Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Sąd może zarządzić oględziny bez udziału lub z udziałem biegłych, a stosownie do okoliczności – również w połączeniu z przesłuchaniem świadków.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Art. 292 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że sąd ma możliwość zarządzenia oględzin, które mogą odbyć się zarówno bez udziału biegłych, jak i z ich udziałem. Przepis umożliwia także połączenie oględzin z przesłuchaniem świadków, jeśli okoliczności sprawy tego wymagają. Oględziny to metoda dowodowa służąca dokładnemu poznaniu stanu faktycznego poprzez bezpośrednie obejrzenie rzeczy, miejsca lub osoby, co zwiększa wiarygodność zebranego materiału dowodowego. Ustawodawca nie ogranicza udziału biegłych do określonych przypadków, dlatego sąd ma swobodę w decyzji o ich obecności, zależnie od potrzeb sprawy. Przepis jest krótki, lecz pozwala sądowi elastycznie reagować na specyfikę danej sprawy, wykorzystując oględziny jako ważne narzędzie dowodowe.
Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy konieczne jest bezpośrednie zapoznanie się sądu z przedmiotem lub miejscem sporu w celu wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia. Może to dotyczyć zarówno spraw dotyczących nieruchomości, rzeczy ruchomych, jak i uszkodzeń czy innych cech materialnych, które trudno opisać wyłącznie na podstawie dokumentów lub zeznań świadków. Dodatkowo, gdy sprawa ma skomplikowany charakter, sąd może skierować do oględzin biegłych specjalistów, których wiedza fachowa pozwala na fachową ocenę oglądanych przedmiotów. Połączenie oględzin z przesłuchaniem świadków może się odbywać na przykład wtedy, gdy świadkowie uczestniczą w oględzinach i mogą dodatkowo wyjaśnić lub skomentować zauważone fakty.
Przykładową sytuacją ilustrującą zastosowanie art. 292 KPC jest sprawa o odszkodowanie za uszkodzenie mienia podczas remontu. Sąd może zarządzić oględziny mieszkania, aby ocenić zakres zniszczeń oraz ich charakter. Jeśli zachodzi taka potrzeba, do oględzin zostaną wezwani biegli rzeczoznawcy, którzy sporządzą ekspertyzę techniczną, a także świadkowie obecni podczas remontu mogą być przesłuchani na miejscu oględzin. Dzięki temu sąd ma możliwość uzyskania pełniejszego wyobrażenia o stanie faktycznym i lepszego podstawy do wydania wyroku.
Częstym nieporozumieniem jest sądowe pomijanie udziału biegłych tam, gdzie ich obecność byłaby kluczowa dla zrozumienia specyfiki przedmiotu oględzin. Innym błędem jest przeprowadzanie oględzin bez dokładnego ustalenia, czy obecność świadków jest konieczna, co może ograniczyć możliwość uzyskania cennych wyjaśnień bezpośrednio na miejscu. Również niedostateczne przygotowanie oględzin, np. brak protokołu lub nieudokumentowanie wszystkiego, co zauważono, może prowadzić do osłabienia dowodowego tego środka. Zgodnie z art. 292 KPC, sąd powinien starannie rozważać okoliczności każdej sprawy, aby efektywnie wykorzystać oględziny i współpracę z biegłymi oraz świadkami. W indywidualnej sprawie zawsze warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże właściwie wykorzystać ten przepis.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… Państwa na kolejnych następców prawnych ” ( tak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia karta 186 ) okazała się dla Sądu pierwszej instancji kluczowa . Po przytoczeniu normy art. 292 k.p.c. wskazano bowiem , że przedsiębiorstwo państwowe mogło do okresu posiadania wykonywanego po 1 lutego 1989 roku ( wcześniej przedsiębiorstwa nie miały żadnych składników majątkowych skoro istniała zasada jednolitej własności państwowej )…
Streszczenie
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy uznał, że błąd techniczny przy wpisaniu ceny w licytacji elektronicznej nie dawał podstaw do zatrzymania wadium. Kluczowe było to, że oferta została złożona omyłkowo, a zamawiający nie wykazał przesłanek pozwalających na zastosowanie sankcji z PZP. Orzeczenie jest ważne dla sporów o skutki błędów w…
Streszczenie
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy rozpoznawał roszczenie o zadośćuczynienie po wypadku komunikacyjnym i wskazał, że jego wysokość nie może być wygórowana. Sprawa jest istotna dla praktyki, bo pokazuje granice oceny krzywdy przy ustalaniu należnej kwoty od ubezpieczyciela.
Fragment uzasadnienia
Postanowienie z dnia 7 maja 2009 r., IV CSK 567/08 W razie przysądzenia własności nieruchomości (art. 1000 § 1 i art. 1003 § 1 k.p.c.), przewidziany w art. 292 k.p.k. zakaz zbywania i obciążania nieruchomości nie wygasa. Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Wojciech Katner Sędzia SN Kazimierz Zawada Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu Państwa – Starosty I. i Gminy Miasta I. przy…
Fragment uzasadnienia
… że przeprowadzenie dowodu z nielegalnych nagrań narusza gwarantowanego przez art. 47 Konstytucji prawa do prywatności osoby nagranej; 2) art. 236 § 1 k.p.c. w zw. z art. 292 k.p.c. i art. 308 k.p.c. i 309 k.p.c. poprzez przeprowadzenie przez Sąd I instancji dowodu z nielegalnie utrwalonych przez powódkę rozmów, mimo że pozwana kwestionowała i kwestionuje ich prawdziwość oraz kompletność, podobnie jak i stenogramów z tychże…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 292: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoSąd może zarządzić oględziny gdy konieczne jest bezpośrednie zapoznanie się z przedmiotem lub miejscem sporu w celu ustalenia faktów.
Nie, sąd może zarządzić oględziny bez udziału biegłych, jednak ich obecność jest wskazana, gdy wymagana jest specjalistyczna wiedza.
Tak, art. 292 KPC zezwala na połączenie oględzin z przesłuchaniem świadków, jeśli okoliczności sprawy tego wymagają.
W takiej sytuacji można zgłosić sądowi wniosek o zarządzenie oględzin; w indywidualnych sprawach warto skonsultować się z prawnikiem.
Tak, protokół z oględzin jest dokumentem potwierdzającym przebieg i wyniki tego czynności dowodowej, choć art. 292 KPC tego nie precyzuje.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 292