Art. 265 Kodeksu karnego reguluje kwestie związane z ujawnianiem lub nieuprawnionym wykorzystaniem informacji niejawnych oznaczonych klauzulą „tajne” lub „ściśle tajne”. Przepis penalizuje zarówno działanie umyślne polegające na ujawnieniu takich informacji, jak i ich korzystanie wbrew przepisom ustawy. Ponadto w § 2 rozszerza zakres odpowiedzialności, jeżeli ujawnienie następuje osobie działającej w imieniu lub na rzecz podmiotu zagranicznego. Z kolei § 3 przewiduje odpowiedzialność za nieumyślne ujawnienie takich informacji, uwzględniając osoby, które zapoznały się z nimi w związku z pełnieniem funkcji publicznej lub otrzymanym specjalnym upoważnieniem. Kara w pierwszym przypadku wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, w drugim – od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności, natomiast nieumyślne ujawnienie jest zagrożone grzywną, ograniczeniem wolności lub karą pozbawienia wolności do roku.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy osoba posiadająca dostęp do informacji oznaczonych jako „tajne” lub „ściśle tajne”, które są objęte ścisłą ochroną prawną, ujawnia je osobom nieupoważnionym albo wykorzystuje w sposób sprzeczny z przepisami. Szczególne znaczenie ma sytuacja, gdy informacje trafiają do osób działających na rzecz podmiotów zagranicznych, co zwiększa wymiar sankcji. Odpowiedzialność nie obejmuje niemających winy ujawnień, choć nawet nieumyślne działanie podlega sankcjom. Przepis ma na celu ochronę bezpieczeństwa państwa i publicznego interesu.
Przykład praktyczny może dotyczyć urzędnika państwowego, który posiadając dostęp do dokumentów z klauzulą „ściśle tajne”, przypadkowo przekazuje fragmenty tych dokumentów wykonawcy z zagranicy bez odpowiedniego upoważnienia. Wówczas, jeśli zrobił to umyślnie, może być ukarany pozbawieniem wolności na okres do 8 lat. Jeśli natomiast zrobi to nieumyślnie, kara może mieć łagodniejszy wymiar, jednak wciąż grozi mu odpowiedzialność karna. Sytuacja taka ilustruje, jak rygorystycznie prawo podchodzi do ochrony informacji niejawnych, zwłaszcza w kontekście relacji międzynarodowych.
Często pojawiające się błędy w stosowaniu tego przepisu dotyczą mylnego rozumienia klauzul bezpieczeństwa oraz kwalifikacji czynu jako umyślnego lub nieumyślnego. Często też pomijane jest to, że przepis dotyczy tylko informacji oznaczonych konkretną klauzulą, a nie każdej informacji poufnej. W praktyce zdarza się także niewłaściwe rozróżnianie konsekwencji ujawnienia informacji osobom krajowym i zagranicznym. Konieczne jest dokładne rozpoznanie sytuacji faktycznej i okoliczności czynu, by prawidłowo ocenić odpowiedzialność. W sprawach indywidualnych rekomendowane jest skonsultowanie sytuacji z prawnikiem specjalizującym się w prawie karnym i ochronie informacji niejawnych.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
