Art. 615a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 615a § 1 KPK zawiera tzw. odesłanie, czyli technikę legislacyjną polegającą na tym, że ustawodawca nie tworzy odrębnych, szczegółowych regulacji, lecz nakazuje stosować przepisy już istniejące. Przepis stanowi, że regulacje rozdziałów 62, 62c, 62d, 63, 65b, 65d i 67 Kodeksu postępowania karnego, a także przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1805 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie wzajemnego uznawania nakazów zabezpieczenia i nakazów konfiskaty, stosuje się odpowiednio do współpracy między sądami, prokuratorami i innymi organami procesowymi a Prokuraturą Europejską. Kluczowe jest sformułowanie "odpowiednio" - oznacza ono, że wskazane przepisy nie są stosowane wprost i mechanicznie, lecz z uwzględnieniem odmienności podmiotu, jakim jest Prokuratura Europejska. Paragraf 2 tego artykułu został uchylony, więc obecnie norma ma jednolitą, jednoparagrafową treść.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 615a KPK znajduje zastosowanie wtedy, gdy polski sąd, prokurator albo inny organ prowadzący postępowanie karne wchodzi w relację proceduralną z Prokuraturą Europejską. Chodzi o sytuacje typowe dla obrotu prawnego w sprawach karnych: wnioski o dokonanie czynności dowodowych, przekazywanie materiałów, wystąpienia dotyczące zabezpieczenia mienia czy jego konfiskaty. Przepis nie tworzy nowych uprawnień merytorycznych, lecz wskazuje podstawę prawną i tryb postępowania, gdy druga strona współpracy nie jest organem państwa obcego w klasycznym rozumieniu, tylko organem Unii Europejskiej. Dzięki temu odesłaniu organy krajowe nie muszą poszukiwać odrębnych procedur, lecz sięgają do znanych już rozdziałów Kodeksu poświęconych obrotowi prawnemu z zagranicą oraz wzajemnemu uznawaniu orzeczeń.

Przykład zastosowania

Prokuratura Europejska prowadzi postępowanie dotyczące nadużyć przy wykorzystaniu środków unijnych i potrzebuje czynności, która ma zostać wykonana na terytorium Polski, na przykład przesłuchania świadka albo zabezpieczenia środków na rachunku bankowym. Zamiast tworzyć osobny, autonomiczny tryb, polski prokurator sięga do przepisów wskazanych w art. 615a KPK i stosuje je odpowiednio, tak jak przy wystąpieniach organów innego państwa. Jeżeli rzecz dotyczy zabezpieczenia lub konfiskaty składników majątkowych, dodatkowo znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia 2018/1805. W efekcie czynność jest wykonywana w ramach znanego i przewidywalnego schematu proceduralnego, a jej podstawa prawna jest jasno wskazana.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest odczytywanie art. 615a KPK jako przepisu przyznającego Prokuraturze Europejskiej samodzielne kompetencje procesowe w Polsce - artykuł ten reguluje wyłącznie sposób współpracy i wskazuje właściwe przepisy. Drugim nieporozumieniem jest pomijanie słowa "odpowiednio", co prowadzi do prób dosłownego przenoszenia rozwiązań przewidzianych dla państw obcych. Trzecim jest zapominanie o rozporządzeniu unijnym, które w sprawach zabezpieczenia i konfiskaty stosuje się obok przepisów krajowych. Warto też pamiętać, że § 2 został uchylony, więc powoływanie się na jego treść jest nieaktualne. W konkretnej, indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni stan faktyczny i dobierze właściwą podstawę działania.