Art. 186 Kodeksu karnego ustanawia sankcje za naruszenie obowiązków w zakresie ochrony środowiska, dotyczące przede wszystkim urządzeń zabezpieczających. Przepis w § 1 penalizuje sytuację, gdy ktoś nie utrzymuje w należytym stanie lub nie używa ustawowo wymaganych urządzeń mających na celu ochronę wody, powietrza lub powierzchni ziemi przed zanieczyszczeniem, a także urządzeń chroniących przed skażeniem promieniotwórczym lub jonizującym. Sankcje za takie działanie mogą obejmować grzywnę, karę ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. § 2 rozszerza odpowiedzialność karną na osoby, które wbrew obowiązkowi dopuszczają do użytkowania obiekty budowlane lub ich zespoły bez wymaganych urządzeń zabezpieczających, które są wskazane w § 1. Oznacza to, że sam fakt korzystania z takich obiektów, mimo braku koniecznych zabezpieczeń, także jest czynem karalnym. Wreszcie § 3 stanowi, że jeśli sprawca działa nieumyślnie (czyli bez zamiaru, lecz na skutek niedbalstwa lub nieostrożności), ponosi lżejsze sankcje – grzywnę lub karę ograniczenia wolności. Przepis wymaga ścisłego stosowania, gdyż dotyczy ochrony kluczowych zasobów środowiska naturalnego i bezpieczeństwa osób. Art. 186 KK ma zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, gdzie ustawodawca przewidział obowiązek posiadania i stosowania specjalistycznych urządzeń ochronnych w celu zapobiegania zanieczyszczeniom lub skażeniom. Dotyczy to zarówno przedsiębiorstw przemysłowych, jak i innych podmiotów, które eksploatują instalacje lub obiekty wymagające takich zabezpieczeń. Przepis jest również relewantny w kontekście użytkowania obiektów budowlanych, których stan techniczny musi spełniać wymogi prawne ochrony środowiska. Przykładowo, jeśli przedsiębiorca prowadzi zakład przemysłowy, który emituje substancje do środowiska, musi on zadbać o funkcjonowanie urządzeń filtrujących powietrze lub oczyszczających wodę, np. ścieki. Nieutrzymanie tych urządzeń w należytym stanie lub ich nieużywanie, mimo obowiązku, będzie stanowiło wykroczenie lub przestępstwo opisane w art. 186 KK. Również użytkownik budynku, który dopuszcza do użytkowania instalację bez wymaganych urządzeń ochronnych, popełnia czyn zabroniony. Często popełnianym błędem w stosowaniu tego przepisu jest nieuwzględnianie formy działania sprawcy, czyli rozróżnienia pomiędzy działaniem umyślnym a nieumyślnym. W praktyce organy ścigania muszą odpowiednio kwalifikować motywację i wiedzę sprawcy, gdyż od tego zależy wymiar kary. Niekiedy również pojawia się problem związany z określeniem, które dokładnie urządzenia są objęte obowiązkiem zabezpieczeń, co wymaga odwołania do aktów wykonawczych lub innych przepisów prawa ochrony środowiska. Wreszcie, problemem może być także kwestia właściwego wykazania „nieutrzymywania” urządzeń w „należytym stanie” i to czy dany stan techniczny odpowiada określonym wymogom. W każdej indywidualnej sprawie interpretacja i zastosowanie art. 186 KK wymaga dogłębnej analizy okoliczności faktycznych i konsultacji z prawnikiem specjalizującym się w prawie karnym i ochronie środowiska.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
