Ustawa określa zasady odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary jako przestępstwa lub przestępstwa skarbowe oraz zasady postępowania w przedmiocie takiej odpowiedzialności.
Ustawa z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.
Dz.U. 2002 poz. 1661
Zobacz w ISAP →1.Podmiotem zbiorowym w rozumieniu ustawy jest osoba prawna
oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne
przepisy przyznają zdolność prawną, z wyłączeniem Skarbu Państwa, jednostek
samorządu terytorialnego i ich związków.
2.Podmiotem zbiorowym w rozumieniu ustawy jest również spółka
handlowa z udziałem Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub
związku takich jednostek, spółka kapitałowa w organizacji, podmiot w stanie
likwidacji oraz przedsiębiorca niebędący osobą fizyczną, a także zagraniczna
jednostka organizacyjna.
Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności za czyn zabroniony, którym jest zachowanie osoby fizycznej:
1)działającej w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego w ramach
uprawnienia lub obowiązku do jego reprezentowania, podejmowania w jego
imieniu decyzji lub wykonywania kontroli wewnętrznej albo przy
przekroczeniu tego uprawnienia lub niedopełnieniu tego obowiązku,
2)dopuszczonej do działania w wyniku przekroczenia uprawnień lub
niedopełnienia obowiązków przez osobę, o której mowa w pkt 1,
3)działającej w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego, za zgodą lub
wiedzą osoby, o której mowa w pkt 1,
3a)będącej przedsiębiorcą, który bezpośrednio współdziała z podmiotem
zbiorowym w realizacji celu prawnie dopuszczalnego
4)(uchylony)
– jeżeli zachowanie to przyniosło lub mogło przynieść podmiotowi zbiorowemu
korzyść, chociażby niemajątkową.
Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności, jeżeli fakt popełnienia czynu zabronionego, wymienionego w art. 16, przez osobę, o której mowa w art. 3, został potwierdzony prawomocnym wyrokiem skazującym tę osobę, wyrokiem warunkowo umarzającym wobec niej postępowanie karne albo postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, orzeczeniem o udzielenie tej osobie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności albo orzeczeniem sądu o umorzeniu przeciwko niej postępowania z powodu okoliczności wyłączającej ukaranie sprawcy.
W przypadku popełnienia czynu zabronionego, wymienionego w art. 16 ust. 1 pkt 8, przez osobę, o której mowa w art. 3, podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności niezależnie od wydania wyroku albo orzeczenia, o których mowa w art. 4.
Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności, jeżeli do popełnienia czynu zabronionego doszło w następstwie:
1)co najmniej braku należytej staranności w wyborze osoby fizycznej, o której
mowa w art. 3 pkt 2 lub 3, lub co najmniej braku należytego nadzoru nad tą
osobą – ze strony organu lub przedstawiciela podmiotu zbiorowego;
2)organizacji działalności podmiotu zbiorowego, która nie zapewniała
uniknięcia popełnienia czynu zabronionego przez osobę, o której mowa
w art. 3 pkt 1 lub 3a, podczas gdy mogło je zapewnić zachowanie należytej
staranności, wymaganej w danych okolicznościach, przez organ lub
przedstawiciela podmiotu zbiorowego.
Odpowiedzialność albo brak odpowiedzialności podmiotu zbiorowego na zasadach określonych w niniejszej ustawie nie wyłącza odpowiedzialności cywilnej za wyrządzoną szkodę, odpowiedzialności administracyjnej ani indywidualnej odpowiedzialności prawnej sprawcy czynu zabronionego.
Wobec podmiotu zbiorowego sąd orzeka karę pieniężną w wysokości od 1000 do 5 000 000 złotych, nie wyższą jednak niż 3 % przychodu osiągniętego w roku obrotowym, w którym popełniono czyn zabroniony będący podstawą odpowiedzialności podmiotu zbiorowego.
W przypadku określonym w art. 4a wobec podmiotu zbiorowego sąd orzeka karę pieniężną w wysokości od 10 000 do 5 000 000 złotych.
1.Wobec podmiotu zbiorowego orzeka się przepadek:
1)przedmiotów pochodzących chociażby pośrednio z czynu zabronionego lub
które służyły lub były przeznaczone do popełnienia czynu zabronionego;
2)korzyści majątkowej pochodzącej chociażby pośrednio z czynu
zabronionego;
3)równowartości przedmiotów lub korzyści majątkowej pochodzących
chociażby pośrednio z czynu zabronionego.
