Art. 665⁵.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 665(5) KPC rozstrzyga dwie kwestie proceduralne dotyczące spraw o ograniczenie zarządu sukcesyjnego. W § 1 wskazuje, że jeżeli zarząd sukcesyjny obejmuje majątek osoby, która nie ma zdolności do czynności prawnych albo której zdolność do czynności prawnych jest ograniczona, sądem właściwym do rozpoznania sprawy o ograniczenie tego zarządu jest sąd opiekuńczy. Nie jest to zatem sąd spadku ani sąd rozpoznający zwykłe sprawy z zakresu postępowania nieprocesowego, lecz wyspecjalizowany sąd zajmujący się ochroną osób wymagających szczególnej pieczy. W § 2 ustawodawca nakazuje stosować odpowiednio wskazane przepisy o postępowaniu przed sądem opiekuńczym, w tym art. 568, art. 569, art. 570, art. 570(1) § 1-2, art. 572-577, art. 578 § 1, art. 578(1), art. 579 oraz art. 582 KPC. Oznacza to, że postępowanie toczy się według reguł typowych dla spraw opiekuńczych, z uwzględnieniem specyfiki sprawy dotyczącej zarządu sukcesyjnego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy w skład masy objętej zarządem sukcesyjnym wchodzi majątek osoby pozbawionej zdolności do czynności prawnych lub mającej tę zdolność ograniczoną. Chodzi więc typowo o małoletnich oraz o osoby ubezwłasnowolnione, które są następcami prawnymi przedsiębiorcy i uczestniczą w przedsiębiorstwie w spadku. Kluczowe jest to, że przedmiotem sprawy ma być ograniczenie zarządu sukcesyjnego, a nie każda inna czynność związana z przedsiębiorstwem w spadku. Odesłanie z § 2 sprawia, że sąd opiekuńczy może działać także z urzędu, wydawać zarządzenia niezbędne dla ochrony osoby, której sprawa dotyczy, i korzystać z instrumentów przewidzianych dla spraw opiekuńczych. Wskazanie sądu opiekuńczego jako właściwego ma charakter szczególny i wyprzedza ogólne reguły właściwości.

Przykład

Po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego warsztat samochodowy udział w przedsiębiorstwie w spadku przypada jego dwunastoletniemu synowi, reprezentowanemu przez matkę. Ustanowiony zarządca sukcesyjny podejmuje decyzje, które w ocenie matki narażają majątek dziecka na ryzyko. W takiej sytuacji wniosek o ograniczenie zarządu sukcesyjnego w zakresie dotyczącym majątku małoletniego kieruje się do sądu opiekuńczego, a nie do sądu spadku. Sąd ten, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu opiekuńczym, bada, czy ograniczenie zarządu jest potrzebne dla ochrony interesu dziecka.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest złożenie wniosku do sądu spadku lub do wydziału gospodarczego, co prowadzi do przekazania sprawy i wydłużenia postępowania. Mylne jest też przekonanie, że art. 665(5) KPC pozwala sądowi opiekuńczemu rozstrzygać wszystkie spory dotyczące przedsiębiorstwa w spadku - jego zakres obejmuje sprawy o ograniczenie zarządu sukcesyjnego. Odesłanie do przepisów o sprawach opiekuńczych oznacza stosowanie odpowiednie, a więc z uwzględnieniem odmienności sprawy majątkowej. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego przypadku.