Art. 626⁵.

Co stanowi przepis

Art. 626⁵ KPC wprowadza wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą wnioskodawca w postępowaniu nieprocesowym może cofnąć złożony wniosek. Przepis stanowi, że jeżeli z treści wniosku i dołączonych do niego dokumentów wynika, iż nastąpiła zmiana prawa własności, cofnięcie wniosku o wpis tego prawa jest niedopuszczalne. Norma ta odnosi się do postępowania wieczystoksięgowego, czyli postępowania o wpis do księgi wieczystej. Jej sens polega na tym, że sąd wieczystoksięgowy nie może umorzyć postępowania tylko dlatego, że wnioskodawca zmienił zdanie, skoro z przedłożonych dokumentów wynika, że własność faktycznie przeszła na inną osobę. Chodzi o zapewnienie, aby treść księgi wieczystej odpowiadała rzeczywistemu stanowi prawnemu nieruchomości.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zakaz z art. 626⁵ KPC działa wtedy, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki: wniosek dotyczy wpisu prawa własności oraz z samego wniosku i załączonych dokumentów wynika, że do zmiany właściciela już doszło. Typowym dokumentem, który to wykazuje, jest wypis aktu notarialnego obejmującego umowę przenoszącą własność, ale w grę wchodzą także inne dokumenty stanowiące podstawę wpisu. Jeżeli natomiast wniosek dotyczy innego prawa niż własność, na przykład wpisu hipoteki albo służebności, przepis ten nie znajduje zastosowania i cofnięcie wniosku pozostaje dopuszczalne na zasadach ogólnych. Przepis nie ocenia, czy zmiana własności jest korzystna dla stron - liczy się to, że wynika ona z dokumentów.

Przykład

Małżonkowie kupują mieszkanie na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego, a notariusz składa w ich imieniu wniosek o ujawnienie ich jako właścicieli w księdze wieczystej. Po kilku dniach kupujący popadają w spór ze sprzedającym i chcą wycofać wniosek, licząc, że w ten sposób sprawa wróci do punktu wyjścia. Sąd wieczystoksięgowy takiego cofnięcia nie uwzględni, ponieważ z aktu notarialnego jasno wynika, że własność mieszkania już przeszła na kupujących. Aby zmienić stan prawny, konieczne byłoby dokonanie kolejnej czynności prawnej lub uzyskanie orzeczenia sądu, a nie samo wycofanie wniosku o wpis.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wycofanie wniosku o wpis unieważnia samą umowę przenoszącą własność. Wpis w księdze wieczystej w takim wypadku jedynie ujawnia dokonaną wcześniej zmianę, a nie tworzy jej. Drugim nieporozumieniem jest sądzenie, że art. 626⁵ KPC zakazuje cofnięcia każdego wniosku wieczystoksięgowego - zakaz obejmuje wyłącznie wnioski o wpis prawa własności, gdy zmiana tego prawa wynika z dokumentów. Bywa też mylona sytuacja cofnięcia wniosku z możliwością kwestionowania samego wpisu, co następuje w innym trybie, na przykład przez środki zaskarżenia albo powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dokumenty i możliwe kroki.