2.Przepadku wymienionego w ust. 1 nie orzeka się, jeżeli przedmiot, korzyść
majątkowa lub ich równowartość podlega zwrotowi innemu uprawnionemu
podmiotowi.
1.Wobec podmiotu zbiorowego można orzec:
1)zakaz promocji lub reklamy prowadzonej działalności, wytwarzanych lub
sprzedawanych wyrobów, świadczonych usług lub udzielanych świadczeń;
2)zakaz korzystania z dotacji, subwencji lub innych form wsparcia finansowego
środkami publicznymi;
2a)zakaz dostępu do środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 i 4 ustawy
z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz.
1530, 1572 i 1717) – w przypadku skazania osoby, o której mowa w art. 3, za
przestępstwo, o którym mowa w art. 9 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca
2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom
przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
(Dz. U. z 2021 r. poz. 1745);
3)zakaz korzystania z pomocy organizacji międzynarodowych, których
Rzeczpospolita Polska jest członkiem;
4)zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne;
5)(uchylony)
6)podanie wyroku do publicznej wiadomości.
2.Zakazy, o których mowa w ust. 1 pkt 1–4, orzeka się na okres od 1 roku do
lat 5; orzeka się je w latach.
2a.W przypadku skazania osoby, o której mowa w art. 3, za przestępstwo,
o którym mowa w art. 9 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach
powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew
przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sąd może zasądzić na rzecz
Skarbu Państwa kwotę stanowiącą równowartość środków publicznych, o których
mowa w ust. 1 pkt 2a, otrzymanych w okresie 12 miesięcy poprzedzających
wydanie wyroku albo orzeczenia, o którym mowa w art. 4.
3.(uchylony)
Orzekając karę pieniężną, zakazy lub podanie wyroku do publicznej wiadomości, sąd uwzględnia w szczególności wagę nieprawidłowości w wyborze lub nadzorze, o których mowa w art. 5, rozmiary korzyści uzyskanej lub możliwej do uzyskania przez podmiot zbiorowy, jego sytuację majątkową, społeczne następstwa ukarania oraz wpływ ukarania na dalsze funkcjonowanie podmiotu zbiorowego.
1.Orzekając karę pieniężną lub przepadek, sąd uwzględnia
prawomocne orzeczenie o nałożeniu na podmiot zbiorowy odpowiedzialności
posiłkowej za karę grzywny lub ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku
przedmiotów orzeczone wobec osoby fizycznej, o której mowa w art. 3, za
przestępstwo skarbowe.
2.Orzekając przepadek korzyści majątkowej lub jej równowartości, sąd
uwzględnia prawomocne orzeczenie wydane na podstawie art. 24 § 5 Kodeksu
karnego skarbowego, nakładające na podmiot zbiorowy obowiązek zwrotu
korzyści majątkowej osiągniętej w wyniku przestępstwa osoby fizycznej, o której
mowa w art. 3.
W szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy czyn zabroniony stanowiący podstawę odpowiedzialności podmiotu zbiorowego nie przyniósł temu podmiotowi korzyści, sąd może odstąpić od orzeczenia kary pieniężnej, poprzestając na orzeczeniu przepadku, zakazu lub podania wyroku do publicznej wiadomości, z zastrzeżeniem przepisów art. 8 ust. 2 i art. 11.
Jeżeli przed upływem 5 lat od orzeczenia kary pieniężnej zostanie ponownie popełniony czyn zabroniony stanowiący podstawę odpowiedzialności podmiotu zbiorowego, wobec tego podmiotu można orzec karę pieniężną w wy- sokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.
Kary pieniężnej, przepadku, zakazów ani podania wyroku do publicznej wiadomości nie orzeka się wobec podmiotu zbiorowego, jeżeli od dnia wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 4, upłynęło 10 lat.
Kary pieniężnej, przepadku, zakazów ani podania wyroku do publicznej wiadomości nie wykonuje się, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony pod groźbą kary upłynęło 10 lat.
Egzekucję środka, o którym mowa w art. 9 ust. 2a, prowadzi naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W celu wykonania środka sąd niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku, o którym mowa w art. 9 ust. 2a, przesyła organowi egzekucyjnemu jego odpis lub wyciąg.
