Art. 198.

Co stanowi przepis

Art. 198 KPC porządkuje konsekwencje procesowe czynności sądu polegających na wezwaniu określonej osoby do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego oraz na zawiadomieniu osoby o toczącym się procesie, dokonanych na podstawie artykułów poprzedzających. Zgodnie z § 1 takie wezwanie zastępuje pozwanie, co oznacza, że osoba wezwana staje się stroną pozwaną bez potrzeby wnoszenia przeciwko niej odrębnego pozwu, a sąd doręcza jej odpisy pism procesowych i załączników, aby mogła zapoznać się z dotychczasowym materiałem. Paragraf 2 przesądza natomiast, że wobec osób zawiadomionych o procesie skutki prawne, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa, następują dopiero z chwilą przystąpienia tych osób do sprawy w charakterze powodów, a nie z chwilą samego zawiadomienia. Paragraf 3 przyznaje osobom wezwanym oraz zawiadomionym, które w terminie zgłosiły przystąpienie po stronie powodowej, prawo żądania przy pierwszej czynności procesowej powtórzenia dotychczasowego postępowania w całości lub w części, stosownie do okoliczności sprawy. Paragraf 4 nakazuje stosować do tych osób odpowiednio przepisy o współuczestnictwie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wtedy, gdy w toku już zawisłego procesu okazuje się, że krąg stron został ukształtowany niepełnie lub nieprawidłowo i konieczne jest dołączenie kolejnych osób. Warunkiem jest uprzednie dokonanie przez sąd czynności przewidzianych w artykułach poprzedzających, czyli wezwania do udziału w sprawie albo zawiadomienia o toczącym się procesie. Przepis nie tworzy samodzielnej podstawy do dopozwania, lecz określa skutki takich czynności: chwilę powstania skutków materialnoprawnych i procesowych oraz uprawnienia nowego uczestnika. Ma znaczenie zwłaszcza tam, gdzie istotne jest ustalenie momentu przerwania biegu przedawnienia lub stanu zawisłości sporu wobec konkretnej osoby.

Przykład

Powód pozywa jedną osobę o zapłatę z tytułu zobowiązania, w którym w rzeczywistości po stronie zobowiązanej występują dwie osoby. W toku sprawy sąd wzywa drugą osobę do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanej. Od tej chwili wezwany jest traktowany tak, jakby został pozwany, a sąd doręcza mu odpis pozwu wraz z załącznikami oraz dotychczasowe pisma. Przy pierwszej czynności procesowej nowy pozwany może żądać powtórzenia przeprowadzonych już dowodów, jeżeli uzna, że bez tego nie mógłby skutecznie bronić swoich racji.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że samo zawiadomienie o procesie wywołuje wobec adresata skutki wytoczenia powództwa; z § 2 wynika, że decyduje dopiero przystąpienie do sprawy jako powód. Drugim jest przekonanie, że powtórzenia postępowania można żądać w dowolnym momencie - uprawnienie to przysługuje przy pierwszej czynności procesowej. Trzecim nieporozumieniem jest zakładanie, że sąd zawsze powtórzy całe postępowanie, podczas gdy zakres powtórzenia zależy od okoliczności sprawy. Mylnie przyjmuje się też, że nowy uczestnik jest wolny od reguł dotyczących współuczestnictwa, mimo że § 4 nakazuje stosować je odpowiednio. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.