PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 461.

Aktualizacja: 17 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Powództwo w sprawie z zakresu prawa pracy można wytoczyć bądź przed sąd ogólnie właściwy dla pozwanego, bądź przed sąd, w którego obszarze właściwości praca jest, była lub miała być wykonywana.

§ 11.Do właściwości sądów rejonowych, bez względu na wartość przedmiotu sporu, należą sprawy z zakresu prawa pracy o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy, sprawy dotyczące kar porządkowych i świadectwa pracy oraz roszczenia z tym związane, a także sprawy dotyczące odwołań od decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.

§ 12.Do właściwości sądów okręgowych, bez względu na wartość przedmiotu sporu, należą sprawy z zakresu prawa pracy dotyczące odwołań od decyzji, o której mowa w art. 14b ust. 8 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.

§ 2.W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwy jest sąd, w którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania albo siedzibę strona odwołująca się od decyzji wydanej przez organ rentowy lub orzeczenia wydanego przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji wydanej przez ten zespół, jak również występująca z żądaniem w pozostałych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wymienionych w art. 476 § 3. Jeżeli na tej podstawie nie można ustalić sądu właściwego, właściwy jest sąd, w którego obszarze właściwości ma siedzibę organ rentowy, a w sprawie, w której występuje wymieniony w art. 476 § 3 organ inny niż rentowy – ten organ.

§ 21.W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których wniesiono odwołanie od decyzji organu emerytalnego określonego przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, wojskowego organu emerytalnego albo organu emerytalnego właściwego w stosunku do funkcjonariuszy Służby Więziennej, właściwy jest sąd, w którego obszarze właściwości ma siedzibę ten organ. Przepisu art. 44 nie stosuje się, chyba że miałoby to prowadzić do nieważności postępowania.

§ 22.(uchylony)

§ 23.W sprawach odwołań od decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd rejonowy, w którego obszarze właściwości znajduje się miejsce wykonywania pracy ustalone w tej decyzji.

§ 24.W sprawach odwołań od decyzji, o której mowa w art. 14b ust. 8 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd okręgowy, w którego obszarze właściwości znajduje się miejsce zamieszkania albo siedziba odwołującego się.

§ 3.Sąd właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, rozpoznającemu sprawy z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych, jeżeli przemawiają za tym względy celowości.

§ 4.Przepis art. 442 stosuje się odpowiednio, jeżeli stroną jest sąd będący pracodawcą.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I C 2016/11Sąd Okręgowy w Białymstoku

Odszkodowanie za wypadek przy pracy od pracodawcy – wyrok SO

Fragment uzasadnienia

… rozpoznanie to nastąpiło w we właściwym składzie – jednego sędziego, zgodnym z art. 47 § 2 pkt 1 k.p.c. , gdyż z uwagi na charakter roszczenia w sprawie nie miał zastosowania art. 461 § 1 1 k.p.c. Przechodząc do kwestii przyczynienia się, należy wskazać, że w nauce prawa ugruntowany jest pogląd, iż art. 362 k.c. zawiera normę adresowaną do sądu (normę kompetencyjną), nakazującą mu zmniejszenie odszkodowania ustalonego…
Czytaj orzeczenie
V Pa 21/12Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim

Wypowiedzenie umowy i nadgodziny – wyrok SO w Piotrkowie

Fragment uzasadnienia

… do rozpoznania sprawy, ze względu na wartość przedmiotu sporu, był sąd okręgowy, albowiem skarżący pominął fakt istnienia szczególnych przepisów dotyczących prawa pracy i art.461§ 1 1 k.p.c. , zgodnie z którym do właściwości sądów rejonowych, bez względu na wartość przedmiotu sporu , należą sprawy z zakresu prawa pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy , o…
  • rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem
Czytaj orzeczenie
IX P 169/18Sąd powszechny

IX P 169/18

Fragment uzasadnienia

… zasługiwało na uwzględnienie w części. W pierwszej kolejności wskazać należy, że tutejszy sąd był właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 461 § 1 k.p.c. powództwo w sprawie z zakresu prawa pracy można wytoczyć bądź przed sąd ogólnie właściwy dla pozwanego, bądź przed sąd, w którego obszarze właściwości praca jest, była lub miała być wykonywana. Sprawa o roszczenie ze stosunku pracy lub z nim związanej jest…
  • wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych
Czytaj orzeczenie
VIII U 684/22Sąd powszechny