1.Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności na podstawie
ustawy, jeżeli osoba, o której mowa w art. 3, popełniła przestępstwo:
1)przeciwko obrotowi gospodarczemu, określone w:
a)art. 296, art. 297–306c oraz art. 308 Kodeksu karnego,
b)art. 430–440 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności
ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 838 i 1565),
c)art. 87–98 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz. U. z 2024
r. poz. 708),
d)art. 171 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1646 i 1685),
e)art. 303–305 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności
przemysłowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1170),
f)art. 585–592 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek
handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96),
g)art. 33 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą
towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla
bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego
pokoju i bezpieczeństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1582),
h)art. 133, art. 136 i art. 139 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r.
o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania
i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami
i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z
2023 r. poz. 1743),
i)(uchylona)
j)art. 63–63c ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach
wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. z 2022 r.
poz. 2378);
2)przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, określone w:
a)art. 310–314 Kodeksu karnego,
b)art. 178–183 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 722),
c)art. 37 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach
hipotecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 110),
d)art. 99–101 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej
i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do
zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U.
z 2024 r. poz. 620),
e)art. 37–41 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu
społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy
kredytobiorcom (Dz. U. z 2024 r. poz. 984);
3)łapownictwa i płatnej protekcji, określone w:
a)art. 228–230a, art. 250a i art. 296a Kodeksu karnego,
b)art. 192b i art. 192c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U.
z 2024 r. poz. 146, 858, 1222, 1593 i 1615),
c)art. 46–48 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1488);
4)przeciwko ochronie informacji, określone w art. 267–269b Kodeksu karnego;
5)przeciwko wiarygodności dokumentów, określone w art. 270–273 Kodeksu
karnego;
6)przeciwko mieniu, określone w art. 286 i 287 oraz w art. 291–293 Kodeksu
karnego;
7)przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, określone w art. 199–200b
i art. 202–204 Kodeksu karnego;
8)przeciwko środowisku, określone w:
a)rozdziale XXII Kodeksu karnego,
b)art. 31–34 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych
i ich mieszaninach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1816),
c)(uchylona)
d)art. 58–61 i art. 64 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r.
o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych
(Dz. U. z 2022 r. poz. 546),
e)art. 37b ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji
Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416),
f)art. 127a i art. 128a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478),
g)art. 52 i art. 53 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach
zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach
cieplarnianych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2065),
h)art. 35a ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu
morza przez statki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1072 oraz z 2024 r. poz. 834);
9)przeciwko ludzkości określone w art. 119 Kodeksu karnego oraz przeciwko
wolności i porządkowi publicznemu, określone w art. 189a i w art. 252,
art. 255, art. 256–258, art. 263 oraz w art. 264 i art. 264a Kodeksu karnego;
9a)przeciwko rodzinie i opiece określone w art. 211a Kodeksu karnego;
9b)określone w art. 55 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci
Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.
U. z 2023 r. poz. 102);
10)określone w art. 23–24b ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu
nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233);
11)przeciwko własności intelektualnej, określone w art. 115–1181 ustawy z dnia
4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2022 r.
poz. 2509 oraz z 2024 r. poz. 1222 i 1254);
12)o charakterze terrorystycznym oraz określone w art. 165a i art. 255a Kodeksu
karnego;
13)określone w art. 53, art. 55 ust. 1 i 3, art. 56 ust. 1 i 3, art. 57, art. 58, art. 59
ust. 1 i 2, art. 61, art. 62 ust. 1 i 2, art. 63, art. 64 ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2023 r. poz. 1939);
14)określone w art. 124–126, art. 127, art. 127a, art. 129, art. 129a, art. 130–132c
i art. 132e ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U.
z 2024 r. poz. 686);
15)określone w art. 58 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez
masowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 616);
16)określone w art. 45–51 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu
informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. z 2023
r. poz. 2160 oraz z 2024 r. poz. 1597);
17)określone w art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach
powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew
przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
18)określone w art. 57g ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne
(Dz. U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859);
19)określone w art. 168f–168h ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, z późn. zm.1));
20)określone w art. 62 ustawy z dnia 20 maja 2021 r. o ochronie praw nabywcy
lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim
Funduszu Gwarancyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 695);
21)określone w art. 449 ustawy z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji
elektronicznej (Dz. U. poz. 1221).
