Art. 373¹.

Co stanowi przepis

Art. 373[1] KPC reguluje czynności podejmowane po wniesieniu apelacji, jeszcze zanim sprawa zostanie rozpoznana przez sąd drugiej instancji. Przepis nakłada na przewodniczącego obowiązek zarządzenia doręczenia odpisów apelacji pozostałym stronom postępowania, a więc tym uczestnikom sporu, którzy apelacji nie wnieśli. Doręczeniu towarzyszy obowiązkowe pouczenie o treści art. 374 KPC, czyli o zasadach rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji, w tym o możliwości rozpoznania jej na posiedzeniu niejawnym. Druga część przepisu przyznaje pozostałym stronom uprawnienie do wniesienia odpowiedzi na apelację w terminie dwóch tygodni, liczonym od dnia doręczenia odpisu apelacji. Konstrukcja ta służy realizacji zasady kontradyktoryjności oraz prawa do wysłuchania obu stron także na etapie postępowania odwoławczego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w każdej sprawie cywilnej, w której skutecznie wniesiono apelację od wyroku sądu pierwszej instancji. Warunkiem jest, aby w postępowaniu występowała co najmniej jedna strona inna niż apelujący, ponieważ to jej doręcza się odpis środka zaskarżenia. Czynność ma charakter techniczno-procesowy i podejmuje ją przewodniczący, a nie sąd w składzie orzekającym. Termin dwóch tygodni na odpowiedź jest terminem ustawowym i biegnie indywidualnie dla każdej ze stron, od daty doręczenia jej odpisu apelacji. Wniesienie odpowiedzi na apelację jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem - jej brak nie zamyka drogi do zajęcia stanowiska w toku dalszego postępowania, choć ogranicza możliwość wcześniejszego przedstawienia argumentów.

Przykład

Sąd rejonowy zasądził od pozwanego przedsiębiorcy zapłatę należności z tytułu niewykonanej usługi remontowej. Pozwany wniósł apelację, zarzucając błędną ocenę dowodów z zeznań świadków. Przewodniczący w sądzie pierwszej instancji zarządził doręczenie odpisu apelacji powodowi wraz z pouczeniem o treści art. 374 KPC. Powód, który odebrał przesyłkę 5 marca, może złożyć odpowiedź na apelację najpóźniej 19 marca, wskazując w niej, dlaczego zarzuty przeciwnika są jego zdaniem bezzasadne, a także zgłaszając wniosek o przeprowadzenie rozprawy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że termin dwóch tygodni biegnie od dnia wniesienia apelacji przez przeciwnika - w rzeczywistości liczy się go od doręczenia odpisu apelacji konkretnej stronie. Drugim jest utożsamianie odpowiedzi na apelację z własną apelacją; odpowiedź nie zastępuje samodzielnego zaskarżenia wyroku i nie pozwala domagać się zmiany orzeczenia na własną korzyść. Trzecim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że brak odpowiedzi oznacza uznanie zarzutów przeciwnika za zasadne - sąd drugiej instancji ocenia apelację samodzielnie, niezależnie od milczenia strony przeciwnej. Warto też pamiętać, że pouczenie o treści art. 374 KPC ma realne znaczenie, ponieważ dotyczy między innymi możliwości rozpoznania sprawy bez rozprawy, czemu strona może się sprzeciwić. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie zachowania terminu, warto skonsultować się z prawnikiem.