Art. 164 Kodeksu karnego reguluje odpowiedzialność karną za sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa zdarzenia określonego w art. 163 § 1 KK. Zgodnie z § 1, kto doprowadza do takiego niebezpieczeństwa w sposób celowy, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Natomiast § 2 przewiduje łagodniejszą karę do 3 lat pozbawienia wolności, gdy sprawca działa nieumyślnie. Norma ta służy ochronie ważnych wartości chronionych prawnie poprzez penalizację niebezpiecznych działań, nawet jeśli nie doprowadzą one do rzeczywistego skutku, ale jedynie do stanu bezpośredniego zagrożenia.
Przepis znajduje zastosowanie, gdy mamy do czynienia z sytuacją, w której skutkiem czynu osoby jest stworzenie bezpośredniego zagrożenia dla dobra wymienionego w art. 163 § 1. Oznacza to, że nie musi zaistnieć ostateczny skutek w postaci uszczerbku na zdrowiu lub mieniu, a wystarczy, aby działania sprawcy mogły wkrótce do niego doprowadzić. Przepis ma zatem charakter prewencyjny, penalizując stwarzanie niebezpieczeństwa, które samo w sobie jest społecznie szkodliwe. Warunkiem jest zatem świadomość lub nieświadomość sprawcy co do stworzenia takiego niebezpieczeństwa, co determinuje zakres wymiaru kary.
Przykładem zastosowania art. 164 KK mogłoby być celowe wzniecenie pożaru w budynku, które nie spowodowało jednak większych zniszczeń, ale bezpośrednio zagrażało zdrowiu lub życiu osób przebywających w środku. Jeśli sprawca działał z zamiarem, może zostać ukarany karą od 6 miesięcy do 8 lat więzienia. Gdyby natomiast doszło do tego bez zamiaru, na przykład wskutek niedbalstwa, grozi mu kara do 3 lat pozbawienia wolności. W obu przypadkach kara zależy od charakteru działania, skutku oraz okoliczności sprawy.
W praktyce często pojawiają się błędy polegające na myleniu tego przestępstwa z faktycznym spowodowaniem szkody lub skrzywdzeniem osób. Art. 164 KK nie wymaga skutku, a jedynie stwarzanie niebezpieczeństwa. Ponadto błędy wynikają z niezrozumienia różnicy między umyślnością a nieumyślnością sprawcy, co wpływa na zakres kary. Ważne jest, by odróżnić także przedmiot ochrony z art. 163, którego przekroczenie stanowi treść zagrożenia. W przypadku wątpliwości w konkretnej sytuacji prawnej rekomenduje się konsultację z prawnikiem, który może precyzyjnie ocenić stan faktyczny pod kątem art. 164 KK.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.