie 2 dni od dnia doręczenia informacji o dokonaniu
ustalenia. Państwowa Komisja Wyborcza rozpatruje sprawę niezwłocznie i wydaje
postanowienie. Od postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej nie przysługuje
środek prawny.
1.Kolejność rozpowszechniania w każdym dniu audycji referendalnych
ustalają kierujący redakcjami właściwych ogólnokrajowych programów
telewizyjnych, w tym TV Polonia, i programów regionalnych oraz programów
radiowych, w drodze losowania przeprowadzonego w obecności przedstawicieli
podmiotów uprawnionych najpóźniej w 18 dniu przed dniem referendum,
z zastrzeżeniem ust. 2.
2.W przypadku referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy
międzynarodowej losowanie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się najpóźniej
w 23 dniu przed dniem referendum.
1.Audycje referendalne podmiotu uprawnionego dostarczane są do
Telewizji Polskiej lub Polskiego Radia nie później niż na 24 godziny przed dniem ich
rozpowszechnienia.
2.Czas audycji referendalnych dostarczonych przez podmioty uprawnione nie
może przekraczać czasu ustalonego dla nich na podstawie przepisów, o których mowa
w art. 52.
3.W przypadku stwierdzenia przez Telewizję Polską lub Polskie Radio, że
dostarczone przez podmiot uprawniony materiały audycji referendalnych przekraczają
czas ustalony dla tych audycji, Telewizja Polska lub Polskie Radio wzywają
niezwłocznie podmiot uprawniony do skrócenia czasu audycji.
4.Jeżeli podmiot uprawniony nie zastosuje się w ciągu 8 godzin do wezwania,
o którym mowa w ust. 3, Telewizja Polska lub Polskie Radio przerywa
rozpowszechnianie audycji referendalnej w chwili, kiedy upłynął czas audycji
przysługujący podmiotowi uprawnionemu.
1.Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, po porozumieniu z Państwową
Komisją Wyborczą, określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania w sprawach
podziału czasu rozpowszechniania audycji referendalnych, sposób przygotowania
i rozpowszechniania tych audycji, a także sposób upowszechniania informacji
o terminach rozpowszechniania audycji referendalnych.
2.Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, po zasięgnięciu opinii zarządów spółek,
o których mowa w art. 50 ust. 1, oraz właściwej rady programowej, określi, w drodze
rozporządzenia:
1)czas przeznaczony na rozpowszechnianie audycji referendalnych w każdym
z programów ogólnokrajowych i regionalnych;
2)ramowy podział czasu rozpowszechniania audycji referendalnych w programach
ogólnokrajowych i regionalnych.
1.Każdy podmiot biorący udział w kampanii referendalnej może od
dnia rozpoczęcia kampanii referendalnej odpłatnie rozpowszechniać ogłoszenia
referendalne w programach nadawców radiowych i telewizyjnych.
2.Ogłoszeniem referendalnym jest reklama w rozumieniu art. 4 pkt 17 ustawy
z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1722 oraz z
2024 r. poz. 96 i
1222), przygotowana przez podmiot, o którym mowa w ust. 1,
i przekazana do rozpowszechniania w ramach prowadzonej kampanii referendalnej
3.Wysokość opłat pobieranych za czas rozpowszechniania ogłoszeń
referendalnych musi być jednakowa dla wszystkich podmiotów oraz ustalana według
cennika obowiązującego w dniu ogłoszenia uchwały lub postanowienia o zarządzeniu
referendum.
4.Do ogłoszeń referendalnych stosuje się przepisy o działalności reklamowej
w programach radiofonii i telewizji, z tym że czasu przeznaczonego na
rozpowszechnianie ogłoszeń referendalnych nie wlicza się do ustalonego odrębnymi
przepisami dopuszczalnego wymiaru czasowego reklam.
1.Nadawcy nie ponoszą odpowiedzialności za treść
rozpowszechnianych audycji referendalnych i ogłoszeń referendalnych.
2.Nadawcy nie mogą odmówić rozpowszechniania audycji referendalnych
i ogłoszeń referendalnych.
Nie jest kampanią referendalną przekazywanie przez organy władzy państwowej, w tym przez organ zarządzający referendum, informacji mających na celu przedstawianie i wyjaśnianie treści pytań lub zaproponowanych wariantów rozwiązań oraz udzielanie odpowiedzi na pytania obywateli dotyczące referendum.
1.Wydatki związane z organizacją przygotowań i przeprowadzeniem
referendum pokrywane są z budżetu państwa w części Rezerwy celowe.
