Art. 112.

1. Co dokładnie stanowi przepis

Art. 112 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że jednostka redakcyjna o tym numerze nie zawiera już żadnej treści normatywnej. W tekście ustawy pozostaje wyłącznie sam numer artykułu wraz z adnotacją o uchyleniu, ponieważ polska technika legislacyjna nie przewiduje przenumerowania pozostałych przepisów po usunięciu jednego z nich. Dzięki temu numeracja całego Kodeksu postępowania cywilnego pozostaje stabilna, a odwołania zawarte w innych ustawach, w umowach czy w starszych pismach procesowych nie tracą swojej czytelności. Praktyczny skutek jest jednak jednoznaczny: z art. 112 KPC nie można obecnie wywodzić żadnych praw, obowiązków ani uprawnień procesowych. Uchylenie nie jest równoznaczne z luką w prawie, ponieważ ustawodawca zwykle albo przenosi daną materię do innego przepisu, albo świadomie z niej rezygnuje jako z rozwiązania zbędnego.

2. Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 112 KPC w obecnym stanie prawnym nie ma zastosowania do żadnej sprawy cywilnej rozpoznawanej według aktualnie obowiązujących przepisów. Jego znaczenie ogranicza się do wymiaru historycznego i interpretacyjnego. Może on być istotny przy analizie stanów faktycznych i czynności procesowych dokonanych w okresie, gdy przepis jeszcze obowiązywał, o ile przepisy przejściowe konkretnej nowelizacji nakazują stosowanie dawnych regulacji do spraw wszczętych przed jej wejściem w życie. Z tego powodu ustalenie, jaka wersja Kodeksu postępowania cywilnego znajduje zastosowanie, wymaga sięgnięcia do przepisów intertemporalnych ustawy nowelizującej. Poza tym zakresem odwoływanie się do art. 112 KPC w piśmie procesowym jest po prostu błędem.

3. Przykład zastosowania

Osoba przygotowująca wniosek do sądu korzysta ze starszego, papierowego wydania Kodeksu postępowania cywilnego znalezionego w domowej bibliotece i powołuje w nim art. 112 KPC jako podstawę swojego żądania. Po zweryfikowaniu tekstu jednolitego okazuje się, że przepis widnieje w ustawie wyłącznie z adnotacją o uchyleniu. W takiej sytuacji konieczne jest ustalenie, który obecnie obowiązujący przepis reguluje daną kwestię, i przeredagowanie pisma tak, aby powoływało aktualną podstawę prawną. Samo powołanie uchylonego przepisu nie unieważnia pisma, ale osłabia jego argumentację, a sąd ocenia żądanie na podstawie jego treści, a nie wskazanej kwalifikacji prawnej.

4. Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w tekście ustawy, to przepis w jakiejś formie obowiązuje. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie art. 112 KPC oznacza zniesienie samej instytucji, której przepis dotyczył - równie dobrze mogła ona zostać przeniesiona w inne miejsce kodeksu. Trzecim problemem jest korzystanie z nieaktualnych wydań kodeksu lub z komentarzy, które nie uwzględniają późniejszych nowelizacji. Warto też pamiętać, że orzeczenia wydane pod rządami dawnego brzmienia przepisu należy czytać ostrożnie i zawsze zestawiać ze stanem prawnym obowiązującym w dacie ich wydania. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy w grę wchodzą przepisy przejściowe, warto skonsultować się z prawnikiem.