Co stanowi przepis
Art. 345 KPC opisuje czynności, które podejmuje przewodniczący po wpłynięciu sprzeciwu od wyroku zaocznego. Przepis przewiduje dwa podstawowe działania: zarządzenie doręczenia sprzeciwu powodowi oraz nadanie sprawie biegu. Doręczenie sprzeciwu stronie przeciwnej realizuje zasadę kontradyktoryjności i równości stron - powód musi wiedzieć, że pozwany kwestionuje wyrok zaoczny i jakie zarzuty podnosi. Nadanie sprawie biegu oznacza, że postępowanie toczy się dalej, tak jakby wyrok zaoczny nie zakończył sprawy w pierwszej instancji. Dodatkowo przepis pozwala przewodniczącemu podjąć, w razie potrzeby, czynności przewidziane w przepisach o organizacji postępowania, a więc na przykład czynności zmierzające do przygotowania rozprawy lub uporządkowania stanowisk stron.
Kiedy ma zastosowanie
Art. 345 KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy sąd wydał wyrok zaoczny, a pozwany złożył od niego sprzeciw. Warunkiem uruchomienia opisanych w nim czynności jest samo wniesienie sprzeciwu - przepis dotyczy etapu następującego po jego wpłynięciu do sądu. Jeżeli sprzeciw nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie biegu i nie podlega odrzuceniu, przewodniczący doręcza go powodowi i sprawa toczy się dalej. Zwrot "w razie potrzeby" wskazuje, że czynności organizacyjne nie są obligatoryjne w każdej sprawie - ocenia to przewodniczący, biorąc pod uwagę stopień skomplikowania sporu i zakres kwestii spornych.
Przykład
Pan Marek został pozwany o zapłatę za usługi remontowe, lecz zawiadomienie o rozprawie odebrała osoba, która mu go nie przekazała, więc nie stawił się w sądzie i zapadł wyrok zaoczny. Po otrzymaniu wyroku pan Marek składa w terminie sprzeciw, w którym twierdzi, że należność już zapłacił, i dołącza potwierdzenie przelewu. Przewodniczący, działając na podstawie art. 345 KPC, zarządza doręczenie sprzeciwu powodowi, aby ten mógł odnieść się do zarzutu zapłaty. Następnie sprawa otrzymuje dalszy bieg, a w razie potrzeby przewodniczący podejmuje czynności organizacyjne przygotowujące rozprawę, na której obie strony przedstawią swoje stanowiska.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wniesienie sprzeciwu automatycznie unieważnia wyrok zaoczny - przepis mówi jedynie o nadaniu sprawie biegu, a o losie wyroku zaocznego sąd rozstrzyga dopiero po ponownym rozpoznaniu sprawy. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie sprzeciwu jak apelacji: sprawa nie trafia do sądu wyższej instancji, lecz jest dalej prowadzona przez sąd, który wydał wyrok zaoczny. Bywa też mylnie zakładane, że skoro sprzeciw został złożony, powód nie ma już nic do powiedzenia - tymczasem doręczenie sprzeciwu służy właśnie umożliwieniu mu zajęcia stanowiska. Wreszcie strony niekiedy sądzą, że czynności organizacyjne są obowiązkowe w każdej sprawie, choć art. 345 KPC uzależnia je od rzeczywistej potrzeby. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni sytuację procesową i pomoże przygotować dalsze pisma.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.