Ustawa określa zasady postępowania z żywnością oraz obowiązki sprzedawców żywności w celu przeciwdziałania marnowaniu żywności oraz negatywnym skutkom społecznym, środowiskowym i gospodarczym wynikającym z marnowania żywności.
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności
Dz.U. 2019 poz. 1680
Zobacz w ISAP →Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)marnowanie żywności – wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która
spełnia wymogi prawa żywnościowego, w tym określone w rozporządzeniu
(WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia
2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego,
powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz
ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz.
WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.1) – Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.), zwanym dalej
„rozporządzeniem (WE) nr 178/2002”, w szczególności ze względu na
zbliżający się upływ terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej
trwałości lub ze względu na wady wyglądu tych środków spożywczych albo
ich opakowań i przeznaczanie ich do unieszkodliwiania jako odpady;
2)organizacja pozarządowa – organizację pozarządową oraz podmiot, o których
mowa odpowiednio w art. 3 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 kwietnia
2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r.
poz. 1057), których celem statutowym jest wykonywanie zadań w sferze
zadań publicznych w zakresie:
a)pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej
sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób,
b)wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej,
c)działalności charytatywnej, polegającej w szczególności na
przekazywaniu żywności osobom potrzebującym lub prowadzeniu
zakładów żywienia zbiorowego dla osób potrzebujących;
3)sprzedawca żywności – podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze,
o którym mowa w art. 3 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, w zakresie
sprzedaży żywności w jednostce handlu detalicznego lub hurtowego o
powierzchni sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca
2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r.
poz. 293, 471, 782, 1086 i 1378) powyżej 250 m2, w której przychody ze
sprzedaży żywności stanowią co najmniej 50% przychodów ze sprzedaży
wszystkich towarów;
4)żywność – środki spożywcze w rozumieniu art. 2 rozporządzenia (WE)
nr 178/2002.
1.Sprzedawca żywności jest obowiązany do zawarcia umowy
w formie pisemnej lub elektronicznej pod rygorem nieważności z organizacją
pozarządową dotyczącej nieodpłatnego przekazywania żywności spełniającej
wymogi prawa żywnościowego, w tym określone w rozporządzeniu (WE)
nr 178/2002, a nieprzeznaczonej do sprzedaży, w szczególności ze względu na
wady wyglądu tej żywności albo jej opakowań, z wyjątkiem napojów
alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2% oraz napojów alkoholowych
będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość
alkoholu przekracza 0,5%, z przeznaczeniem na wykonywanie przez tę organizację
zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2.
2.Umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia
dotyczące:
1)czasu i sposobu przekazywania żywności organizacji pozarządowej oraz
rodzaju przekazywanej żywności organizacji pozarządowej,
z przeznaczeniem jej na wykonywanie przez tę organizację zadań w zakresie
określonym w art. 2 pkt 2;
2)podziału kosztów odbioru i dystrybucji żywności pomiędzy stronami umowy;
3)przypadków, w których organizacja pozarządowa może zrezygnować lub
odmówić odbioru żywności;
4)okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za
niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia.
3.W przypadku wypowiedzenia umowy, o której mowa w ust. 1, sprzedawca
żywności jest obowiązany zawrzeć nową umowę najpóźniej w terminie 14 dni od
dnia rozwiązania się umowy wypowiedzianej, jeżeli nie jest stroną innej umowy,
o której mowa w ust. 1.
1.Sprzedawca żywności jest obowiązany do prowadzenia w jednostce
handlu, o której mowa w art. 2 pkt 3, kampanii edukacyjno-informacyjnych
w zakresie racjonalnego gospodarowania żywnością oraz przeciwdziałania
marnowaniu żywności co najmniej raz w roku przez co najmniej dwa kolejne
tygodnie, w każdym dniu działalności jednostki handlu.
2.Kampanie, o których mowa w ust. 1, są prowadzone wspólnie
z organizacją pozarządową, z którą sprzedawca żywności zawarł umowę, o której
mowa w art. 3 ust. 1.
3.Na kampanie, o których mowa w ust. 1, można przeznaczyć nie więcej niż
20% środków pochodzących z opłaty, o której mowa w art. 5.
1.Sprzedawca żywności jest obowiązany do ponoszenia opłaty za
marnowanie żywności, zwanej dalej „opłatą”.
2.Opłatę oblicza się jako iloczyn stawki opłaty i masy marnowanej żywności.
Podstawę obliczenia opłaty stanowi 90% masy marnowanej żywności
w kilogramach.
