Art. 672.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 672 KPK wprowadza szczególną regułę dotyczącą postępowania przed sądami wojskowymi. Zgodnie z tym przepisem sąd wojskowy pierwszej instancji sporządza uzasadnienie wyroku z urzędu, a więc bez potrzeby składania przez kogokolwiek wniosku o jego sporządzenie i doręczenie. Jest to rozwiązanie odmienne od zasady obowiązującej w zwykłym postępowaniu karnym, gdzie pisemne uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji powstaje co do zasady dopiero na wniosek uprawnionego uczestnika postępowania. Przepis przewiduje jednocześnie wyjątek: obowiązek ten nie dotyczy wyroków uwzględniających wnioski, o których mowa w art. 335 § 1 lub 2 oraz w art. 387 KPK, a więc rozstrzygnięć zapadających w trybie konsensualnym. Norma ta ma zatem dwa elementy - regułę ogólną o działaniu sądu z urzędu i zamknięty katalog sytuacji, w których reguła ta nie znajduje zastosowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w sprawach rozpoznawanych przez sądy wojskowe działające jako sądy pierwszej instancji. Aktywuje się on z chwilą wydania wyroku kończącego postępowanie w danej instancji, niezależnie od tego, czy wyrok jest skazujący, uniewinniający, czy umarzający postępowanie. Nie ma również znaczenia, czy strony zapowiadają zaskarżenie orzeczenia - uzasadnienie i tak powinno powstać. Wyłączenie obejmuje wyroki wydane po uwzględnieniu wniosku prokuratora o skazanie bez rozprawy (art. 335 § 1 lub 2 KPK) oraz wniosku oskarżonego o dobrowolne poddanie się karze (art. 387 KPK), gdzie treść rozstrzygnięcia odpowiada uzgodnieniom stron.

Przykład

Żołnierz zostaje oskarżony o przestępstwo przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej i sprawa trafia do wojskowego sądu garnizonowego. Po przeprowadzeniu rozprawy sąd wydaje wyrok skazujący. Choć ani obrońca, ani prokurator nie składają wniosku o pisemne uzasadnienie, sąd - na podstawie art. 672 KPK - sporządza je z urzędu i włącza do akt sprawy. Gdyby jednak ten sam żołnierz złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze w trybie art. 387 KPK, a sąd wniosek ten uwzględnił, pisemne uzasadnienie nie powstałoby automatycznie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest zakładanie, że skoro uzasadnienie sporządzane jest z urzędu, to samo przez się otwiera to nowy, dowolny termin na wniesienie apelacji - kwestie terminów regulują odrębne przepisy i wymagają odrębnej analizy. Drugim nieporozumieniem jest rozciąganie art. 672 KPK na postępowania przed sądami powszechnymi, podczas gdy dotyczy on wyłącznie sądownictwa wojskowego. Trzecim błędem jest przyjmowanie, że w sprawach konsensualnych uzasadnienie nigdy nie powstanie - wyłączenie z art. 672 KPK oznacza jedynie brak automatyzmu, a nie zakaz jego sporządzenia na zasadach ogólnych. Bywa też mylnie sądzone, że wyjątek obejmuje każdy wyrok wydany bez rozprawy, podczas gdy przepis wymienia konkretne podstawy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena skutków procesowych zależy od realiów konkretnego postępowania.