Art. 505⁸.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 505[8] KPC w obecnym brzmieniu zawiera dwie działające regulacje, ponieważ paragrafy 1 i 2 zostały uchylone. Paragraf 3 pozwala stronie obecnej na posiedzeniu, na którym ogłoszono wyrok, złożyć bezpośrednio po ogłoszeniu oświadczenie do protokołu o zrzeczeniu się prawa do wniesienia apelacji. Jeżeli takie oświadczenie złożą wszyscy uprawnieni do zaskarżenia, wyrok staje się prawomocny, a więc nie może już zostać wzruszony zwykłym środkiem odwoławczym. Paragraf 4 dotyczy natomiast treści pisemnego uzasadnienia: w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza czterech tysięcy złotych, uzasadnienie ogranicza się do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd może jednak, po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, rozszerzyć uzasadnienie o pozostałe elementy wskazane w art. 327[1] § 1 KPC, czyli między innymi o ustalenia faktyczne i ocenę dowodów.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu uproszczonym, czyli w sprawach rozpoznawanych według przepisów tego działu Kodeksu postępowania cywilnego. Zrzeczenie się apelacji z § 3 wymaga spełnienia kilku warunków jednocześnie: strona musi być obecna na posiedzeniu, na którym ogłoszono wyrok, oświadczenie musi zostać złożone po ogłoszeniu wyroku i musi trafić do protokołu. Skutek w postaci prawomocności następuje dopiero wtedy, gdy oświadczenia złożą wszyscy uprawnieni do wniesienia apelacji, a nie tylko jedna ze stron. Regulacja z § 4 uruchamia się automatycznie w sprawach o wartości przedmiotu sporu do czterech tysięcy złotych i dotyczy sposobu sporządzenia uzasadnienia, a nie samego prawa do jego żądania.

Przykład

Pan Adam pozwał sklep o zwrot 1200 zł za wadliwy sprzęt. Na rozprawie obecne są obie strony, a sąd ogłasza wyrok zasądzający tę kwotę. Pełnomocnik sklepu oświadcza do protokołu, że pozwany zrzeka się prawa do wniesienia apelacji, a takie samo oświadczenie składa pan Adam, który wygrał sprawę w całości. Ponieważ zrzekli się wszyscy uprawnieni, wyrok staje się prawomocny już w tym dniu, co pozwala szybciej wystąpić o klauzulę wykonalności. Gdyby jednak pan Adam poprosił o uzasadnienie, sąd - z uwagi na wartość sporu poniżej czterech tysięcy złotych - mógłby ograniczyć je do wyjaśnienia podstawy prawnej.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że zrzeczenie się apelacji przez jedną stronę wystarczy do uprawomocnienia wyroku - z art. 505[8] § 3 KPC wynika, że konieczne są oświadczenia wszystkich uprawnionych. Drugim jest próba zrzeczenia się apelacji przed ogłoszeniem wyroku albo w piśmie złożonym później, podczas gdy przepis wymaga oświadczenia do protokołu po ogłoszeniu. Trzecim nieporozumieniem jest traktowanie skróconego uzasadnienia z § 4 jako braku uzasadnienia; sąd nadal musi wyjaśnić podstawę prawną i przytoczyć przepisy, a w uzasadnionych wypadkach może uzasadnienie rozszerzyć. Warto też pamiętać, że zrzeczenie się apelacji jest czynnością zasadniczo nieodwracalną, więc decyzja podjęta pochopnie na sali rozpraw zamyka drogę odwoławczą. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, zwłaszcza przed złożeniem oświadczenia o zrzeczeniu się apelacji.