Art. 1017.

Co stanowi przepis

Art. 1017 KPC dotyczy egzekucji ze statku morskiego wpisanego do rejestru okrętowego i opisuje pierwszą, najbardziej praktyczną czynność komornika w tym postępowaniu. Zgodnie z § 1 komornik jednocześnie z wysłaniem dłużnikowi wezwania do zapłaty zarządza przytrzymanie statku oraz ustanawia dozór. Oznacza to, że wezwanie do dobrowolnego spełnienia świadczenia i faktyczne unieruchomienie statku następują równolegle, a nie jedno po drugim. Paragraf 2 określa moment powstania skutku zajęcia: statek jest zajęty z chwilą przytrzymania, a więc od zdarzenia faktycznego, a nie od doręczenia jakiegokolwiek pisma. Ten sam przepis nakazuje zawiadomić o zajęciu także dłużnika oraz właściciela statku, jeżeli właściciel nie jest dłużnikiem. Paragraf 3 odsyła w zakresie sytuacji prawnej dozorcy do odpowiednio stosowanych przepisów o egzekucji z ruchomości dotyczących dozorcy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym ze statku, gdy wierzyciel dysponuje tytułem wykonawczym i złożył wniosek o wszczęcie egzekucji z tego składnika majątku. Warunkiem uruchomienia czynności z art. 1017 KPC jest podjęcie przez komornika działań wszczynających egzekucję, czyli wystosowanie do dłużnika wezwania do zapłaty. Przytrzymanie statku ma na celu zabezpieczenie przedmiotu egzekucji przed jego wyprowadzeniem z zasięgu organu egzekucyjnego, co przy statkach jest ryzykiem realnym ze względu na ich mobilność. Obowiązek zawiadomienia właściciela niebędącego dłużnikiem uwzględnia typową dla żeglugi sytuację, w której statek jest eksploatowany przez podmiot inny niż jego właściciel. Ustanowienie dozoru jest obligatoryjne, a nie pozostawione swobodnemu uznaniu komornika.

Przykład

Wierzyciel uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko armatorowi z tytułu niezapłaconych należności i skierował egzekucję do statku stojącego w porcie. Komornik wysyła armatorowi wezwanie do zapłaty i tego samego dnia zarządza przytrzymanie statku oraz ustanawia dozorcę, którym może być na przykład wyznaczona osoba sprawująca pieczę nad jednostką w porcie. Od chwili przytrzymania statek jest zajęty, choćby wezwanie do zapłaty dotarło do armatora dopiero po kilku dniach. Ponieważ statek stanowi własność spółki leasingowej, która nie jest dłużnikiem, komornik zawiadamia o zajęciu zarówno armatora, jak i tę spółkę.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przyjmowaniu, że skutek zajęcia powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi wezwania do zapłaty lub z chwilą wpisu w rejestrze; art. 1017 § 2 KPC wyraźnie wiąże ten skutek z przytrzymaniem. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie zawiadomienia dłużnika i właściciela jako warunku skuteczności zajęcia - jest to obowiązek informacyjny komornika, a nie przesłanka powstania skutku. Mylące bywa również założenie, że właściciel niebędący dłużnikiem nie ma o czym być informowany, podczas gdy przepis wprost nakazuje jego zawiadomienie. Wreszcie odesłanie z § 3 nie oznacza, że statek traktuje się jak zwykłą ruchomość - odpowiednie stosowanie dotyczy wyłącznie pozycji dozorcy, jego obowiązków i odpowiedzialności. W indywidualnej sprawie dotyczącej zajęcia statku warto skonsultować się z prawnikiem.