VIII U 684/22

Fragment uzasadnienia

… Pracy i Polityki Społecznej z 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe (Dz. U. z 2011 r., Nr 237, poz. 1412). Zakład wyjaśnił także, że zgodnie z art. 461 §1 i 2 2 k.p.c. w n/n sprawie właściwym miejscowo jest Sąd Okręgowy w Łodzi, gdyż wnioskodawca zamieszkuje na terenie Kanady, a w Polsce jest reprezentowany jedynie przez swojego pełnomocnika. ( odpowiedź na odwołanie k. 10) Na rozprawie z…
  • renta rodzinna
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 461: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 461 Kodeksu postępowania cywilnego precyzuje zasady ustalania właściwości sądów w sprawach dotyczących prawa pracy oraz ubezpieczeń społecznych. W pierwszym paragrafie zapisano, że powództwo w sprawach z zakresu prawa pracy można wytoczyć przed sąd ogólnie właściwy dla pozwanego lub przed sąd właściwy dla miejsca wykonywania (lub wykonywania w przeszłości) pracy. Oznacza to dwie alternatywne możliwości wyboru właściwości sądu w tego typu sporach. W paragrafie 1^1 wskazano szczegółowo, że do sądów rejonowych należą określone sprawy prawa pracy, między innymi dotyczące ustalenia stosunku pracy, bezskuteczności wypowiedzenia, przywrócenia do pracy oraz roszczeń o odszkodowanie z powodu naruszenia przepisów wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy. Obejmuje to również kwestie związane z karami porządkowymi i świadectwami pracy. Paragraf 2 poświęcony jest właściwości sądów w sprawach ubezpieczeń społecznych, gdzie zasadniczo właściwy jest sąd miejsca zamieszkania albo siedziby strony odwołującej się od decyzji organów rentowych lub zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności. Jeśli nie można ustalić właściwości na tej podstawie, decyduje siedziba odpowiedniego organu rentowego lub innego organu wymienionego w przepisie. Paragraf 2^1 określa właściwość sądów w sprawach odwołań od decyzji szczególnych organów emerytalnych, z wyłączeniem stosowania przepisu art. 44, chyba że grozi to nieważnością postępowania. Paragraf 3 umożliwia sądom na zgodny wniosek stron przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego zajmującego się sprawami z prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych, jeśli przemawiają za tym względy celowości. Paragraf 4 stosuje odpowiednio przepis art. 44^2, gdy stroną jest sąd będący pracodawcą. Przepis ten więc kompleksowo reguluje obszar prawny dotyczący sądowej właściwości w kluczowych sprawach pracowniczych i ubezpieczeniowych, co ma istotne znaczenie praktyczne w prowadzeniu procesów tych kategorii. Zastosowanie art. 461 KPC ma miejsce wtedy, gdy sprawa dotyczy stosunku pracy lub ubezpieczeń społecznych, co wyznacza ustawowe ramy właściwości sądów. Przykładem może być pracownik składający pozew o przywrócenie do pracy po niesłusznym zwolnieniu – może on skierować pozew do sądu rejonowego właściwego dla miejsca wykonywania pracy lub sądu ogólnie właściwego dla pozwanego. Częstą pomyłką jest zgłaszanie spraw tego rodzaju do sądów niewłaściwych miejscowo, przez co postępowanie może zostać odrzucone lub przekierowane, co w praktyce wydłuża procedurę. Również nieuwzględnienie przepisów dotyczących właściwości w sprawach odwołań od decyzji organów emerytalnych może powodować formalne problemy. Ponadto, niedokładne rozróżnienie, które sprawy podlegają właściwości sądów rejonowych bez względu na wartość przedmiotu sporu, a które nie, wpływa na prawidłowe prowadzenie spraw z zakresu prawa pracy. W indywidualnych sytuacjach interpretacja i zastosowanie tych przepisów mogą wymagać konsultacji z profesjonalnym prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy lub postępowaniu cywilnym.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie można wytoczyć powództwo z zakresu prawa pracy?

Powództwo można wytoczyć przed sąd ogólnie właściwy dla pozwanego lub przed sąd właściwy dla miejsca wykonywania pracy.

Jakie sprawy prawa pracy należą do sądów rejonowych bez względu na wartość sporu?

Są to sprawy o ustalenie stosunku pracy, unieważnienie wypowiedzenia, przywrócenie do pracy, odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenia oraz kwestie kar porządkowych i świadectw pracy.

Który sąd jest właściwy w sprawach ubezpieczeń społecznych?

Zasadniczo sąd miejsca zamieszkania lub siedziby strony odwołującej się od decyzji organów rentowych lub zespołów do spraw niepełnosprawności.

Czy strony mogą zmienić właściwość sądu w sprawach z zakresu prawa pracy?

Tak, na zgodny wniosek stron sprawę można przekazać innemu równorzędnemu sądowi, jeśli przemawiają za tym względy celowości.

Co w przypadku, gdy strony nie wiedzą, który sąd jest właściwy?

W sytuacji wątpliwości wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, by prawidłowo ustalić właściwość sądu.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 461
← Wróć do pełnej ustawy