Art. 153 Kodeksu karnego określa odpowiedzialność karną za przerywanie ciąży bez zgody kobiety ciężarnej, ze szczególnym uwzględnieniem użycia przemocy lub innych środków przymusu. Przepis ten składa się z dwóch paragrafów. § 1 stanowi, że osoba, która stosując przemoc lub inne środki przymusu, bez zgody kobiety ciężarnej przerywa ciążę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Metody wymienione w tym paragrafie to przemoc, groźba bezprawna i podstęp - wszystkie mają charakter naruszający wolę kobiety ciężarnej w sposób nielegalny. § 2 podwyższa wymiar kary, jeśli czyn dotyczy dziecka poczętego, które osiągnęło zdolność do samodzielnego życia poza organizmem matki; wtedy kara wynosi od roku do 10 lat więzienia.
Przepis znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy ciąża jest przerywana bez zgody kobiety ciężarnej, z wykorzystaniem przemocy fizycznej, psychicznej (groźby) lub podstępu, czyli wprowadzenia kobiety w błąd w celu dokonania przerywania ciąży. Dodatkowo musi istnieć stan ciąży – nie dotyczy to zatem czynów wobec kobiet niebędących w ciąży. Znaczące jest także kryterium zdolności do samodzielnego życia dziecka poczętego, które podnosi stopień odpowiedzialności karnej sprawcy. Zdolność ta odnosi się do etapu ciąży, w którym płód może żyć poza organizmem matki.
Jako przykład zastosowania art. 153 można wyobrazić sobie sytuację, gdzie partner kobiety ciężarnej forsuje przerwanie ciąży mimo jej sprzeciwu, stosując wobec niej przemoc fizyczną lub psychiczne groźby. Innym przykładem jest sytuacja, kiedy ktoś wprowadza ciężarną w błąd, ukrywając prawdziwą naturę zabiegu, co powoduje przerwanie ciąży bez jej świadomej zgody. Jeśli taki czyn nastąpi, a dziecko poczęte już osiągnęło zdolność życia poza organizmem matki, sprawca podlega surowszej karze przewidzianej w § 2.
Często pojawiające się błędy przy stosowaniu tego przepisu dotyczą rozumienia pojęcia zgody kobiety ciężarnej – nie można jej utożsamiać z milczącą akceptacją czy brakiem sprzeciwu. Ważne jest też właściwe ustalenie, kiedy płód osiąga zdolność do samodzielnego życia, co ma znaczenie dla kwalifikacji czynu pod kątem paragrafu drugiego. Nieporozumienia dotyczą także rozróżnienia między działaniem podstępnym a dobrowolnym zgodzeniem się kobiety na przerwanie ciąży, co ma wpływ na odpowiedzialność karną sprawcy. Art. 153 chroni autonomię kobiety i życie dziecka poczętego, dlatego w sytuacjach indywidualnych wskazana jest konsultacja z prawnikiem, aby właściwie ocenić przesłanki i konsekwencje czynu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
