Art. 128 Kodeksu karnego penalizuje działania wymierzone przeciwko konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej. Paragraf 1 wskazuje, że karze podlega osoba, która stosuje przemoc, aby usunąć taki organ i podejmuje bezpośrednie działania w tym celu. Oznacza to, że samo dążenie lub zamiar nie wystarczy, konieczne jest działanie zmierzające do realizacji zamierzonego celu. Paragraf 2 natomiast przewiduje surowszą karę za przygotowania do popełnienia tego przestępstwa, które mieszczą się w niższym wymiarze kary, ale nadal obejmują działania o charakterze przygotowawczym. Ostatecznie, paragraf 3 karze kogoś, kto poprzez przemoc lub groźbę bezprawną próbuje wpływać na czynności urzędowe tych organów, co jest oddzielnym typem naruszenia.
Przepis stosuje się w sytuacjach, gdy osoba podejmuje albo przygotowuje działania przemocowe wobec organów konstytucyjnych, takich jak Sejm czy Rząd RP, lub próbuje wywierać na nich nielegalny wpływ. Ważne jest, aby takie działania miały charakter bezpośredni i przemocowy albo zagrażały legalnemu funkcjonowaniu tych organów. Przesłanką zastosowania paragrafu 2 są przygotowania, czyli np. planowanie lub gromadzenie środków do przestępstwa określonego w paragrafie 1. Natomiast paragraf 3 odnosi się do aktów wpływu przemocowego lub groźby na czynności urzędowe, co oznacza naruszenie funkcji tych organów w toku ich działania.
Przykładem może być sytuacja, w której grupa osób planuje siłowe usunięcie rady ministrów poprzez przemoc, organizując akcję mającą to umożliwić. Jeśli ktoś przygotowuje narzędzia lub planuje atak, odpowiada za przygotowania do przestępstwa. Z kolei, jeśli ktoś używa przemocy, aby np. zmusić urzędnika państwowego do zmiany decyzji podczas wykonywania obowiązków, narusza paragraf 3. Obszerne sankcje za takie czyny mają na celu ochronę organów państwowych i zapewnienie porządku konstytucyjnego.
Często mylnie interpretuje się zakres pojęcia „przemocy” i „groźby bezprawnej”, a także różnicuje się przygotowanie do przestępstwa od faktycznego działania. Ponadto, błędem jest przypisywanie odpowiedzialności na podstawie samych zamiarów bez konkretnych działań. Również pojawiają się wątpliwości co do rozumienia, jakie czynności urzędowe podlegają ochronie na podstawie paragrafu 3. Warto podkreślić, że przepisy te chronią podstawowe organy władzy państwowej i dlatego stosuje się je restrykcyjnie.
Podsumowując, art. 128 KK chroni konstytucyjne organy państwowe przed przemocą, groźbą i nieuprawnionym wpływem, przewidując surowe kary za bezpośrednie działania, przygotowania i wpływy na ich czynności. W indywidualnych przypadkach zaleca się konsultację z prawnikiem, aby właściwie ocenić konkretne okoliczności i zastosowanie przepisu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