3.Stawka opłaty wynosi 0,1 zł za 1 kg marnowanej żywności.
4.Opłatę pomniejsza się o koszty poniesione przez sprzedawcę żywności na
prowadzone kampanie edukacyjno-informacyjne, o których mowa w art. 4.
5.Opłatę pomniejsza się o poniesione przez sprzedawcę żywności koszty
wykonania umowy, o której mowa w art. 3 ust. 1, w szczególności koszty
transportu i dystrybucji żywności.
6.Opłata jest obliczana na koniec roku kalendarzowego.
7.Sprzedawca żywności ustala we własnym zakresie wysokość należnej
opłaty i wnosi ją na rachunek bankowy organizacji pozarządowej, z którą zawarł
umowę, o której mowa w art. 3 ust. 1, do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego
następującego po roku, którego opłata dotyczy. Jeżeli sprzedawca żywności zawarł
umowę, o której mowa w art. 3 ust. 1, z więcej niż jedną organizacją pozarządową,
opłatę dzieli się między wszystkie organizacje proporcjonalnie do ilości odebranej
przez nie żywności. W przypadku gdy sprzedawca żywności nie przekazał
żywności żadnej z organizacji pozarządowych, przekazuje opłatę w częściach
równych wszystkim organizacjom, z którymi zawarł umowę.
8.W przypadku niezawarcia umowy, o której mowa w art. 3 ust. 1,
sprzedawca żywności wnosi, w terminie określonym w ust. 7, należną opłatę na
rachunek bankowy wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki
wodnej na terenie województwa, w którym znajduje się siedziba sprzedawcy
żywności. Środki pochodzące z opłaty przeznaczane są na działania w zakresie
przeciwdziałania marnowaniu żywności.
9.W przypadku gdy wysokość całej opłaty nie przekracza 300 zł, opłaty nie
wnosi się.
10.Sprzedawca żywności zamieszcza informację o wysokości należnej opłaty
lub wartości żywności przekazanej organizacjom pozarządowym,
z przeznaczeniem na wykonywanie przez te organizacje zadań w zakresie
określonym w art. 2 pkt 2, w sprawozdaniu finansowym, o którym mowa
w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351,
1495, 1571, 1655 i 1680 oraz z 2020 r. poz.
568), oraz na swojej stronie
internetowej, jeżeli ją prowadzi
1.Środki pochodzące z opłaty organizacja pozarządowa przeznacza
na wykonywanie zadań w zakresie określonym w art. 2 pkt 2, w tym na
pokrywanie kosztów administracyjnych.
2.Organizacja pozarządowa może przeznaczyć na pokrycie kosztów
administracyjnych nie więcej niż 20% środków pochodzących z opłaty.
1.Organizacja pozarządowa składa sprzedawcy żywności, o którym
mowa w art. 5 ust. 7, pisemną roczną informację o wykorzystaniu środków
pochodzących z opłaty, w szczególności informację, ile środków zostało
przeznaczone na pokrycie kosztów administracyjnych, w terminie do dnia
31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy informacja.
2.Organizacja pozarządowa składa organowi, o którym mowa w art. 20,
pisemne roczne sprawozdanie o sposobie zagospodarowania otrzymanej żywności
zawierające w szczególności dane o masie żywności otrzymanej od sprzedawców
żywności oraz masie żywności, którą przekazała na rzecz potrzebujących, wraz
z wykazem sprzedawców żywności, od których otrzymała żywność, w terminie do
dnia 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.
3.Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze
rozporządzenia, wzór informacji o wykorzystaniu środków pochodzących z opłaty
oraz wzór sprawozdania o sposobie zagospodarowania otrzymanej żywności,
mając na względzie zapewnienie przejrzystości i komunikatywności tej informacji
i sprawozdania, a także ujednolicenie sposobu ich opracowywania.
1.Sprzedawca żywności składa wojewódzkiemu funduszowi ochrony
środowiska i gospodarki wodnej na terenie województwa, w którym prowadzi on
działalność w zakresie sprzedaży żywności, pisemne roczne sprawozdanie
o marnowanej żywności zawierające dane o całkowitej masie marnowanej
żywności w danym roku oraz wysokości należnej opłaty wraz ze wskazaniem
wysokości opłaty, która zostanie wpłacona do funduszu, w terminie do dnia
31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy
sprawozdanie.