2.Z budżetu państwa pokrywane są wydatki związane z:
1)zadaniami Państwowej Komisji Wyborczej oraz Krajowego Biura Wyborczego
przewidzianymi w ustawie;
2)zadaniami komisarzy wyborczych i komisji obwodowych oraz zapewnieniem ich
obsługi przez wyznaczone do tych celów organy i jednostki organizacyjne;
3)zadaniami organów administracji rządowej oraz podległych im urzędów
centralnych i jednostek organizacyjnych, a także innych organów państwowych;
4)zadaniami zleconymi do wykonania przez jednostki samorządu terytorialnego.
3.Środki finansowe na zadania zlecone wykonywane przez jednostki samorządu
terytorialnego są przekazywane w terminach umożliwiających ich wykonywanie.
4.Informację o wydatkach, o których mowa w ust. 2, Szef Krajowego Biura
Wyborczego podaje do wiadomości publicznej w terminie 5 miesięcy od dnia
referendum.
5.Zasady planowania finansowego oraz realizacji wydatków, o których mowa
w ust. 2 i 3, a także sprawozdawczości finansowej określają przepisy o finansach
publicznych.
6.Dysponentem środków finansowych, o których mowa w ust. 1, jest Szef
Krajowego Biura Wyborczego.
W sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa referendum ma prawo zarządzić:
1)Sejm, uchwałą podjętą bezwzględną większością głosów w obecności co
najmniej połowy ustawowej liczby posłów, lub
2)Prezydent Rzeczypospolitej, za zgodą Senatu wyrażoną bezwzględną
większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby
senatorów.
1.Sejm może postanowić o poddaniu pod referendum określonej
sprawy z własnej inicjatywy, a także na wniosek Senatu, Rady Ministrów lub
obywateli. W przypadku gdy Sejm, w drodze uchwały, nie uwzględni wniosku
o przeprowadzenie referendum, Marszałek Sejmu informuje o tym wnioskodawcę.
2.Wniosek o zarządzenie referendum powinien określać propozycje pytań lub
wariantów rozwiązania w sprawie poddanej pod referendum.
1.Sejm w uchwale o zarządzeniu referendum ustala treść pytań lub
wariantów rozwiązania w sprawie poddanej pod referendum.
2.Szczegółowy tryb podejmowania przez Sejm uchwały o zarządzeniu
referendum, jak również rozpatrywania wniosków, o których mowa w art. 61 ust. 1,
określa regulamin Sejmu.
1.Sejm może postanowić o poddaniu określonej sprawy pod
referendum z inicjatywy obywateli, którzy dla swojego wniosku uzyskają poparcie co
najmniej 500 000 osób mających prawo udziału w referendum.
2.Referendum z inicjatywy obywateli nie może dotyczyć:
1)wydatków i dochodów, w szczególności podatków oraz innych danin
publicznych;
2)obronności państwa;
3)amnestii.
3.Zgłoszenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, dokonuje na piśmie
pełnomocnik. Pełnomocnikiem jest osoba wskazana w pisemnym oświadczeniu
pierwszych 15 osób z wykazu, o którym mowa w ust. 4.
4.Do zgłoszenia wniosku załącza się wykaz obywateli popierających zgłoszenie,
zawierający ich imiona, nazwiska, adresy zamieszkania, numery ewidencyjne PESEL,
a także własnoręcznie złożone podpisy obywateli. Wzór wykazu ustala, w drodze
uchwały, Państwowa Komisja Wyborcza.
5.W przypadku uzasadnionych wątpliwości, co do prawidłowości złożenia
wymaganej liczby podpisów w sposób, o którym mowa w ust. 4, Marszałek Sejmu
zwraca się do Państwowej Komisji Wyborczej o stwierdzenie, czy jest złożona
wymagana liczba podpisów.
6.Jeżeli po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w ust. 5, liczba
prawidłowo złożonych podpisów przez osoby popierające wniosek jest mniejsza niż
ustawowo wymagana, Marszałek Sejmu wyznacza termin 14 dni na uzupełnienie
brakującej liczby podpisów. Postanowienie w tej sprawie wraz z uzasadnieniem
doręcza się niezwłocznie pełnomocnikowi.
7.W przypadku nieuzupełnienia podpisów w wyznaczonym terminie Marszałek
Sejmu odmawia przyjęcia wniosku. Postanowienie w tej sprawie wraz
z uzasadnieniem doręcza się niezwłocznie pełnomocnikowi.
8.Postanowienie, o którym mowa w ust. 6 i 7, może być przez pełnomocnika
zaskarżone do Sądu Najwyższego w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Sąd
Najwyższy rozpoznaje skargę w terminie 30 dni w postępowaniu nieprocesowym,
w składzie 3 sędziów. Od postanowienia Sądu Najwyższego nie przysługuje środek
prawny.
1.Prezydent Rzeczypospolitej przekazuje Senatowi projekt
postanowienia o zarządzeniu referendum, zawierający treść pytań lub wariantów
rozwiązania w sprawie poddanej pod referendum, a także termin jego
przeprowadzenia.
