Art. 780.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 780 KPC określa, przeciwko komu musi być skierowany tytuł egzekucyjny, gdy majątek dłużnika nie znajduje się w jego bezpośrednim władaniu, lecz został powierzony pieczy określonej osoby. Przepis wymienia cztery sytuacje: ustanowienie zarządcy masy majątkowej, ustanowienie kuratora spadku, ustanowienie zarządu sukcesyjnego oraz powołanie wykonawcy testamentu. W każdej z nich, aby prowadzić egzekucję z mienia poddanego pieczy takiej osoby, konieczny jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko odpowiednio zarządcy masy majątkowej, kuratorowi spadku, zarządcy sukcesyjnemu lub wykonawcy testamentu. Sam tytuł skierowany wyłącznie przeciwko innej osobie nie wystarcza do sięgnięcia po ten składnik majątku. Zdanie drugie art. 780 KPC nakazuje ponadto odpowiednie stosowanie § 2 artykułu poprzedzającego, co pozwala uwzględnić rozwiązanie przewidziane dla sytuacji zbliżonych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie na etapie postępowania klauzulowego i egzekucyjnego, a więc wtedy, gdy wierzyciel dysponuje już orzeczeniem lub innym tytułem i chce doprowadzić do przymusowego zaspokojenia. Warunkiem sięgnięcia po art. 780 KPC jest to, aby dany majątek faktycznie był poddany pieczy jednej z osób wskazanych w przepisie, a więc aby zarząd, kuratela, zarząd sukcesyjny lub wykonanie testamentu zostały skutecznie ustanowione albo powołane. Kluczowe znaczenie ma zakres mienia objętego tą pieczą, ponieważ wymóg z art. 780 KPC dotyczy właśnie egzekucji z tego mienia. Jeżeli piecza ustała, odpada podstawa do stosowania omawianej reguły. Przepis ma charakter techniczno-procesowy: nie rozstrzyga, kto ostatecznie ponosi odpowiedzialność majątkową, lecz wskazuje, przeciwko komu musi zostać wydany tytuł.

Przykład

Po śmierci przedsiębiorcy spadkobiercy nie zostali jeszcze ustaleni, a sąd ustanowił kuratora spadku, który sprawuje pieczę nad pozostawionym majątkiem. Wierzyciel, który chce prowadzić egzekucję z tego majątku, nie może poprzestać na dokumencie skierowanym przeciwko innej osobie. Zgodnie z art. 780 KPC potrzebny jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko kuratorowi spadku, ponieważ to on sprawuje pieczę nad mieniem, z którego ma być prowadzona egzekucja. Analogicznie wygląda sytuacja, gdy w przedsiębiorstwie zmarłego ustanowiono zarząd sukcesyjny i wierzyciel chce sięgnąć po mienie objęte tym zarządem.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wymóg z art. 780 KPC oznacza, iż zarządca, kurator lub wykonawca testamentu odpowiada za dług własnym majątkiem. Przepis dotyczy wyłącznie strony biernej tytułu egzekucyjnego w odniesieniu do mienia poddanego pieczy, a nie ponoszenia odpowiedzialności osobistej. Drugim nieporozumieniem jest pomijanie odesłania do § 2 artykułu poprzedzającego, które stosuje się odpowiednio i którego nie wolno tracić z pola widzenia. Zdarza się także mylenie zakresu pieczy z całym majątkiem, co prowadzi do kierowania egzekucji do składników nieobjętych zarządem. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni stan faktyczny i dobierze właściwy sposób działania.