2.Wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej składa
organowi, o którym mowa w art. 20, pisemne roczne zbiorcze sprawozdanie
o marnowanej żywności zawierające dane o całkowitej masie marnowanej
żywności przez sprzedawców żywności w danym roku oraz całkowitej wysokości
należnej opłaty i wysokości opłaty wpłaconej do wojewódzkiego funduszu ochrony
środowiska i gospodarki wodnej wraz z wykazem sprzedawców żywności, którzy
złożyli sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, w terminie do dnia 30 czerwca roku
kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.
3.Minister właściwy do spraw klimatu określi, w drodze rozporządzenia,
wzór sprawozdania o marnowanej żywności oraz wzór zbiorczego sprawozdania
o marnowanej żywności, mając na względzie zapewnienie przejrzystości i
komunikatywności tych sprawozdań, a także ujednolicenie sposobu ich
opracowywania.
1.Kto, wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 7 ust. 2
i art. 8 ust. 1, nie składa sprawozdania, podlega karze grzywny.
2.Orzekanie w sprawach o czyny określone w ust. 1 następuje w trybie
przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach
o wykroczenia (Dz. U. z 2020 r. poz. 729, 956 i
1423)
1.Kto wbrew obowiązkowi określonemu w art. 3 ust. 1, nie zawiera
z organizacją pozarządową umowy dotyczącej nieodpłatnego przekazywania
żywności, z przeznaczeniem na wykonywanie przez tę organizację zadań w zakre-
sie określonym w art. 2 pkt 2, podlega karze pieniężnej w wysokości 5000 zł.
2.Kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, nie nakłada się, w przypadku gdy
sprzedawca żywności wykaże, że nie było możliwe zawarcie umowy dotyczącej
nieodpłatnego przekazywania żywności z organizacją pozarządową wykonującą
zadania w zakresie określonym w art. 2 pkt 2 na terenie powiatu, w którym
prowadzi on działalność w zakresie sprzedaży żywności.
1.Kto wbrew obowiązkowi określonemu w art. 5 ust. 7, nie wnosi na
rachunek bankowy organizacji pozarządowej, z którą zawarł umowę, o której
mowa w art. 3 ust. 1, opłaty, wnosi ją w niepełnej wysokości albo nie wnosi jej
w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 10 000 zł.
2.Karze określonej w ust. 1 podlega także ten, kto wbrew obowiązkowi
określonemu w art. 5 ust. 8, nie wnosi na rachunek bankowy wojewódzkiego
funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej opłaty, wnosi ją w niepełnej
wysokości albo nie wnosi jej w terminie.
1.Kary pieniężne, o których mowa w art. 10 i art. 11, wymierza,
w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska właściwy ze względu
na miejsce prowadzenia przez sprzedawcę żywności działalności w zakresie
sprzedaży żywności.
2.Przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa
w art. 11, wojewódzki inspektor ochrony środowiska uwzględnia ilość marnowanej
żywności podlegającej wniesieniu opłaty, wysokość wniesionej w niepełnym
wymiarze opłaty oraz liczbę dni opóźnienia wniesienia opłaty.
3.Jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, który popełnił
naruszenie, dołożył należytej staranności, aby do naruszenia nie doszło, lub nie miał
żadnego wpływu na powstanie naruszenia, a nastąpiło ono na skutek okoliczności,
których nie mógł przewidzieć, wojewódzki inspektor ochrony środowiska
odstępuje od wymierzenia kary pieniężnej, umarza postępowanie oraz zwalnia
podmiot od wniesienia opłaty za okres do wydania decyzji o umorzeniu
postępowania.
4.Kary pieniężne wnosi się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja
o wymierzeniu kary stała się ostateczna, na rachunek bankowy wskazany w tej
decyzji.
(pominięte)2)
W okresie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy przez sprzedawcę żywności rozumie się podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze w zakresie sprzedaży żywności w jednostce handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym powyżej 400 m2, w której przychody ze sprzedaży środków spożywczych stanowią co najmniej 50% przychodów ze sprzedaży wszystkich towarów.
Sprzedawca żywności jest obowiązany do zawarcia pierwszej umowy, o której mowa w art. 3 ust. 1, w terminie 5 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Podstawę obliczenia opłaty w roku, w którym art. 5 wszedł w życie, stanowi 80% masy marnowanej żywności w kilogramach.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po upływie 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, przedstawi Sejmowi i Senatowi ocenę jej funkcjonowania, w szczególności w zakresie zasadności i skuteczności rozwiązań w niej przewidzianych.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia3), z wyjątkiem art. 5–14, które wchodzą w życie pierwszego dnia szóstego miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia.
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę