Art. 626¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 626(1) KPC porządkuje trzy podstawowe kwestie proceduralne w postępowaniu wieczystoksięgowym, czyli w sprawach dotyczących wpisów w księgach wieczystych. Po pierwsze, § 1 przesądza, że sprawy te są rozpoznawane na posiedzeniu niejawnym, a więc bez rozprawy i bez udziału stron na sali sądowej. Po drugie, § 2 zawęża krąg uczestników postępowania: oprócz wnioskodawcy uczestnikami są wyłącznie te osoby, których prawa zostały wykreślone lub obciążone, albo na których rzecz wpis ma nastąpić. Po trzecie, § 3 stanowi, że nie stanowi przeszkody do dokonania wpisu okoliczność, iż po złożeniu wniosku wnioskodawca lub inny uczestnik zmarł, został pozbawiony bądź ograniczony w możliwości rozporządzania prawem albo w zdolności do czynności prawnych. Paragrafy 4 i 5 nie obowiązują - jeden utracił moc, drugi został uchylony.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w każdej sprawie wieczystoksięgowej wszczętej wnioskiem o wpis, w tym o wpis prawa własności, użytkowania wieczystego, hipoteki, służebności czy o wykreślenie prawa. Dotyczy zarówno spraw rozpoznawanych przez referendarza sądowego, jak i przez sąd. Reguła posiedzenia niejawnego oznacza, że sąd bada wniosek, dołączone dokumenty oraz treść księgi wieczystej, a nie prowadzi klasycznego postępowania dowodowego z udziałem stron. Zawężenie kręgu uczestników z § 2 ma znaczenie praktyczne przy doręczaniu zawiadomień o wpisie i przy ustalaniu, kto może złożyć skargę lub apelację. Reguła z § 3 zabezpiecza natomiast trwałość skutków wniosku złożonego w chwili, gdy wnioskodawca miał jeszcze pełną możliwość rozporządzania prawem.

Przykład

Właściciel mieszkania sprzedaje lokal i notariusz składa wniosek o wpis nowego właściciela w księdze wieczystej. Uczestnikami postępowania będą sprzedający, którego prawo zostaje wykreślone, oraz kupujący, na którego rzecz wpis ma nastąpić - a nie na przykład sąsiedzi czy zarządca wspólnoty. Jeżeli po złożeniu wniosku, lecz przed dokonaniem wpisu, sprzedający umrze, sąd mimo to dokona wpisu, ponieważ zgodnie z § 3 śmierć uczestnika nie stanowi przeszkody. Cała sprawa zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, a strony otrzymają zawiadomienie o dokonanym wpisie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest oczekiwanie, że sąd wyznaczy rozprawę i wysłucha wnioskodawcy - w postępowaniu wieczystoksięgowym co do zasady tak się nie dzieje. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że uczestnikiem może być każdy zainteresowany stanem księgi wieczystej; art. 626(1) § 2 KPC wylicza ten krąg wyczerpująco. Trzecim jest przekonanie, że śmierć zbywcy przed wpisem unieważnia wniosek i wymaga jego ponownego złożenia przez spadkobierców, co przeczy treści § 3. Warto też pamiętać, że przepis nie zwalnia z obowiązku prawidłowego wypełnienia wniosku i dołączenia wymaganych dokumentów. W indywidualnej sprawie dotyczącej wpisu w księdze wieczystej warto skonsultować się z prawnikiem lub notariuszem.