Co stanowi przepis
Art. 356 KPC reguluje sposób utrwalania na piśmie rozstrzygnięć sądu zawartych w postanowieniach, które nie kończą postępowania w sprawie. Zgodnie z tym przepisem takie rozstrzygnięcia, jeżeli zapadły na posiedzeniu jawnym, wpisuje się do protokołu i nie sporządza się dla nich odrębnej sentencji. Warunkiem zastosowania tego uproszczenia jest to, aby na dane postanowienie nie przysługiwało zażalenie. Innymi słowy, muszą wystąpić łącznie trzy elementy: postanowienie ma charakter niekończący postępowania, zostało wydane na posiedzeniu jawnym oraz jest niezaskarżalne zażaleniem. Przepis ma więc charakter techniczno-procesowy i służy odciążeniu sądu od zbędnej pracy dokumentacyjnej, nie zmieniając przy tym mocy samego rozstrzygnięcia.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie przede wszystkim do bieżących decyzji porządkowych i dowodowych podejmowanych w toku rozprawy lub innego posiedzenia jawnego. Chodzi o postanowienia, które nie zamykają drogi do wydania wyroku ani nie kończą sprawy w danej instancji, lecz jedynie kształtują dalszy przebieg procesu. Jeżeli jednak na postanowienie przysługuje zażalenie, art. 356 KPC nie działa i konieczne jest sporządzenie odrębnej sentencji, co ma znaczenie dla późniejszej kontroli instancyjnej. Podobnie przepis nie obejmuje postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym, ponieważ tam nie sporządza się protokołu rozprawy w tym samym trybie. Ocena, czy dane postanowienie jest zaskarżalne, wynika z przepisów szczególnych Kodeksu postępowania cywilnego.
Przykład
Na rozprawie w sprawie o zapłatę pełnomocnik powoda wnosi o dopuszczenie dowodu z zeznań kolejnego świadka, a sąd wniosek ten oddala jako zmierzający do przedłużenia postępowania. Takie postanowienie nie kończy postępowania w sprawie i nie przysługuje na nie zażalenie, dlatego sąd nie sporządza dla niego osobnego dokumentu z sentencją. Rozstrzygnięcie zostaje po prostu wpisane do protokołu rozprawy i w tej formie funkcjonuje w aktach sprawy. Strona, która się z nim nie zgadza, może zgłosić zastrzeżenie do protokołu, aby zachować możliwość powoływania się na to uchybienie na dalszym etapie postępowania.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że postanowienie wpisane wyłącznie do protokołu ma słabszą moc niż to ujęte w odrębnej sentencji. Tak nie jest: art. 356 KPC dotyczy jedynie formy utrwalenia rozstrzygnięcia, a nie jego skuteczności czy wiążącego charakteru. Druga pomyłka polega na uznaniu, że skoro nie ma odrębnej sentencji, to postanowienia nie da się w żaden sposób kwestionować - w rzeczywistości niektóre niezaskarżalne postanowienia podlegają kontroli w ramach zaskarżenia orzeczenia kończącego sprawę. Mylące bywa też utożsamianie postanowień niekończących postępowania z postanowieniami wpadkowymi każdego rodzaju, podczas gdy o zastosowaniu przepisu decyduje przede wszystkim brak zażalenia. Warto również pamiętać, że protokół powinien odzwierciedlać treść rozstrzygnięcia w sposób pozwalający na jego jednoznaczne odczytanie.
W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni charakter konkretnego postanowienia i dostępne środki działania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.