Art. 658.

Co stanowi przepis

Art. 658 KPK dotyczy przestępstw ściganych na wniosek dowódcy jednostki wojskowej i wprowadza zasadę, że prokurator wojskowy odmawia wszczęcia postępowania, jeżeli wobec sprawcy zastosowano już środki przewidziane w wojskowych przepisach dyscyplinarnych. Chodzi zatem o sytuację, w której dany czyn został wcześniej rozliczony w trybie dyscyplinarnym, a mimo to zgłoszono wniosek o ściganie karne. Paragraf 2 przewiduje jednak dwa wyłączenia od tego zakazu: gdy wniosek o ściganie składa wyższy dowódca po uchyleniu kary dyscyplinarnej oraz gdy prokurator wojskowy korzysta z uprawnienia przewidzianego w art. 660 KPK. Paragraf 3 wyłącza natomiast stosowanie art. 12 § 3 KPK, czyli reguły o możliwości cofnięcia wniosku o ściganie, do wniosku dowódcy jednostki wojskowej oraz do wniosku wyższego dowódcy. Oznacza to, że taki wniosek raz złożony nie podlega cofnięciu na zasadach ogólnych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w postępowaniu w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych i tylko wobec tych czynów, które są ścigane na wniosek dowódcy jednostki wojskowej. Warunkiem odmowy wszczęcia postępowania jest ustalenie, że wobec sprawcy tego samego czynu zastosowano już środki dyscyplinarne przewidziane w wojskowych przepisach dyscyplinarnych. Jeżeli takie środki nie zostały zastosowane albo zostały następnie uchylone, a wniosek składa wyższy dowódca, podstawa odmowy z art. 658 § 1 KPK odpada. Odrębną drogą jest skorzystanie przez prokuratora wojskowego z uprawnienia z art. 660 KPK, które pozwala na prowadzenie postępowania niezależnie od wcześniejszej reakcji dyscyplinarnej.

Przykład

Żołnierz dopuszcza się czynu ściganego na wniosek dowódcy jednostki, a dowódca reaguje, wymierzając mu karę dyscyplinarną przewidzianą w przepisach wojskowych. Następnie do prokuratora wojskowego wpływa wniosek o ściganie tego samego czynu. Prokurator, stwierdzając, że środki dyscyplinarne zostały już zastosowane, wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 658 § 1 KPK. Gdyby jednak kara dyscyplinarna została później uchylona, a wniosek o ściganie złożył wyższy dowódca, przeszkoda z § 1 przestaje działać i sprawa może być prowadzona w trybie karnym.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że każde ukaranie dyscyplinarne trwale zamyka drogę do postępowania karnego - przepis wprost przewiduje wyjątki w § 2. Drugim nieporozumieniem jest mylenie odmowy wszczęcia postępowania z umorzeniem sprawy już prowadzonej, ponieważ art. 658 KPK odnosi się do etapu poprzedzającego wszczęcie. Trzecim jest założenie, że dowódca może swobodnie cofnąć złożony wniosek o ściganie, podczas gdy § 3 wyłącza tu stosowanie art. 12 § 3 KPK. Warto też pamiętać, że przepis nie tworzy samodzielnej podstawy odpowiedzialności, lecz porządkuje relację między reakcją dyscyplinarną a karną. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego postępowania.