Co dokładnie stanowi przepis
Art. 585 KPK określa, że w drodze pomocy prawnej można wykonywać niezbędne czynności postępowania karnego. Przepis nie ogranicza tych czynności do jednego rodzaju dowodów lub uczestników, lecz wskazuje przykładowy katalog działań. Obejmuje on doręczanie pism osobom albo instytucjom znajdującym się za granicą. Dotyczy także przesłuchiwania oskarżonych, świadków i biegłych oraz wykonywania określonych czynności dotyczących miejsc, osób i przedmiotów. W katalogu wymieniono ponadto wzywanie osób z zagranicy do dobrowolnego stawiennictwa, udostępnianie akt, dokumentów i informacji o karalności oskarżonych, a także udzielanie informacji o prawie. Wskazane wyliczenie ma charakter przykładowy i porządkuje najważniejsze rodzaje działań.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 585 KPK ma zastosowanie wtedy, gdy dla prowadzonego postępowania karnego potrzebna jest czynność odnosząca się do osoby przebywającej za granicą, instytucji mającej tam siedzibę, miejsca za granicą albo znajdujących się tam przedmiotów. Warunkiem wskazanym w przepisie jest niezbędność czynności dla postępowania. Przepis posługuje się zwrotem „w szczególności”, dlatego wyliczenie nie przedstawia zamkniętej listy wszystkich możliwych czynności pomocy prawnej. Wśród wyraźnie wskazanych działań są oględziny, przeszukanie pomieszczeń, innych miejsc i osób, zajęcie przedmiotów oraz ich wydanie za granicę. Przepis obejmuje również dobrowolne stawiennictwo przed sądem lub prokuratorem w celu przesłuchania świadka albo przeprowadzenia konfrontacji, a w odniesieniu do osób pozbawionych wolności przewiduje ich doprowadzenie w tym celu. Każda z tych czynności może służyć zgromadzeniu lub przekazaniu informacji potrzebnych w sprawie.
Przykład zastosowania w codziennej sytuacji
W postępowaniu dotyczącym oszustwa świadek mieszka poza Polską, a jego relacja może mieć znaczenie dla ustalenia przebiegu zdarzenia. Art. 585 KPK pozwala, aby w drodze pomocy prawnej przeprowadzić przesłuchanie tej osoby jako świadka. Jeżeli potrzebne jest także skuteczne przekazanie jej pisma, przepis wymienia doręczanie pism osobom przebywającym za granicą. Gdyby konieczne było uzyskanie dokumentów od instytucji mającej siedzibę za granicą, regulacja wskazuje również możliwość udostępniania akt i dokumentów.
Częste nieporozumienia lub błędy
Art. 585 KPK nie oznacza, że każda osoba za granicą musi osobiście przyjechać na przesłuchanie do Polski. Przepis mówi o wzywaniu do osobistego dobrowolnego stawiennictwa, co podkreśla dobrowolny charakter stawiennictwa wskazanego w tym punkcie. Nie należy też utożsamiać wymienionych czynności wyłącznie z przesłuchaniem świadka, ponieważ katalog obejmuje również oskarżonych, biegłych, dokumenty, informacje o karalności i informacje o prawie. Błędem byłoby traktowanie katalogu jako całkowicie zamkniętego, skoro ustawodawca użył sformułowania „w szczególności”. Sam przepis wskazuje rodzaje czynności, lecz nie opisuje szczegółowego trybu ich realizacji ani skutków w każdej indywidualnej sprawie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.