Art. 321.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 321 KPK reguluje etap końcowy śledztwa, gdy istnieją już podstawy do jego zamknięcia. Jeżeli podejrzany albo jego obrońca złoży wniosek o końcowe zaznajomienie z materiałami postępowania, prowadzący postępowanie ma obowiązek zawiadomić ich o terminie tej czynności. Zawiadomienie powinno zawierać pouczenie o prawie wcześniejszego przejrzenia akt w czasie wyznaczonym przez organ procesowy. Czas ten ma odpowiadać wadze albo zawiłości sprawy, dlatego przepis nie ustanawia jednego, stałego terminu na lekturę akt. Prokurator może udostępnić akta do przejrzenia w postaci elektronicznej, ale przepis ujmuje to jako możliwość.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 321 KPK znajduje zastosowanie w śledztwie, gdy są podstawy do jego zamknięcia oraz gdy podejrzany lub jego obrońca wystąpi z wnioskiem o końcowe zaznajomienie z materiałami. Samo prowadzenie śledztwa nie oznacza jeszcze automatycznie przeprowadzenia tej czynności, ponieważ przepis wiąże ją z takim wnioskiem. Termin zaznajomienia musi być wyznaczony tak, aby od doręczenia zawiadomienia podejrzanemu i jego obrońcy upłynęło co najmniej 7 dni. Obrońca ma prawo uczestniczyć w czynności zaznajomienia podejrzanego z materiałami postępowania. Po tej czynności strony mają 3 dni na złożenie wniosków o uzupełnienie śledztwa, przy odpowiednim stosowaniu art. 315 § 2 KPK.

Przykład codziennego zastosowania

Podejrzany w prowadzonym śledztwie składa przez obrońcę wniosek o umożliwienie końcowego zaznajomienia z zebranymi materiałami. Prowadzący postępowanie zawiadamia podejrzanego i obrońcę o terminie oraz wskazuje czas na wcześniejsze przejrzenie akt, uwzględniając zakres sprawy. Termin samej czynności nie może przypadać wcześniej niż po upływie 7 dni od doręczenia zawiadomienia obu tym osobom. Po zaznajomieniu z materiałami strony mogą w ciągu 3 dni złożyć wnioski o uzupełnienie śledztwa, a jeżeli potrzeby uzupełnienia nie ma, wydawane jest postanowienie o zamknięciu śledztwa.

Częste nieporozumienia lub błędy

Błędem jest utożsamianie prawa do końcowego zaznajomienia z aktami z obowiązkiem przeprowadzenia tej czynności bez wniosku podejrzanego albo obrońcy. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo podejrzanego lub obrońcy nie blokuje dalszego postępowania, co wynika wprost z § 4 art. 321 KPK. Nie należy też mylić terminu co najmniej 7 dni od doręczenia zawiadomienia z trzydniowym terminem na wnioski o uzupełnienie śledztwa, liczonym od daty zaznajomienia podejrzanego z materiałami. Elektroniczne udostępnienie akt nie jest w tym przepisie wskazane jako obowiązkowa forma ich udostępnienia. W indywidualnej sprawie warto skonsultować znaczenie tych terminów i czynności z prawnikiem.