Art. 897.

Co stanowi przepis

Art. 897 KPC dotyczy szczególnej sytuacji, w której egzekucja obejmuje wierzytelność dłużnika zabezpieczoną w sposób ujawniony w księdze wieczystej (na przykład hipoteką) albo przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. Paragraf 1 nakłada na komornika obowiązek, aby jednocześnie z zawiadomieniem dłużnika i wezwaniem dłużnika zajętej wierzytelności, dokonywanym na podstawie art. 896 KPC, złożył do sądu prowadzącego księgę wieczystą wniosek o wpis o zajęciu lub o złożenie takiego wniosku do zbioru dokumentów. Paragraf 2 przewiduje, że jeżeli w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów istnieją wpisy albo dokumenty stanowiące przeszkodę do uwzględnienia wniosku, sąd zawiadamia o tym wierzyciela i komornika oraz wyznacza termin na usunięcie przeszkody, a ciężar jej usunięcia spoczywa na wierzycielu, który w tym celu może wykonywać prawa przysługujące dłużnikowi i żądać od komornika odebrania dłużnikowi potrzebnych dokumentów. Paragraf 3 określa konsekwencje bezczynności: po bezskutecznym upływie terminu sąd oddala wniosek komornika, a komornik umarza egzekucję, chyba że wierzyciel w wyznaczonym terminie wytoczy powództwo zmierzające do usunięcia przeszkody - wówczas oddalenie wniosku i umorzenie egzekucji nie może nastąpić przed prawomocnym oddaleniem tego powództwa. Paragraf 4 został uchylony.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w egzekucji z wierzytelności, czyli wtedy, gdy dłużnikowi egzekwowanemu przysługuje wobec osoby trzeciej roszczenie pieniężne lub inne, a to roszczenie jest zabezpieczone w sposób widoczny w księdze wieczystej. Warunkiem jest ujawnienie zabezpieczenia wpisem albo złożenie dokumentu do zbioru dokumentów - sam fakt istnienia wierzytelności nie uruchamia obowiązku z art. 897 KPC. Znaczenie ma tu jawność: wpis o zajęciu informuje osoby trzecie, że wierzytelnością nie można swobodnie rozporządzać ze skutkiem wobec wierzyciela egzekwującego. Przepis aktywuje się także wtedy, gdy stan księgi wieczystej nie odpowiada rzeczywistości, na przykład jako uprawniony wpisana jest inna osoba niż dłużnik.

Przykład

Wierzyciel prowadzi egzekucję przeciwko przedsiębiorcy, który sprzedał nieruchomość i pozostałą część ceny zabezpieczył hipoteką wpisaną na tej nieruchomości. Komornik zajmuje tę wierzytelność, zawiadamiając dłużnika i nabywcę nieruchomości, a równocześnie składa do sądu wieczystoksięgowego wniosek o wpis o zajęciu. Okazuje się jednak, że w księdze jako wierzyciel hipoteczny wpisany jest poprzedni właściciel firmy, co stanowi przeszkodę do wpisu. Sąd wyznacza wierzycielowi termin na usunięcie tej niezgodności, a wierzyciel - działając w miejsce dłużnika - może wystąpić z odpowiednim powództwem, dzięki czemu egzekucja nie zostanie umorzona do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że usunięcie przeszkód wpisowych należy do komornika lub sądu - art. 897 § 2 KPC wyraźnie obciąża tym wierzyciela. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie umorzenia egzekucji jako automatycznego: nie następuje ono, dopóki trwa proces wytoczony w terminie wyznaczonym przez sąd. Mylone bywa też zajęcie wierzytelności z zajęciem samej nieruchomości - wpis dotyczy zajęcia wierzytelności zabezpieczonej, a nie nieruchomości obciążonej. Wreszcie odebranie dłużnikowi dokumentów wymaga wniosku wierzyciela, a nie następuje z urzędu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.