Art. 223 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) wyznacza obowiązek przewodniczącego rozprawy, by we właściwej chwili, zwłaszcza na pierwszym posiedzeniu, skłaniał strony do pojednania. Oznacza to, że sędzia powinien aktywnie zachęcać strony sporu do osiągnięcia porozumienia, zanim rozprawa będzie kontynuowana. Ugoda zawarta przed sądem powinna być utrwalona w protokole rozprawy lub w odrębnym dokumencie stanowiącym część protokołu i opatrzona podpisami stron. W przypadku posiedzenia zdalnego lub gdy podpisanie ugody jest niemożliwe z innych powodów, sąd odnotowuje ten fakt wraz z przyczyną braku podpisu w protokole wskazanym w art. 158 §1 KPC. Ponadto, art. 223 §2 odsyła do stosowania odpowiednio art. 203 §4, który dotyczy skutków niepodpisania protokołu przez stronę.
Przepis ten ma zastosowanie w każdej sprawie cywilnej rozpatrywanej przez sąd, w której przewodniczący prowadzi rozprawę lub posiedzenie, zarówno stacjonarne, jak i zdalne. Kluczową przesłanką jest obecność stron i możliwość wyjaśnienia ich stanowisk, co ma umożliwić sędziemu odpowiednie zachęcenie do ugody, czyli dobrowolnego zakończenia sporu. Przepis chroni również formalność zawarcia ugody i jej potwierdzenia, co ma istotne znaczenie dla prowadzenia spraw.
Na przykład, w rozpoznawanej sprawie o zapłatę, podczas pierwszej rozprawy przewodniczący może po wysłuchaniu stron zasugerować im rozważenie ugody zamiast dalszego sporu. Po dojściu do porozumienia, treść tej ugody zapisywana jest w protokole rozprawy, a strony podpisują dokument. Gdy rozprawa odbywa się zdalnie i podpisanie nie jest możliwe, sędzia odnotowuje ten fakt z przyczynami w protokole. Dzięki temu ugoda ma moc potwierdzoną przez sąd i może być egzekwowana.
Częste błędy przy stosowaniu art. 223 KPC to niewystarczające zachęcanie stron do ugody, zwłaszcza na pierwszym posiedzeniu, co może prowadzić do niepotrzebnego przedłużenia postępowania. Innym problemem jest niepełne protokołowanie ugody lub brak odnotowania przyczyn braku podpisu, co może prowadzić do wątpliwości dowodowych. Warto także pamiętać o przypisaniu i stosowaniu odpowiednich regulacji dotyczących skutków niepodpisania protokołu (art. 203 §4). Przepis kładzie nacisk na formalizację i uczciwość postępowania sądowego. W indywidualnej sytuacji warto więc skonsultować się z prawnikiem, by właściwie zastosować te regulacje i wykorzystać możliwość zawarcia ugody przed sądem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
