Co stanowi przepis
Art. 398[15] KPC opisuje podstawowy sposób rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w sytuacji, gdy skarga kasacyjna okazuje się zasadna. Zgodnie z § 1 Sąd Najwyższy uchyla wówczas zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który to orzeczenie wydał, albo innemu sądowi równorzędnemu. Przepis pozwala także sięgnąć głębiej: Sąd Najwyższy może uchylić w całości lub w części również orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu samemu sądowi lub sądowi równorzędnemu. Do ponownego rozpoznania sprawy stosuje się odpowiednio art. 415 KPC, dotyczący rozstrzygania o zwrocie tego, co zostało wyegzekwowane lub spełnione na podstawie uchylonego orzeczenia. Paragraf 2 dodaje wymóg organizacyjny: po przekazaniu sprawy sąd rozpoznaje ją w innym składzie niż ten, który wydał uchylone orzeczenie.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma z art. 398[15] KPC uruchamia się dopiero wtedy, gdy skarga kasacyjna została przyjęta do rozpoznania i okazała się uzasadniona, a stwierdzone uchybienia nie pozwalają na inne rozstrzygnięcie. Chodzi więc o sytuacje, w których doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji wchodzi w grę wtedy, gdy wadliwość dotyka także tego etapu postępowania i samo powtórzenie postępowania odwoławczego nie wystarczy. Wybór między sądem, który wydał orzeczenie, a innym sądem równorzędnym należy do Sądu Najwyższego. Wymóg zmiany składu z § 2 obowiązuje niezależnie od tego, któremu sądowi sprawa została przekazana.
Przykład
Strona przegrała sprawę o zapłatę w sądzie okręgowym jako sądzie drugiej instancji i wniosła skargę kasacyjną, wskazując na błędną wykładnię przepisów o przedawnieniu. Sąd Najwyższy uznaje zarzut za trafny, uchyla wyrok sądu drugiej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania. Postępowanie odwoławcze toczy się od nowa, ale rozpoznaje je inny skład orzekający tego sądu. Jeżeli druga strona zdążyła wyegzekwować zasądzoną kwotę, kwestia jej zwrotu może zostać rozstrzygnięta przy odpowiednim zastosowaniu art. 415 KPC.
Częste nieporozumienia
Wiele osób sądzi, że uwzględnienie skargi kasacyjnej oznacza wygranie sprawy. Tak nie jest: uchylenie orzeczenia otwiera drogę do ponownego rozpoznania sprawy, której wynik nadal pozostaje otwarty. Drugim błędem jest przekonanie, że sprawa zawsze wraca do tego samego sądu - przepis dopuszcza przekazanie jej sądowi równorzędnemu, a niekiedy także sądowi pierwszej instancji. Nieporozumieniem jest również pogląd, że zmiana składu z § 2 oznacza automatycznie inny sąd; wymóg dotyczy składu orzekającego, a nie siedziby sądu. Wreszcie sam fakt uchylenia orzeczenia nie powoduje automatycznego zwrotu wyegzekwowanych kwot - służy temu odrębne rozstrzygnięcie oparte na art. 415 KPC.
W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej skargi kasacyjnej i jej skutków, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
