Art. 610a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 610a KPK przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości kompetencję do zawarcia z odpowiednim organem państwa obcego porozumienia, które przewiduje podział kwot pieniężnych lub przedmiotów uzyskanych z wykonania orzeczenia skazującego na grzywnę albo orzeczenia przepadku. Przepis odsyła przy tym wprost do sytuacji uregulowanych w art. 609 § 2 oraz art. 610 § 4 i 5 Kodeksu postępowania karnego, czyli do przypadków związanych z przejęciem lub przekazaniem wykonania takich orzeczeń w obrocie międzynarodowym. Ustawodawca posłużył się sformułowaniem "może zawrzeć", co oznacza, że zawarcie porozumienia jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu. Przedmiotem porozumienia jest wyłącznie sposób rozdysponowania efektów wykonania orzeczenia, a nie sama zasadność czy treść rozstrzygnięcia sądu. Norma ma zatem charakter organizacyjno-kompetencyjny i dotyczy relacji między państwami, a nie praw procesowych skazanego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 610a KPK znajduje zastosowanie wtedy, gdy w wyniku współpracy międzynarodowej w sprawach karnych doszło do wykonania orzeczenia o grzywnie albo o przepadku i uzyskano z tego tytułu określone kwoty lub przedmioty. Konieczne jest istnienie sytuacji objętej wskazanymi w przepisie jednostkami redakcyjnymi, a więc powiązanej z przejęciem albo przekazaniem wykonania orzeczenia między Polską a państwem obcym. Stroną porozumienia po stronie polskiej jest Minister Sprawiedliwości, a po stronie zagranicznej "odpowiedni organ" państwa obcego, czyli organ właściwy według prawa tego państwa. Przepis nie określa proporcji podziału ani jego szczegółowych kryteriów - pozostawia to treści konkretnego porozumienia. W praktyce znaczenie mają także umowy międzynarodowe wiążące Polskę, do których stosowania art. 610a KPK stanowi krajową podstawę kompetencyjną.

Przykład zastosowania

Załóżmy, że polski sąd orzekł przepadek środków pieniężnych pochodzących z przestępstwa, a środki te znajdowały się na rachunku bankowym w innym państwie i tam zostały zabezpieczone oraz odzyskane przy współudziale tamtejszych organów. Państwo obce poniosło koszty ustalenia majątku, jego zabezpieczenia i egzekucji, a wykonanie orzeczenia nastąpiło na jego terytorium. W takiej sytuacji Minister Sprawiedliwości może uzgodnić z właściwym organem tego państwa, w jakiej części odzyskane środki trafią do Skarbu Państwa, a w jakiej pozostaną w państwie wykonania. Analogiczny mechanizm może dotyczyć przedmiotów objętych przepadkiem, na przykład wartościowych ruchomości odzyskanych za granicą.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że porozumienie z art. 610a KPK może wpływać na wysokość grzywny albo na zakres przepadku orzeczonego wobec skazanego - tak nie jest, ponieważ dotyczy ono wyłącznie losów już uzyskanych składników. Drugim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że skazany lub pokrzywdzony może domagać się zawarcia takiego porozumienia albo określonego podziału; przepis nie tworzy po ich stronie roszczenia. Mylne jest także założenie, że podział następuje zawsze po połowie, gdyż ustawa nie wskazuje żadnych proporcji. Nie należy wreszcie utożsamiać tej instytucji z zaspokojeniem roszczeń odszkodowawczych osób poszkodowanych przestępstwem. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy majątku odzyskiwanego za granicą, warto skonsultować się z prawnikiem.