Art. 263¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 263(1) KPC przyznaje stronie postępowania cywilnego uprawnienie do sprzeciwienia się temu, aby świadek został przesłuchany poza salą sądową w ramach posiedzenia zdalnego. Chodzi więc o sytuację, w której sąd zamierza odebrać zeznania od świadka przebywającego w dowolnym miejscu, na przykład w jego domu lub biurze, przy użyciu środków porozumiewania się na odległość przekazujących obraz i dźwięk. Przepis wyznacza wyraźny termin na złożenie sprzeciwu: nie później niż w terminie 7 dni od dnia uzyskania informacji o zamiarze przeprowadzenia dowodu w taki sposób. Skutek skutecznie wniesionego sprzeciwu jest jednoznaczny - sąd wzywa świadka do osobistego stawiennictwa na sali sądowej. Norma ta stanowi zatem przeciwwagę dla rozwiązań umożliwiających zdalne prowadzenie czynności dowodowych i chroni bezpośredniość postępowania dowodowego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy planowane jest przesłuchanie świadka poza salą sądową w ramach posiedzenia zdalnego, a nie wówczas, gdy świadek stawia się w budynku sądu. Warunkiem skorzystania z uprawnienia jest uzyskanie przez stronę informacji o zamiarze przeprowadzenia dowodu w tym trybie - dopiero od tego dnia biegnie siedmiodniowy termin. Sprzeciw może złożyć każda ze stron, niezależnie od tego, czy to ona wnioskowała o dopuszczenie dowodu z zeznań danego świadka. Przepis nie wymaga uzasadnienia sprzeciwu ani wykazywania szczególnych okoliczności, wystarczy samo oświadczenie złożone w terminie. Po jego skutecznym wniesieniu sąd nie ma podstaw do dalszego prowadzenia przesłuchania w formule zdalnej poza salą sądową.

Przykład

Sąd rozpoznaje sprawę o zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane i wyznacza termin posiedzenia zdalnego, informując strony, że kluczowy świadek - kierownik budowy - zostanie przesłuchany ze swojego biura. Pełnomocnik pozwanego uznaje, że zeznania tego świadka wymagają szczególnie uważnej obserwacji zachowania i wyeliminowania ryzyka sugerowania odpowiedzi przez osoby trzecie obecne w pomieszczeniu. W ciągu 7 dni od otrzymania informacji o planowanym trybie składa pismo, w którym sprzeciwia się przesłuchaniu świadka poza salą sądową. Sąd, uznając sprzeciw za skuteczny, wzywa świadka do osobistego stawiennictwa w sądzie w wyznaczonym terminie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sprzeciw z art. 263(1) KPC blokuje całe posiedzenie zdalne - w rzeczywistości dotyczy on wyłącznie sposobu przesłuchania świadka, a nie formy samego posiedzenia. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie terminu siedmiodniowego jako instrukcyjnego; jego przekroczenie oznacza, że sprzeciw nie wywoła skutku, a dowód może zostać przeprowadzony zdalnie. Zdarza się również mylne założenie, że strona musi obszernie uzasadnić swoje stanowisko lub uprawdopodobnić naruszenie swoich praw, czego przepis nie wymaga. Wreszcie strony bywają zaskoczone, że sprzeciw nie służy eliminowaniu dowodu z zeznań świadka - zmienia jedynie miejsce i sposób jego przeprowadzenia. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie terminowości i formy pisma, warto skonsultować się z prawnikiem.