Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Sędzia, którego udziału lub zachowania się w procesie poprzednim dotyczy skarga, wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Okręgowy w Gdańsku stwierdził, że prawidłowości ceny wpisanej do aktu notarialnego nie można oceniać bez odniesienia do podstaw jej wyliczenia. Jeżeli te podstawy wynikały z umowy przedwstępnej zawierającej klauzulę waloryzacyjną, to zawarcie umowy ostatecznej nie usuwało wad tej klauzuli. To ważny precedens dla sporów o ceny…
Streszczenie
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie odrzucił skargę o wznowienie postępowania w sprawie rozpoznawanej w trybie wyborczym. Uznał, że sama powołana podstawa wznowienia nie spełniała warunków do merytorycznego rozpoznania skargi. Orzeczenie jest ważne dla praktyki, bo pokazuje restrykcyjne podejście do wznowienia w sprawach nieprocesowych i…
Streszczenie
Podstawą wznowienia postępowania jest obok wykrycia prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego, późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Możliwość skutecznego powołania się na…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 413: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 413 KPC wprowadza szczególny przypadek wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy. Zgodnie z jego treścią sędzia, którego udziału lub zachowania się w procesie poprzednim dotyczy skarga, jest wyłączony od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie. Oznacza to, że jeżeli podstawa wznowienia odnosi się do tego, w jaki sposób konkretny sędzia brał udział w zakończonej już sprawie albo jak się w niej zachował, nie może on następnie rozpoznawać skargi kwestionującej właśnie te okoliczności. Wyłączenie następuje automatycznie, a więc nie wymaga wniosku strony ani odrębnego postanowienia stwierdzającego istnienie przesłanki - sąd ma obowiązek uwzględnić je z urzędu. Przepis stanowi uzupełnienie ogólnych regulacji o wyłączeniu sędziego zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego i jest podyktowany zasadą, że nikt nie powinien być sędzią we własnej sprawie.
Art. 413 KPC znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi o wznowienie postępowania. Kluczowe jest, aby treść skargi odnosiła się do udziału sędziego w poprzednim procesie lub do jego zachowania się w toku tego procesu. Chodzi zatem między innymi o sytuacje, w których skarżący twierdzi, że w składzie orzekającym uczestniczyła osoba nieuprawniona albo sędzia podlegający wyłączeniu z mocy ustawy, a strona nie mogła wcześniej podnieść tego zarzutu. Jeżeli natomiast skarga opiera się na podstawach zupełnie niezwiązanych z osobą sędziego, na przykład na ujawnieniu nowych dowodów, przepis nie ogranicza składu sądu w ten szczególny sposób. Wyłączenie dotyczy konkretnego sędziego, a nie całego sądu, choć w praktyce może wymuszać wyznaczenie innego składu.
Pan Marek przegrał sprawę o zapłatę przed sądem okręgowym. Po uprawomocnieniu się wyroku dowiedział się, że jeden z sędziów orzekających był blisko spokrewniony z pełnomocnikiem strony przeciwnej, o czym wcześniej nie wiedział i czego nie mógł podnieść w toku sprawy. Pan Marek wniósł skargę o wznowienie postępowania, wskazując właśnie tę okoliczność jako podstawę. Sędzia, którego udziału dotyczy skarga, nie może orzekać w postępowaniu ze skargi o wznowienie, a sprawa musi zostać rozpoznana przez sędziego, którego zarzuty skargi nie dotyczą.
Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 413 KPC wyłącza od orzekania wszystkich sędziów danego sądu. Wyłączenie obejmuje tylko tego sędziego, którego udziału lub zachowania dotyczy skarga. Drugim nieporozumieniem jest sądzenie, że wyłączenie działa dopiero po złożeniu wniosku przez stronę - przepis wprowadza wyłączenie z mocy ustawy, które sąd uwzględnia z urzędu. Trzecim błędem jest uznawanie, że sam fakt orzekania przez danego sędziego w poprzedniej sprawie automatycznie go wyłącza, podczas gdy konieczne jest, aby to właśnie jego udział lub zachowanie były przedmiotem zarzutów skargi. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności i podstawy skargi.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Może, o ile skarga nie dotyczy jego udziału ani zachowania się w poprzednim procesie. Jeżeli zarzuty skargi odnoszą się właśnie do jego osoby, art. 413 KPC wyłącza go od orzekania.
Nie, wyłączenie z art. 413 KPC następuje z mocy ustawy i sąd uwzględnia je z urzędu. Strona może jednak zwrócić uwagę sądu na taką okoliczność.
Nie. Wyłączenie obejmuje wyłącznie tego sędziego, którego udziału lub zachowania dotyczy skarga, a nie wszystkich sędziów danego sądu.
Udział sędziego wyłączonego z mocy ustawy stanowi poważne uchybienie procesowe, które może być podstawą zaskarżenia orzeczenia. Ocena skutków zależy od okoliczności sprawy.
Tak, przepis odnosi się wprost do orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie. W innych postępowaniach stosuje się ogólne przepisy o wyłączeniu sędziego.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 413