Art. 208¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 208(1) KPC nakłada na sąd obowiązek działania z urzędu w zakresie ustalenia danych identyfikujących stronę pozwaną. Jeżeli pozwanym jest osoba fizyczna, sąd ustala jej numer PESEL - zarówno wtedy, gdy osoba ta jest zobowiązana do jego posiadania, jak i wtedy, gdy numer taki posiada, mimo że obowiązek jej nie dotyczy. Jeżeli pozwanym jest podmiot niebędący osobą fizyczną, sąd ustala numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w razie jego braku - numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji. Gdy natomiast pozwany nie ma obowiązku wpisu do żadnego rejestru ani ewidencji, sąd ustala jego NIP, o ile podmiot ten jest zobowiązany do posiadania tego numeru. Konstrukcja przepisu jest więc kaskadowa: kolejne kryterium stosuje się dopiero wtedy, gdy poprzednie nie znajduje zastosowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy postępowania rozpoznawczego przed sądem cywilnym i aktywuje się po wniesieniu pozwu, gdy trzeba jednoznacznie zidentyfikować pozwanego. Powód, w odróżnieniu od pozwanego, ma obowiązek wskazać własne dane identyfikacyjne w pozwie, natomiast dane pozwanego ustala sąd, bo powód często nie ma do nich legalnego dostępu. Ustalenie numeru identyfikującego ma znaczenie praktyczne przede wszystkim dlatego, że dane te są następnie zamieszczane w tytule egzekucyjnym i pozwalają uniknąć skierowania egzekucji przeciwko osobie o takim samym imieniu i nazwisku. Sąd korzysta w tym celu z dostępnych rejestrów publicznych, w tym rejestru PESEL, KRS oraz innych ewidencji.

Przykład

Przedsiębiorca pozywa klienta o zapłatę 6 000 zł za niezapłaconą fakturę i zna wyłącznie jego imię, nazwisko oraz adres, ponieważ umowa nie zawierała numeru PESEL. Powód nie musi zdobywać tego numeru na własną rękę - na podstawie art. 208(1) KPC sąd sam ustala PESEL pozwanego, sięgając do rejestru. Gdyby pozwanym była spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, sąd ustaliłby jej numer KRS, a w przypadku podmiotu, który wpisowi do rejestru nie podlega, lecz musi mieć NIP - właśnie ten numer. Dzięki temu późniejszy wyrok i klauzula wykonalności będą zawierały dane pozwalające komornikowi na jednoznaczną identyfikację dłużnika.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że brak numeru PESEL pozwanego w pozwie stanowi brak formalny skutkujący zwrotem pisma - obowiązek jego ustalenia spoczywa na sądzie. Drugim jest utożsamianie tego obowiązku z obowiązkiem ustalenia aktualnego adresu pozwanego, czego przepis nie obejmuje. Trzecim nieporozumieniem jest zakładanie, że sąd zawsze poszukuje NIP - numer ten wchodzi w grę dopiero wobec podmiotów niepodlegających wpisowi do rejestru lub ewidencji. Warto też pamiętać, że przepis nie zwalnia powoda z rzetelnego oznaczenia strony pozwanej w pozwie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.