Art. 818¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 818(1) KPC reguluje sytuację, w której dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym jest jednostka organizacyjna (na przykład spółka), a jej organy nie są prawidłowo obsadzone. Paragraf 1 przesądza wprost, że takie braki w składzie organów nie stanowią podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Paragraf 2 nakłada na komornika obowiązek przekazania informacji o brakach uniemożliwiających działanie dłużnika wraz z aktami sprawy do sądu, który z urzędu ustanawia kuratora, o ile jest to konieczne dla ochrony interesów dłużnika, a jego majątek wystarcza na pokrycie związanych z tym kosztów. W razie potrzeby komornik wstrzymuje się z czynnościami do czasu wydania postanowienia w przedmiocie ustanowienia kuratora. Paragraf 3 przewiduje, że doręczenie pisma kuratorowi dokonane w ciągu dwóch tygodni od dnia otrzymania przez komornika informacji o uzupełnieniu braków w składzie organów jest skuteczne wobec dłużnika. Paragrafy 4 i 5 dotyczą ponownego ustanowienia kuratora oraz rozliczenia kosztów.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko jednostce organizacyjnej, a nie przeciwko osobie fizycznej. Przesłanką uruchomienia mechanizmu jest stwierdzenie, że jednostka nie ma organu uprawnionego do jej reprezentowania albo skład organu jest niekompletny w stopniu uniemożliwiającym działanie. Ustanowienie kuratora nie następuje automatycznie: sąd bada, czy jest ono konieczne dla ochrony interesów dłużnika oraz czy majątek dłużnika pozwala pokryć koszty. Jeżeli w tej samej sprawie ponownie zajdzie potrzeba ustanowienia kuratora, sąd w miarę możliwości wyznacza tę samą osobę co poprzednio, co nie wyłącza ponownego przyznania jej wynagrodzenia. Koszty ustanowienia kuratora obciążają dłużnika i zwraca się je sądowi po wyegzekwowaniu, z pierwszeństwem przed wszystkimi innymi należnościami.

Przykład

Komornik prowadzi egzekucję z rachunku bankowego spółki z o.o., której jedyny członek zarządu zmarł, a wspólnicy nie powołali nowego. Korespondencja kierowana do spółki wraca bez odbioru, więc komornik nie ma komu doręczyć zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 818(1) KPC komornik nie zawiesza postępowania, lecz przekazuje sądowi informację o brakach wraz z aktami sprawy, wstrzymując się w razie potrzeby z dalszymi czynnościami. Sąd ustanawia kuratora, który odbiera pisma za spółkę, a poniesione koszty zostają następnie zwrócone z wyegzekwowanych kwot, przed innymi należnościami.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że brak zarządu blokuje egzekucję - paragraf 1 wyklucza taki skutek. Mylne jest też założenie, że kuratora sąd ustanowi w każdym przypadku: gdy majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów, do ustanowienia nie dojdzie. Kurator z art. 818(1) KPC nie prowadzi spraw spółki jak zarząd - jego rola służy zapewnieniu możliwości działania w postępowaniu. Nie należy też pomijać dwutygodniowego okresu z paragrafu 3, w którym doręczenie kuratorowi wciąż wywołuje skutek wobec dłużnika mimo uzupełnienia składu organów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena przesłanek zależy od okoliczności konkretnego postępowania.