Art. 2431 Kodeksu postępowania cywilnego określa zakres zastosowania przepisów zawartych w danym oddziale dotyczącym dokumentów. Mówi on, że reguły te odnoszą się do dokumentów, które zawierają tekst, a także pozwalają na ustalenie osoby, która taki dokument wystawiła. Innymi słowy, normy prawne określone w omawianym oddziale mają zastosowanie tylko wtedy, gdy dokument spełnia te dwa warunki: zawiera tekst oraz umożliwia identyfikację wystawcy. Normę tę należy rozumieć jako ograniczenie zakresu stosowania do dokumentów o charakterze pisemnym, które mają wyraźnie określonego autora lub podmiot je wystawiający.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach procesowych, gdy sąd lub strona potrzebuje ustalić wiarygodność i pochodzenie dokumentu przedstawionego jako dowód. Dotyczy to zwłaszcza tych dokumentów, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a których autentyczność oraz tożsamość wystawcy jest istotna. Przesłanką zastosowania jest więc obecność tekstu w dokumencie oraz fakt umożliwienia identyfikacji osoby, która go wystawiła. Jeżeli te warunki są spełnione, można zastosować procedury przewidziane w danym oddziale KPC dla dokumentów, np. w kwestii ich oceny lub kwestionowania.
Przykładowo, jeśli strona w procesie cywilnym przedstawia w formie pisemnej umowę lub oświadczenie, które jest podpisane lub w inny sposób pozwala ustalić jej autora, to przepisy przewidziane w tym oddziale mają zastosowanie. W praktyce oznacza to, że jeśli dokument zawiera czytelny tekst i dane umożliwiające przypisanie go konkretnej osobie, sąd będzie korzystał z reguł dotyczących oceny takiego dowodu zgodnie z normą art. 2431 KPC. Przepis ten nie dotyczy natomiast dokumentów anonimowych nieposiadających tekstu lub takich, które nie pozwalają zidentyfikować wystawcy.
Często mylone jest stosowanie tych przepisów do dokumentów, które nie spełniają warunków określonych w art. 2431, np. dokumentów bez tekstu lub takich, gdzie autor nie jest możliwy do ustalenia. Może to prowadzić do błędnego uznania dokumentu za dowód o pełnej wartości dowodowej mimo braku pewności co do jego pochodzenia. Innym błędem jest przypisywanie tym normom właściwości dotyczących dokumentów elektronicznych, jeśli nie zostały spełnione przesłanki tekstowości i identyfikacji wystawcy. Warto też mieć świadomość, że w praktyce dokumenty mogą przybierać różne formy, co wymaga dokładnej analizy, czy art. 2431 znajdzie zastosowanie. W każdej indywidualnej sprawie zalecana jest konsultacja z prawnikiem, by prawidłowo ocenić, czy omawiane przepisy znajdują właściwe zastosowanie.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.