Co dokładnie stanowi przepis
Art. 398 KPK reguluje sytuację, w której podczas rozprawy ujawnią się okoliczności dotyczące czynu innego niż ten opisany w akcie oskarżenia. Jeżeli oskarżyciel na tej podstawie zarzuci oskarżonemu dodatkowy czyn, sąd może rozpoznać nowe oskarżenie już na tej samej rozprawie. Nie następuje to jednak automatycznie, ponieważ konieczna jest zgoda oskarżonego. Przepis wprowadza również ograniczenie: rozpoznanie nowego oskarżenia na tej samej rozprawie nie jest możliwe, gdy wobec nowego czynu konieczne jest przeprowadzenie postępowania przygotowawczego. W § 2 art. 398 KPK wskazano, że w razie odroczenia rozprawy oskarżyciel wnosi nowy albo dodatkowy akt oskarżenia.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 398 KPK ma zastosowanie w toku rozprawy, a więc na etapie sądowego rozpoznawania sprawy karnej. Punktem wyjścia muszą być okoliczności, które wyszły na jaw właśnie podczas rozprawy. Na ich podstawie oskarżyciel musi postawić oskarżonemu zarzut innego czynu, poza czynem już objętym aktem oskarżenia. Sąd może wówczas rozpoznać nową sprawę łącznie z dotychczasową, ale wyłącznie za zgodą oskarżonego. Jeżeli nowy czyn wymaga postępowania przygotowawczego, przepis wyłącza możliwość jego rozpoznania od razu na tej samej rozprawie.
Przykład codziennego zastosowania
Przed sądem toczy się sprawa, w której akt oskarżenia dotyczy określonego czynu przypisanego oskarżonemu. W czasie przesłuchania na rozprawie pojawiają się okoliczności wskazujące na inny czyn tej samej osoby, którego nie opisano w pierwotnym akcie oskarżenia. Oskarżyciel formułuje wobec oskarżonego nowe oskarżenie i sąd pyta go o zgodę na rozpoznanie go podczas trwającej rozprawy. Jeżeli oskarżony wyrazi zgodę, a nowy czyn nie wymaga postępowania przygotowawczego, sąd może rozpoznać nowe oskarżenie na tej samej rozprawie. Gdy rozprawa zostanie odroczona, oskarżyciel powinien wnieść nowy lub dodatkowy akt oskarżenia.
Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu
Zgoda oskarżonego jest warunkiem rozpoznania nowego oskarżenia na tej samej rozprawie, a nie jedynie formalnością pozostawioną bez znaczenia. Art. 398 KPK nie stanowi, że każdy nowy zarzut ujawniony na rozprawie może być natychmiast rozpoznany przez sąd. Przeszkodą jest konieczność przeprowadzenia postępowania przygotowawczego w sprawie nowego czynu. Nie należy też utożsamiać nowego oskarżenia z samym uzupełnieniem opisu czynu objętego pierwotnym aktem oskarżenia, ponieważ przepis mówi o innym czynie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować jej okoliczności z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.