2.Senat w terminie 14 dni od dnia przekazania projektu postanowienia
Prezydenta Rzeczypospolitej, o którym mowa w ust. 1, podejmuje uchwałę w sprawie
wyrażenia zgody na zarządzenie referendum.
3.Szczegółowy tryb wyrażania przez Senat zgody, o której mowa w ust. 2,
określa regulamin Senatu.
1.Uchwała Sejmu lub postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej
o zarządzeniu referendum zawiera:
1)wskazanie podstawy prawnej zarządzenia referendum;
2)treść pytań lub wariantów rozwiązania w sprawie poddanej pod referendum;
3)termin przeprowadzenia referendum;
4)kalendarz czynności związanych z przeprowadzeniem referendum.
2.Jeżeli głosowanie w referendum przeprowadza się w ciągu dwóch dni,
uchwała Sejmu lub postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej, o których mowa
w ust. 1, określają również terminy przeprowadzenia głosowania.
3.Uchwałę Sejmu lub postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej, o których
mowa w ust. 1, ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
4.Referendum przeprowadza się najpóźniej w 90 dniu od dnia ogłoszenia
uchwały lub postanowienia, o których mowa w ust. 1.
1.Wynik referendum jest wiążący, jeżeli wzięła w nim udział więcej niż
połowa uprawnionych do głosowania.
2.Rozstrzygnięcie w referendum następuje, jeżeli:
1)w odpowiedzi na postawione pytanie oddano większość ważnych głosów
pozytywnych albo negatywnych;
2)na jeden z zaproponowanych wariantów rozwiązań w sprawie poddanej pod
referendum oddano najwięcej ważnych głosów.
Właściwe organy państwowe podejmują niezwłocznie czynności w celu realizacji wiążącego wyniku referendum zgodnie z jego rozstrzygnięciem przez wydanie aktów normatywnych bądź podjęcie innych decyzji, nie później jednak niż w terminie 60 dni od dnia ogłoszenia uchwały Sądu Najwyższego o ważności referendum w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Referendum, o którym mowa w art. 90 ust. 3 Konstytucji, przeprowadza się w trybie i na zasadach określonych w ustawie, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału.
Prezes Rady Ministrów zawiadamia Marszałka Sejmu o podpisaniu umowy, której ratyfikacja wymaga zgody wyrażonej w trybie art. 90 ust. 2– 4 Konstytucji, przesyłając jednocześnie Sejmowi tekst tej umowy wraz z załącznikami.
1.O wyborze trybu wyrażenia zgody na ratyfikację umowy
międzynarodowej w drodze referendum decyduje Sejm, uchwałą podjętą bezwzględną
większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
2.O podjęciu uchwały, o której mowa w ust. 1, Marszałek Sejmu zawiadamia
Prezydenta Rzeczypospolitej, Marszałka Senatu i Prezesa Rady Ministrów.
W przypadku nieuchwalenia, w trybie art. 90 ust. 2 Konstytucji, ustawy wyrażającej zgodę na ratyfikację umowy międzynarodowej, Sejm może podjąć uchwałę o wyborze trybu wyrażenia zgody na ratyfikację takiej umowy. Przepis art. 70 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
1.Referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy
międzynarodowej może zarządzić Sejm lub Prezydent Rzeczypospolitej za zgodą
Senatu na zasadach i w trybie określonych w art. 60.
2.Uchwałę o zarządzeniu referendum Sejm podejmuje z własnej inicjatywy. Do
uchwały Sejmu o zarządzeniu referendum stosuje się odpowiednio przepis art. 65
ust. 1. Szczegółowy tryb podjęcia uchwały określa regulamin Sejmu.
3.Do postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej o zarządzeniu referendum
przepis art. 64 i 65 ust. 1 stosuje się odpowiednio.
Wzór karty do głosowania określa, w drodze uchwały, Państwowa Komisja Wyborcza.
1.Wynik referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację
umowy, o której mowa w art. 69, jest wiążący, jeżeli wzięła w nim udział więcej niż
połowa uprawnionych do głosowania.
2.Jeżeli wynik referendum jest wiążący, a większość głosów ważnych oddano
za odpowiedzią pozytywną, Prezydent Rzeczypospolitej uzyskuje zgodę na ratyfikację
umowy, o której mowa w ust. 1.
Jeżeli wynik referendum jest wiążący, a większość głosów ważnych oddano za odpowiedzią negatywną, Prezydent Rzeczypospolitej nie uzyskuje zgody na ratyfikację umowy, o której mowa w art. 69.
Jeżeli wynik referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej jest niewiążący, Sejm może ponownie podjąć uchwałę w sprawie wyboru trybu wyrażenia zgody na ratyfikację tej umowy. Przepis art. 70 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę