Art. 660.

Co stanowi przepis

Art. 660 KPK dotyczy szczególnej grupy przestępstw, które co do zasady ścigane są dopiero na wniosek dowódcy jednostki wojskowej. Paragraf 1 przewiduje wyjątek od tej reguły: prokurator wojskowy może wszcząć postępowanie karne o taki czyn również wtedy, gdy wniosku dowódcy w ogóle nie ma, o ile wymagają tego ważne względy dyscypliny wojskowej. Przepis nie definiuje bliżej tych względów, pozostawiając ich ocenę prokuratorowi, który musi jednak wykazać, że sprawa wykracza poza zwykły konflikt czy drobne uchybienie i realnie dotyka porządku służby. Paragraf 2 równoważy tę kompetencję kontrolą sądową: dowódcy jednostki, a w wypadku określonym w art. 347 § 1 Kodeksu karnego także pokrzywdzonemu, przysługuje zażalenie na postanowienie prokuratora do sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Paragraf 3 wyłącza to zażalenie w sytuacji, gdy dopiero w toku postępowania sądowego okaże się, że czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa ściganego na wniosek dowódcy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 660 KPK znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniu w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych i tylko wobec czynów, dla których ustawa wymaga wniosku dowódcy jednostki wojskowej jako warunku ścigania. Warunkiem skorzystania z uprawnienia jest ustalenie, że za wszczęciem postępowania przemawiają ważne względy dyscypliny wojskowej, a więc interes wykraczający poza wolę samego dowódcy. Decyzja przybiera formę postanowienia, co pozwala na jej weryfikację w trybie zażalenia. Uprawnienie do zaskarżenia ma dowódca jednostki, a dodatkowo pokrzywdzony w wypadku wskazanym w art. 347 § 1 Kodeksu karnego. Kontrolę sprawuje sąd właściwy do rozpoznania sprawy, a nie prokurator nadrzędny.

Przykład

W jednostce dochodzi do zdarzenia między żołnierzami, które formalnie wymaga wniosku dowódcy o ściganie. Dowódca wniosku nie składa, licząc na wewnętrzne załatwienie sprawy, jednak zdarzenie zostaje nagłośnione i podważa autorytet przełożonych oraz porządek służby. Prokurator wojskowy, powołując się na art. 660 § 1 KPK, wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania bez wniosku, wskazując ważne względy dyscypliny wojskowej. Dowódca, który się z tym nie zgadza, może złożyć zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy na podstawie art. 660 § 2 KPK.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że brak wniosku dowódcy zawsze zamyka drogę do ścigania - art. 660 KPK wyraźnie tego nie potwierdza. Drugim jest założenie, że prokurator może działać dowolnie; przesłanka ważnych względów dyscypliny wojskowej podlega kontroli sądu. Trzecim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że zażalenie przysługuje każdemu pokrzywdzonemu - uprawnienie to obejmuje go tylko w wypadku z art. 347 § 1 Kodeksu karnego. Wreszcie mylnie sądzi się, że kontrola zawsze jest dostępna, tymczasem § 3 wyłącza ją, gdy charakter czynu ujawnia się dopiero przed sądem. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.