Art. 117¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 117(1) KPC określa formalną stronę wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu składanego przez osobę fizyczną. Zgodnie z § 1 do takiego wniosku trzeba dołączyć oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, sporządzone według ustalonego urzędowego wzoru. Jeżeli wniosek o pełnomocnika z urzędu składany jest razem z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, wystarczy jedno oświadczenie. Paragraf 2 pozwala sądowi odebrać od wnioskodawcy przyrzeczenie, że złożone oświadczenie jest prawdziwe i rzetelne, przy czym wcześniej poucza się stronę o treści art. 120 § 4 KPC. Paragraf 3 przewiduje surowy skutek dla wniosku złożonego przez stronę reprezentowaną już przez adwokata lub radcę prawnego bez wymaganego oświadczenia - przewodniczący zwraca taki wniosek bez wzywania do uzupełnienia braków. Paragraf 4 dopuszcza złożenie oświadczenia do protokołu, gdy sam wniosek składany jest ustnie, a § 6 upoważnia Ministra Sprawiedliwości do określenia wzoru oświadczenia w rozporządzeniu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy o pomoc prawną z urzędu ubiega się osoba fizyczna, a więc nie osoba prawna czy inna jednostka organizacyjna. Znajduje zastosowanie zarówno na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji, jak i w dalszych fazach sprawy cywilnej, w której strona chce, aby sąd wyznaczył jej profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z § 5 przepisów § 1-4 nie stosuje się, jeżeli wniosek składa strona wskazana w art. 117 § 1 KPC, czyli już zwolniona od kosztów sądowych przez sąd. Oświadczenie ma dostarczyć sądowi materiału do oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.

Przykład

Osoba pozwana o zapłatę z tytułu umowy pożyczki uznaje, że nie poradzi sobie sama w sprawie i chce wniosku o adwokata z urzędu. Pobiera urzędowy formularz oświadczenia, wpisuje w nim liczbę osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wysokość wynagrodzenia lub świadczenia, posiadane nieruchomości, oszczędności oraz stałe wydatki, i składa go razem z wnioskiem. Ponieważ jednocześnie wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, dołącza tylko jedno oświadczenie, a nie dwa odrębne. Na posiedzeniu sąd może odebrać od niej przyrzeczenie co do prawdziwości danych, wcześniej pouczając o treści art. 120 § 4 KPC.

Częste nieporozumienia

Wiele osób sądzi, że wystarczy opisać swoją sytuację majątkową własnymi słowami w piśmie - tymczasem art. 117(1) § 1 KPC wymaga urzędowego wzoru. Mylnie przyjmuje się także, że sąd zawsze wezwie do uzupełnienia braku oświadczenia; przy stronie reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego wniosek jest zwracany od razu. Nie jest też prawdą, że oświadczenie zawsze musi mieć formę pisemną - przy wniosku ustnym do protokołu można je złożyć do protokołu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.