Art. 28.

Art. 28 Kodeksu postępowania cywilnego wyjaśnia, jak określić ogólną właściwość sądu, gdy pozwany nie posiada miejsca zamieszkania w Polsce. Przepis mówi, że w takiej sytuacji jako kryterium wskazuje się miejsce pobytu pozwanego na terytorium Polski. Jeśli jednak nie jest znane miejsce pobytu pozwanego w Polsce lub nie przebywa on na jej terytorium, to podstawą staje się ostatnie znane miejsce jego zamieszkania w Polsce. W ten sposób przepis zapewnia, że zawsze można ustalić właściwy sąd, którym będzie sąd właściwy dla miejsca pobytu lub ostatniego zamieszkania pozwanego w Polsce. Pozwala to uniknąć sytuacji braku właściwości sądu z powodu nieustalonego miejsca zamieszkania pozwanego.

Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie, gdy pozwany faktycznie nie ma miejsca zamieszkania w Polsce. Oznacza to, że nie jest zarejestrowany jako mieszkaniec na terytorium kraju i nie posiada stałego adresu. W zaistniałych okolicznościach sąd może ustalić ogólną właściwość na podstawie miejsca pobytu pozwanego, jeśli jest on obecny w Polsce, lub na podstawie ostatniego znanego miejsca zamieszkania w Polsce, gdy pobyt jest nieznany lub poza granicami kraju. W takim przypadku przepis pozwala także na radzenie sobie z sytuacjami, gdy pozywana osoba przemieszcza się lub wyjeżdża za granicę.

Przykładem zastosowania art. 28 KPC może być sytuacja, gdy polski obywatel mieszka na stałe za granicą i jest pozwany w sprawie cywilnej w Polsce. Jeśli aktualne miejsce jego pobytu w Polsce jest nieznane lub gdy nie przebywa on obecnie na terytorium Polski, sąd ustali właściwość na podstawie ostatniego znanego miejsca jego zamieszkania w kraju. Na przykład, jeśli pozwany dawniej zamieszkiwał w Warszawie, a obecnie przebywa za granicą, to sąd właściwy będzie ten z właściwości miejscowej dla Warszawy. To gwarantuje, że postępowanie może się toczyć, mimo braku stałego miejsca zamieszkania pozwanej osoby w Polsce.

Często pojawiają się błędy w prawidłowym rozumieniu i stosowaniu art. 28 KPC. Jednym z nich jest mylenie miejsca zamieszkania z miejscem pobytu. Przepis jasno rozróżnia te pojęcia: miejsce pobytu może być tymczasowe i zmienne, natomiast miejsce zamieszkania jest formalnym adresem. Innym nieporozumieniem jest przyjmowanie, że brak miejsca zamieszkania w Polsce oznacza brak właściwości sądu w Polsce, co jest błędne. Istotne jest również, aby nie pominąć ustalenia ostatniego miejsca zamieszkania, jeśli miejsce pobytu jest nieznane lub poza granicami kraju. Błędne jest też pomijanie obowiązku ustalenia właściwości sądu na podstawie tych wskazań, co może skutkować odrzuceniem pozwu.

Warto pamiętać, że art. 28 KPC ma na celu zapewnienie możliwości prowadzenia postępowania mimo braku stałego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce. W konkretnej sprawie, zwłaszcza gdy sytuacja jest złożona, wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, który pomoże prawidłowo ustalić właściwość sądu i uniknąć proceduralnych błędów.