Art. 147.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 147 KPC reguluje sytuację, w której zastosowany wcześniej zastępczy sposób doręczenia pisma okazał się bezpodstawny. Chodzi o dwa mechanizmy: ustanowienie kuratora dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane, oraz wywieszenie pisma w budynku sądowym. Jeżeli sąd stwierdzi, że żądanie zastosowania któregoś z tych rozwiązań nie było uzasadnione, ma obowiązek zarządzić doręczenie pisma w sposób właściwy, czyli zgodnie z ogólnymi regułami doręczeń. Dodatkowo, w miarę potrzeby, sąd może znieść postępowanie przeprowadzone z udziałem kuratora lub po wywieszeniu pisma w budynku sądowym, ale wyłącznie na wniosek strony zainteresowanej. Przepis chroni więc prawo strony do udziału w sprawie i do rzeczywistego zapoznania się z kierowanymi do niej pismami.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 147 KPC wchodzi w grę dopiero wtedy, gdy wcześniej doszło już do ustanowienia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu albo do wywieszenia pisma w budynku sądowym, a następnie wyszło na jaw, że nie było ku temu podstaw. Typowo dzieje się tak, gdy okazuje się, że adres strony był znany albo możliwy do ustalenia, że przeciwnik procesowy podał niepełne lub nieprawdziwe informacje, albo że strona w rzeczywistości zamieszkiwała pod wskazanym adresem. Zarządzenie prawidłowego doręczenia sąd podejmuje z urzędu, natomiast zniesienie dotychczasowego postępowania wymaga inicjatywy strony. Zakres zniesienia zależy od potrzeby, a więc od tego, w jakim stopniu wadliwy sposób doręczenia realnie pozbawił stronę możliwości obrony swoich praw.

Przykład

Powód wskazał w pozwie, że nie zna adresu pozwanego, i uzyskał ustanowienie dla niego kuratora, po czym sąd przeprowadził rozprawę z udziałem kuratora. Po pewnym czasie pozwany dowiaduje się o sprawie i wykazuje, że przez cały czas mieszkał pod adresem ujawnionym w rejestrze, znanym powodowi z wcześniejszej korespondencji. W takiej sytuacji sąd, stosując art. 147 KPC, zarządzi doręczenie pozwu i innych pism bezpośrednio pozwanemu. Jeżeli pozwany złoży wniosek, sąd może również znieść czynności przeprowadzone z udziałem kuratora, aby pozwany mógł od początku przedstawić swoje stanowisko i dowody.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że stwierdzenie bezzasadności ustanowienia kuratora automatycznie unieważnia całe dotychczasowe postępowanie. Przepis mówi o zniesieniu w miarę potrzeby i na wniosek, więc sąd ocenia, które czynności rzeczywiście należy powtórzyć. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie art. 147 KPC z podstawą do uchylenia prawomocnego orzeczenia - służą temu odrębne instytucje procesowe. Warto też pamiętać, że sam fakt niepowodzenia doręczenia nie oznacza jeszcze, iż wcześniejsze żądanie było nieuzasadnione; decyduje ocena okoliczności istniejących w chwili jego zgłoszenia. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretny stan faktyczny i dobierze właściwe środki procesowe.