2.Podmiot zbiorowy podlega również odpowiedzialności na podstawie
ustawy, jeżeli osoba, o której mowa w art. 3, popełniła przestępstwo skarbowe:
1)przeciwko obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji lub
subwencji, określone w art. 54 § 1 i 2, art. 55 § 1 i 2, art. 56 § 1 i 2, art. 58 § 2
i 3, art. 59 § 1–3, art. 60 § 1–3, art. 61 § 1, art. 62 § 1–4, art. 63 § 1–4, art. 64
§ 1, art. 65 § 1–3, art. 66 § 1, art. 67 § 1 i 2, art. 68 § 1, art. 69 § 1–3, art. 70
§ 1–4, art. 71–72, art. 73 § 1, art. 73a § 1 i 2, art. 74 § 1–3, art. 75 § 1 i 2,
art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1 i 2, art. 80 § 1–3, art. 80a § 1, art. 82
§ 1 oraz art. 83 § 1 Kodeksu karnego skarbowego;
2)przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z zagranicą towarami
i usługami, określone w art. 85 § 1 i 2, art. 86 § 1–3, art. 87 § 1–3, art. 88 § 1
i 2, art. 89 § 1 i 2, art. 90 § 1 i 2, art. 91 § 1–3, art. 92 § 1 i 2, art. 93, 94 § 1
i 2 oraz art. 95 § 1 Kodeksu karnego skarbowego;
3)przeciwko obrotowi dewizowemu, określone w art. 97 § 1–3, art. 98 § 1,
art. 99 § 1 i 2, art. 101 § 1, art. 102 § 1, art. 103 § 1, art. 104 § 1, art. 105 § 1,
art. 106 § 1, art. 106a § 1, art. 106b § 1, art. 106c § 1, art. 106d § 1, art. 106i
§ 1 oraz art. 106j § 1 Kodeksu karnego skarbowego;
4)przeciwko organizacji gier hazardowych, określone w art. 107 § 1–3,
art. 107a § 1, art. 108, art. 109, art. 110 i art. 110a Kodeksu karnego
skarbowego.
(uchylony)
(uchylony)
(uchylony)
(uchylony)
1.W postępowaniu karnym albo w postępowaniu w sprawie
o przestępstwo skarbowe przeciwko osobie, o której mowa w art. 3, o czyn
zabroniony określony w art. 16, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że
przyniósł on lub mógł przynieść podmiotowi zbiorowemu korzyść, chociażby
niemajątkową, podmiot ten może zgłosić udział swojego przedstawiciela
w postępowaniu przed sądem, nie później niż przed zamknięciem przewodu
sądowego w pierwszej instancji.
2.Przedstawicielem podmiotu zbiorowego nie może być osoba, o której
mowa w art. 3, przeciwko której toczy się postępowanie karne albo postępowanie
w sprawie o przestępstwo skarbowe.
3.Zgłoszenie udziału przedstawiciela podmiotu zbiorowego następuje
w formie pisemnej. Przepisy art. 119 i 120 Kodeksu postępowania karnego stosuje
się odpowiednio.
4.Jeżeli w postępowaniu przygotowawczym zostanie ustalony podmiot,
o którym mowa w ust. 1, należy niezwłocznie powiadomić ten podmiot
o przysługujących mu uprawnieniach i obowiązkach, o których mowa w ust. 1–3
oraz w art. 21a.
5.Jeżeli podmiot, o którym mowa w ust. 1, zostanie ustalony w postępowaniu
przed sądem pierwszej instancji, przed zamknięciem przewodu sądowego, przepis
ust. 4 stosuje się odpowiednio.
1.W postępowaniu sądowym, po zgłoszeniu w nim udziału
przedstawiciela podmiotu zbiorowego, podmiotowi temu przysługują uprawnienia
określone w art. 156, art. 167, art. 171 § 2, art. 341 § 1, art. 343 § 5, art. 343a,
art. 350 § 2 pkt 2, art. 352, art. 396 § 3, art. 406, art. 422 § 1, art. 423 § 2, art. 425,
art. 444, art. 457 § 2 i art. 459 Kodeksu postępowania karnego.
2.Sąd może przesłuchać przedstawiciela podmiotu zbiorowego w charakterze
świadka. Osoba ta może odmówić zeznań. Przepisy art. 72, art. 75, art. 87
i art. 89 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.
3.W przypadku skorzystania z uprawnienia określonego w art. 171 § 2 lub
art. 406 § 1 Kodeksu postępowania karnego przedstawiciel podmiotu zbiorowego
może, uwzględniając kolejność wskazaną w art. 370 § 1 oraz w art. 406 § 1
Kodeksu postępowania karnego, odpowiednio zadawać pytania stronom lub zabrać
głos po zamknięciu przewodu sądowego przed wystąpieniem obrońcy
oskarżonego.
