Co dokładnie stanowi przepis
Art. 823 KPC ma obecnie status przepisu uchylonego, co oznacza, że jednostka redakcyjna o tym numerze pozostaje w tekście Kodeksu postępowania cywilnego wyłącznie jako pusta pozycja, bez treści normatywnej. Ustawodawca, dokonując nowelizacji, może usunąć dany artykuł z systemu prawa, ale zwykle nie przenumerowuje pozostałych przepisów, aby nie zaburzyć odesłań zawartych w innych ustawach, w orzecznictwie i w piśmiennictwie. Dlatego w miejscu art. 823 KPC widnieje jedynie oznaczenie "(uchylony)". Z tego przepisu nie da się dziś wyprowadzić żadnego uprawnienia ani obowiązku - nie stanowi on podstawy jakiegokolwiek wniosku, zarzutu czy rozstrzygnięcia sądu lub komornika. Artykuł ten należy odczytywać wyłącznie jako informację historyczną o dawnej treści Kodeksu w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Uchylony art. 823 KPC nie ma zastosowania do spraw wszczynanych i prowadzonych obecnie. Uchylenie przepisu wywołuje skutek na przyszłość, a o tym, czy dawna norma może jeszcze oddziaływać na sprawy będące w toku w dacie zmiany, decydują przepisy przejściowe ustawy nowelizującej. Praktyczne znaczenie tej jednostki redakcyjnej sprowadza się więc do sytuacji, w których ktoś analizuje starsze pisma procesowe, dawne postanowienia, komentarze albo publikacje powstałe przed nowelizacją i napotyka odwołanie do art. 823 KPC. Wówczas konieczne jest ustalenie, w jakim brzmieniu Kodeks obowiązywał w danym czasie oraz który przepis reguluje dziś tę samą materię. Samo odesłanie do uchylonej jednostki nie przesądza o nieaktualności całego dokumentu, lecz wymaga weryfikacji stanu prawnego.
Przykład zastosowania
Dłużnik porządkuje dokumenty po zakończonym kilka lat temu postępowaniu egzekucyjnym i znajduje pismo, w którym pełnomocnik wierzyciela powołuje się na art. 823 KPC. Chcąc sprawdzić, co przepis ten stanowił, otwiera aktualny tekst Kodeksu postępowania cywilnego i widzi wyłącznie adnotację "(uchylony)". Aby zrozumieć treść pisma, musi sięgnąć do wersji Kodeksu obowiązującej w dacie sporządzenia dokumentu, a następnie ustalić, czy i jaki przepis przejął dziś tę funkcję. Gdyby dłużnik oparł się wyłącznie na aktualnym tekście, mógłby błędnie uznać, że pismo od początku było bezpodstawne.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w Kodeksie, to przepis w jakiejś formie obowiązuje - tak nie jest, oznaczenie "(uchylony)" wyklucza jego stosowanie. Drugim nieporozumieniem jest automatyczne zakładanie, że uchylenie przepisu zniosło całą instytucję prawną, podczas gdy jej regulacja mogła zostać przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej albo zmodyfikowana co do przesłanek. Trzecim błędem jest cytowanie art. 823 KPC w bieżących pismach procesowych na podstawie starszych wzorów dostępnych w internecie, co osłabia argumentację. Warto też pamiętać, że skutki czynności dokonanych pod rządami dawnego przepisu pozostają zasadniczo ważne. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy chodzi o ustalenie stanu prawnego z przeszłości, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.