Art. 505²¹.

Co stanowi przepis

Art. 505(21) KPC otwiera rozdział poświęcony europejskiemu postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń. W § 1 przepis wskazuje, że sąd rozpoznaje sprawę w tym trybie, jeżeli spełnione są warunki określone w przepisach rozporządzenia (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiającego europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń. Oznacza to, że o dopuszczalności tego postępowania nie decydują samodzielnie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, lecz przede wszystkim akt prawa unijnego, do którego przepis wprost odsyła. Regulacja krajowa pełni tu funkcję uzupełniającą - porządkuje sposób prowadzenia sprawy przed polskim sądem tam, gdzie rozporządzenie nie zawiera własnych rozwiązań. W § 2 ustawodawca dodaje, że w sprawie rozpoznawanej według przepisów tego rozdziału nie stosuje się przepisów o innych postępowaniach odrębnych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy strona decyduje się skorzystać z europejskiego trybu dochodzenia drobnych roszczeń i sprawa mieści się w zakresie przedmiotowym oraz wartościowym wyznaczonym przez rozporządzenie nr 861/2007. Sąd bada w pierwszej kolejności, czy warunki wynikające z rozporządzenia zostały spełnione, a dopiero następnie prowadzi sprawę z uwzględnieniem przepisów krajowych zawartych w tym rozdziale. Znaczenie ma również transgraniczny charakter sprawy, ponieważ to on stanowi istotę całej konstrukcji przewidzianej w prawie unijnym. Reguła z § 2 ma charakter porządkujący i zapobiega mieszaniu trybów - jeżeli sprawa toczy się w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń, nie stosuje się do niej równolegle przepisów o postępowaniu uproszczonym, nakazowym czy upominawczym. Dzięki temu przebieg sprawy jest jednolity i przewidywalny dla obu stron.

Przykład

Przedsiębiorca prowadzący działalność w Polsce kupił od kontrahenta z innego państwa członkowskiego partię towaru, która okazała się wadliwa, i domaga się zwrotu części zapłaconej kwoty. Ponieważ wartość roszczenia jest niewielka, a sprawa ma charakter transgraniczny, przedsiębiorca składa formularz pozwu przewidziany w rozporządzeniu nr 861/2007. Sąd, stosując art. 505(21) § 1 KPC, sprawdza, czy warunki wskazane w rozporządzeniu zostały spełnione, i przyjmuje sprawę do rozpoznania w tym trybie. Od tego momentu, zgodnie z § 2, sąd nie stosuje przepisów o innych postępowaniach odrębnych, nawet jeżeli sprawa spełniałaby także ich kryteria.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń dotyczy każdej sprawy o niewielkiej wartości - tymczasem decydujące są przesłanki z rozporządzenia, w tym element transgraniczny. Drugim nieporozumieniem jest zakładanie, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego mają tu pierwszeństwo; art. 505(21) KPC wyraźnie odsyła do aktu unijnego. Trzecim jest oczekiwanie, że w tym trybie można równolegle korzystać z udogodnień postępowania upominawczego czy nakazowego, co wyklucza § 2. Warto też pamiętać, że wybór tego trybu nie zwalnia z obowiązku prawidłowego wskazania podstawy faktycznej roszczenia i przedstawienia dowodów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, czy dany tryb będzie właściwy.