Do postępowania w sprawie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Nie stosuje się jednak przepisów Kodeksu postępowania karnego o oskarżycielu prywatnym, przedstawicielu społecznym, postępowaniu przygotowawczym, postępowaniach szczególnych oraz o postępowaniu karnym w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych.
Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto dowód zgłasza.
1.W sprawach odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny
zabronione pod groźbą kary orzeka w pierwszej instancji sąd rejonowy, w którego
okręgu popełniono czyn zabroniony, a jeżeli czyn taki popełniono w okręgu kilku
sądów, na polskim statku wodnym lub powietrznym albo za granicą – sąd
rejonowy, w którego okręgu znajduje się siedziba podmiotu zbiorowego,
a w przypadku zagranicznej jednostki organizacyjnej – siedziba jej przedstawiciela
w Rzeczypospolitej Polskiej.
2.Środki odwoławcze od wyroków oraz orzeczeń i zarządzeń zamykających
drogę do wydania wyroku rozpoznaje sąd okręgowy właściwy według przepisów
Kodeksu postępowania karnego, a środki odwoławcze od pozostałych
postanowień, zarządzeń i czynności – sąd rejonowy w innym równorzędnym
składzie.
Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi pierwszej instancji, sprawę ze względu na jej szczególną wagę lub zawiłość. Przepis art. 24 ust. 2 stosuje się odpowiednio do sądu apelacyjnego lub okręgowego.
W celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, jeszcze przed jego wszczęciem, można wystąpić do właściwego sądu o wydanie postanowienia o zabezpieczeniu na mieniu podmiotu zbiorowego grożącej kary pieniężnej lub przepadku.
1.W postępowaniu w sprawie odpowiedzialności podmiotu
zbiorowego lub w postępowaniu karnym albo postępowaniu w sprawie
o przestępstwo skarbowe przeciwko osobie, o której mowa w art. 3, o czyn
zabroniony określony w art. 16, sąd może zastosować wobec podmiotu zbiorowego
środek zapobiegawczy w postaci zakazu łączenia się, podziału lub przekształcenia
się podmiotu zbiorowego, zakazu ubiegania się o zamówienia publiczne na czas
trwania tych postępowań, a także obciążania w tym czasie bez zgody sądu swojego
majątku lub zbywania bez takiej zgody określonych przez sąd składników
majątkowych.
2.Na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego przysługuje
zażalenie.
3.Okres wykonywania środka zapobiegawczego w postaci zakazu ubiegania
się o zamówienia publiczne na czas trwania postępowania zalicza się do okresu, na
który orzeczono zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 4.
4.W przypadku zastosowania środka zapobiegawczego w postaci zakazu
ubiegania się o zamówienia publiczne na czas trwania postępowania, przy
orzekaniu zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 4, nie stosuje się przepisu
art. 14.
1.Postępowanie wszczyna się na wniosek prokuratora lub
pokrzywdzonego, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.W sprawach, w których podstawą odpowiedzialności podmiotu
zbiorowego jest czyn zabroniony uznany przez ustawę za czyn nieuczciwej
konkurencji, postępowanie wszczyna się również na wniosek Prezesa Urzędu
Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Wniosek złożony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez osobę uprawnioną do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych.
Wniosek powinien zawierać:
1)oznaczenie wnioskodawcy oraz jego adres dla doręczeń;
2)oznaczenie podmiotu zbiorowego oraz jego adres dla doręczeń;
3)dokładne określenie czynu zabronionego stanowiącego podstawę
odpowiedzialności podmiotu zbiorowego, z uwzględnieniem okoliczności,
o których mowa w art. 3 i 5;
4)wskazanie prawomocnego wyroku lub innego orzeczenia, o którym mowa
w art. 4, wraz z oznaczeniem sądu lub organu, który wydał to orzeczenie;
5)wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy;
6)uzasadnienie;
7)wykaz dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się
wnioskodawca.
Z wnioskiem przesyła się sądowi odpis orzeczenia, o którym mowa w art. 4, wraz z uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono.
Wniosek podlega wstępnej kontroli sądu; przepisy Kodeksu postępowania karnego o wstępnej kontroli oskarżenia stosuje się odpowiednio, z tym że udział stron w posiedzeniu nie jest obowiązkowy.
Jeżeli wniosek w tej samej sprawie złożyli prokurator i pokrzywdzony, rozpoznaniu podlega wniosek prokuratora; sąd orzeka o dopuszczeniu pokrzywdzonego do udziału w postępowaniu obok prokuratora, chyba że sprzeciwia się temu interes wymiaru sprawiedliwości; art. 53 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.
