Art. 235.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 235 KPK określa, który organ dokonuje czynności przewidzianych w rozdziale, w którym znajduje się ten przepis. W postępowaniu sądowym czynności te należą do sądu albo referendarza sądowego. W postępowaniu przygotowawczym właściwym organem jest prokurator. Przepis wprowadza jednak zastrzeżenie, że od tej zasady może odstąpić inny przepis ustawy. Oznacza to, że art. 235 KPK wskazuje podstawowy podział kompetencji, ale jego zastosowanie wymaga uwzględnienia przepisów szczególnych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 235 KPK ma znaczenie przy ustalaniu, kto powinien wykonać konkretną czynność uregulowaną w tym samym rozdziale Kodeksu postępowania karnego. Kluczowe jest rozróżnienie etapu sprawy: postępowania przygotowawczego albo postępowania sądowego. Jeżeli sprawa znajduje się na etapie przygotowawczym, zasadniczo działa prokurator. Gdy sprawa jest już rozpoznawana przez sąd, czynność wykonuje sąd lub referendarz sądowy. Przed zastosowaniem tej reguły należy sprawdzić, czy ustawa nie przekazuje danej czynności innemu organowi lub nie ustanawia odmiennego trybu jej dokonania.

Przykład codziennego zastosowania

W sprawie karnej prokurator prowadzi postępowanie przygotowawcze i musi podjąć czynność należącą do czynności opisanych w odpowiednim rozdziale Kodeksu postępowania karnego. Z art. 235 KPK wynika wtedy, że co do zasady to prokurator jest organem właściwym do jej dokonania. Po wniesieniu sprawy do sądu taka sama kategoria czynności podlega już zasadniczo kompetencji sądu albo referendarza sądowego. Osoba uczestnicząca w sprawie powinna więc zwracać uwagę nie tylko na rodzaj czynności, lecz także na etap postępowania.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Częstym błędem jest uznanie, że prokurator wykonuje wszystkie czynności w całym postępowaniu karnym. Art. 235 KPK wyraźnie odróżnia postępowanie przygotowawcze od postępowania sądowego, dlatego właściwość organu zmienia się wraz z etapem sprawy. Nie należy także zakładać, że referendarz sądowy może wykonywać każdą czynność sądu, ponieważ zakres jego działania wynika z ustawy. Istotne jest również zastrzeżenie zawarte w końcowej części przepisu, które nakazuje uwzględniać regulacje szczególne. Art. 235 KPK nie opisuje samodzielnie przebiegu poszczególnych czynności, lecz wskazuje organ właściwy w granicach określonych przez ustawę. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.