1.W imieniu podmiotu zbiorowego w postępowaniu występuje
osoba wchodząca w skład organu uprawnionego do reprezentowania tego
podmiotu.
2.Podmiot zbiorowy może ustanowić obrońcę spośród radców prawnych lub
adwokatów.
3.Osoba, o której mowa w ust. 1, ma prawo składania wyjaśnień, może
jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub
odmówić składania wyjaśnień. Osoba ta ma prawo składania wyjaśnień do każdego
dowodu przeprowadzonego na rozprawie.
4.W imieniu podmiotu zbiorowego w postępowaniu nie może występować
osoba, o której mowa w art. 3.
5.W przypadku wyznaczenia przez podmiot zbiorowy osoby, o której mowa
w art. 3, sąd wzywa podmiot zbiorowy do wskazania, w terminie 30 dni, innej
osoby, która będzie występowała w postępowaniu w jego imieniu.
6.W razie niewyznaczenia w terminie innej osoby, o której mowa w ust. 5,
albo gdy nie działają organy uprawnione do reprezentowania podmiotu
zbiorowego, sąd wyznacza temu podmiotowi obrońcę z urzędu, spośród osób
wymienionych w ust. 2.
1.W rozprawie mogą wziąć udział: wnioskodawca, pokrzywdzony
dopuszczony do udziału w postępowaniu obok prokuratora, przedstawiciel
podmiotu zbiorowego i jego obrońca.
2.Nieusprawiedliwione niestawiennictwo strony nie wstrzymuje rozpoznania
sprawy.
Dowody dopuszcza się na wniosek stron, a w uzasadnionych wypadkach także z urzędu; niedopuszczalny jest dowód oczywiście zmierzający do przedłużenia postępowania.
1.Sąd rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne
w granicach wniosku; orzeczenia, o których mowa w art. 4, są jednak wiążące.
2.Powagę rzeczy osądzonej lub zawisłość sprawy ustala się wyłącznie
według czynu zabronionego, za który podmiot zbiorowy poniósł albo ma ponieść
odpowiedzialność.
1.Sąd może odczytywać na rozprawie głównej protokoły
przesłuchań świadków, oskarżonych i obwinionych, a także zawiadomienia
o przestępstwie sporządzone w postępowaniu prowadzonym na podstawie
odrębnych przepisów.
2.Wolno również odczytywać na rozprawie protokoły oględzin, przeszukania
i zatrzymania rzeczy, opinie biegłych, instytutów, zakładów lub instytucji oraz
wszelkie dokumenty urzędowe złożone w postępowaniu prowadzonym na
podstawie odrębnych przepisów.
3.Jeżeli czynność procesowa była utrwalona za pomocą stenogramu lub
urządzenia rejestrującego dźwięk lub obraz, zapis taki można również odtworzyć
na rozprawie.
1.Protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie
można uznać bez ich odczytania za ujawnione w całości lub części; należy je jednak
odczytać, jeżeli którakolwiek ze stron tego zażąda.
2.Żądanie strony, której protokół lub dokument nie dotyczy, nie stoi na
przeszkodzie uznaniu tego protokołu lub dokumentu za ujawnione bez ich
odczytania.
Od wyroku sądu pierwszej instancji wnioskodawcy i podmiotowi zbiorowemu przysługuje apelacja.
Kasacja może być wniesiona przez strony oraz przez Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obywatelskich.
1.W sprawach dotyczących odpowiedzialności podmiotów
zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary sąd i prokurator udzielają
pomocy prawnej na wniosek właściwego organu państwa obcego.
2.W sprawach, w których czynem zabronionym jest czyn uznany przez
ustawę za czyn nieuczciwej konkurencji, pomocy prawnej udziela również Prezes
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Do wykonania orzeczonej kary pieniężnej, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiadomości stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu karnego wykonawczego dotyczące wykonania grzywny, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiadomości, przy czym kara pieniężna jest płatna z przychodu podmiotu zbiorowego.
Zatarcie orzeczenia stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony pod groźbą kary następuje z mocy prawa z upływem 10 lat od wykonania lub darowania albo przedawnienia wykonania kary pieniężnej, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiadomości.
(pominięte)
Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych niniejszą ustawą zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia2).
Masz pytanie dotyczące tej ustawy?
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który pomoże Ci zrozumieć przepisy.
Zapytaj AI o tę ustawę